Thứ Năm tuần đó, tôi nói với Linh mình có việc riêng, ra khỏi văn phòng lúc năm rưỡi cùng mọi người, rồi quay lại lúc sáu giờ mười lăm, dùng thẻ ra vào cá nhân mở cửa tầng chín. Bảo vệ ở sảnh gật đầu quen mặt, không hỏi gì, phòng Vận hành làm ngoài giờ không phải chuyện lạ, nhất là gần cuối tháng khi KPI cần chốt sổ.

Văn phòng lúc đó chỉ còn ba người ở dãy bàn xa, ai đó bật nhạc nhỏ qua tai nghe, còn lại là im lặng. Tôi ngồi xuống chỗ quen thuộc, mở laptop, không vào hệ thống ticket đang chờ xử lý mà vào công cụ tra cứu lịch sử — cùng công cụ tôi vẫn dùng mỗi ngày để đối chiếu giá, chỉ khác lần này tôi mở rộng bộ lọc ra sáu tháng thay vì vài ngày gần nhất.

Tôi gõ từ khoá "đồng hồ cơ", lọc trạng thái "không đủ dữ liệu định giá", sắp theo thời gian. Màn hình tải một lúc rồi hiện ra danh sách, tôi đếm được mười chín dòng. Mười chín, trong sáu tháng, trên tổng số hàng chục nghìn ticket đồng hồ các loại được xử lý cùng khoảng thời gian đó — một tỷ lệ nhỏ tới mức chắc chắn sẽ không lọt vào bất kỳ báo cáo tổng hợp nào, nhưng đủ lớn để không còn là chuyện của ba lần tình cờ nữa.

Tôi mở từng dòng, chép mã ticket, ngày tháng, mô tả ngắn vào một file mới, cẩn thận không đụng vào bất kỳ dữ liệu cá nhân nào của người bán ngoài phạm vi công việc thường ngày của mình — tôi vẫn tự nhắc bản thân điều đó, như một ranh giới tôi tự đặt ra để không thấy mình đang làm điều gì sai trái. Đây vẫn chỉ là công việc, tôi nói với mình. Chỉ là làm kỹ hơn bình thường một chút.

Mười chín ticket, và khi tôi mở lần lượt từng ảnh đính kèm, mười bảy trong số đó có cùng một chi tiết: một cái tag giấy nhỏ, buộc bằng dây, chữ viết tay màu mực xanh dương đã phai. Hai ticket còn lại không có ảnh rõ tag, có thể vì người bán chụp thiếu góc, không có nghĩa là không có.

Tôi ngồi lặng một lúc, nhìn con số đó trên màn hình. Mười bảy trên mười chín. Đây không còn là cảm giác gợn nhẹ nữa. Đây là một con số, và con số thì khó chối cãi hơn cảm giác rất nhiều.

Tôi mở bản đồ trong đầu, cố hình dung những chiếc đồng hồ này tới từ đâu. Địa chỉ giao dịch trong hệ thống không hiện chi tiết, chỉ có quận, và phần lớn tập trung ở khu vực trung tâm, một vài rải rác quận khác — không đủ thông tin để kết luận gì, nhưng đủ để gợi ý rằng nguồn gốc của chúng, dù là gì, không phải một chuyện rải rác hoàn toàn ngẫu nhiên trên khắp thành phố.

Tôi thử một cách khác để tự kiểm tra mình có đang suy diễn quá đà không: tôi lọc thêm một danh sách đối chứng, cũng đồng hồ cơ, nhưng chọn ngẫu nhiên hai mươi ticket đã định giá thành công bình thường trong cùng khoảng thời gian. Không cái nào trong nhóm đối chứng có tag giấy buộc dây kiểu đó. Vài cái có nhãn giá cũ dán bằng keo, vài cái không có gì đính kèm ngoài chính chiếc đồng hồ, nhưng không cái nào giống với kiểu tag viết tay, buộc dây, mực xanh dương đã phai mà tôi vẫn thấy lặp lại ở nhóm kia. Tôi ngồi so hai danh sách cạnh nhau trên màn hình, gõ thêm một dòng chú thích: "nhóm đối chứng: 0/20 có đặc điểm trên." Con số đó, đặt cạnh mười bảy trên mười chín của nhóm kia, khiến tôi không còn cách nào khác ngoài việc thừa nhận với chính mình rằng đây không phải trí tưởng tượng của một người làm việc quá sức.

Chín giờ tối, ba người ở dãy bàn xa đã về hết, chỉ còn tôi một mình với ánh đèn bàn và tiếng máy lạnh. Tôi mở file Excel, gõ thêm một cột mới: "đặc điểm chung: tag giấy buộc dây, chữ viết tay, mực xanh." Nhìn dòng chữ đó hiện lên màn hình, tôi thấy một cảm giác lạ, nửa hào hứng nửa sợ hãi, như thể mình vừa mở một cánh cửa mà chưa biết phía sau là gì, chỉ biết chắc một điều: mình không thể đóng nó lại và giả vờ chưa từng mở ra.

Tôi tắt máy tính lúc chín rưỡi, xếp lại bàn làm việc gọn gàng như mọi khi để sáng mai không ai nhận ra có gì khác. Trước khi rời phòng, tôi đứng lại nhìn quanh một lượt, dãy bàn trống, ánh đèn huỳnh quang vẫn sáng đều, chiếc quạt con cóc góc phòng đã tắt từ lúc người dọn vệ sinh đi qua. Tôi nghĩ tới việc mình vừa làm suốt ba tiếng đồng hồ không được tính lương, không nằm trong bất kỳ mô tả công việc nào, và tôi không biết gọi nó là gì cho đúng: trách nhiệm, tò mò, hay một thứ gì đó gần với nỗi sợ hơn là cả hai. Xuống tới bãi giữ xe, tôi dừng lại bên chiếc xe máy, cầm điện thoại lên định nhắn cho Linh một câu gì đó, rồi lại thôi, bỏ điện thoại vào túi, nổ máy chạy về trong đêm đã lên đèn khắp phố.

Suốt đoạn đường về, tôi cứ nghĩ tới con số 0 trên 20 của nhóm đối chứng, so với 17 trên 19 của nhóm kia. Một người bình thường nhìn vào hai con số đó, không cần biết gì về máy học hay thống kê, cũng sẽ thấy có điều gì đó cần được giải thích. Tôi không phải chuyên gia, nhưng tôi biết cách đọc một sự chênh lệch rõ ràng khi nó nằm ngay trước mắt, và tôi biết mình không còn có thể quay lại làm một nhân viên chỉ đóng ticket theo đúng quy trình như trước nữa, dù ngày mai thức dậy tôi vẫn sẽ mặc đúng bộ đồng phục công sở, vẫn sẽ ngồi đúng chỗ cũ, làm đúng công việc cũ trên bề mặt.