Thứ Tư, văn phòng vắng dần sau năm giờ chiều, phần lớn đồng nghiệp đã ra về, chỉ còn vài người ở lại làm nốt báo cáo cuối tuần. Tôi nán lại, không phải vì việc công ty giao, mà vì một ý nghĩ đã nhen lên từ sáng: có lẽ tôi nên tự tìm hiểu xem hệ thống định giá vận hành thế nào, ít nhất ở mức cơ bản mà một nhân viên phòng Vận hành được phép biết.

Wiki nội bộ công ty là nơi tôi bắt đầu, một trang tài liệu công khai cho toàn bộ nhân viên, chia theo từng phòng ban. Mục "Định giá tự động" chỉ có vài đoạn mô tả chung chung: hệ thống sử dụng mô hình học máy kết hợp hình ảnh và mô tả sản phẩm để đề xuất giá, dựa trên dữ liệu giao dịch lịch sử. Không có chi tiết kỹ thuật nào sâu hơn, không giải thích vì sao một số trường hợp lại rơi vào trạng thái "không đủ dữ liệu". Cuối trang có một dòng nhỏ: "Câu hỏi kỹ thuật liên hệ phòng Dữ liệu và AI."

Tôi gõ tên phòng đó vào ô tìm kiếm danh bạ nội bộ, ra một danh sách tám người, tôi không quen ai trong số họ, chỉ nhận ra một cái tên từng thấy trong vài email chuyển tiếp: Lê Thành Bình, chức danh Kỹ sư Dữ liệu cấp cao.

Tôi không nhắn tin cho anh ta ngay lúc đó. Tôi chỉ ghi cái tên vào sổ, dưới hai dòng ghi chú cũ, rồi đóng tab danh bạ lại.

Đúng lúc đó, một ticket mới hiện lên, mã số 4471. Tôi mở ra theo phản xạ nghề nghiệp, không mong đợi gì đặc biệt. Một chiếc đồng hồ cơ khác, mặt số nhỏ hơn hai chiếc trước, dây da màu đen đã bạc, và trong góc ảnh, lại một cái tag giấy nhỏ, buộc bằng sợi dây cùng kiểu, nét chữ cùng một bàn tay run run quen thuộc.

`` [GIÁ THẬT — KẾT QUẢ ĐỊNH GIÁ] Trạng thái: KHÔNG XÁC ĐỊNH Không đủ dữ liệu để định giá. ``

Ba chiếc. Tôi ngồi im một lúc, nhìn màn hình, không làm gì cả. Văn phòng lúc đó chỉ còn tiếng máy lạnh chạy đều đều và tiếng gõ phím lẻ tẻ từ một bàn cách xa vài dãy. Tôi copy mã ticket, dán vào sổ tay, thêm dòng thứ ba: "Ticket 3 — 18/9 — đồng hồ cơ, dây da đen, tag giấy." Tôi để lại URL của ticket bên cạnh, một thói quen mới tôi vừa nghĩ ra để sau này còn tra lại được dễ hơn.

Ba là một con số kỳ lạ để dừng lại phân tích, không đủ để gọi là bằng chứng thống kê, nhưng đủ để không còn gọi được là ngẫu nhiên một cách yên tâm nữa. Tôi tự hỏi nếu đưa ba dòng này cho bất kỳ ai trong phòng Dữ liệu xem, họ sẽ nói gì. Có lẽ họ sẽ cười, bảo tôi đang tưởng tượng ra một quy luật từ một mẫu quá nhỏ, một dạng lỗi nhận thức phổ biến ai cũng mắc phải khi nhìn chằm chằm vào bất cứ thứ gì đủ lâu.

Có lẽ họ nói đúng. Tôi không có cách nào tự kiểm chứng nếu chỉ dựa vào ba ticket lẻ tẻ mình tình cờ gặp phải trong công việc thường ngày. Cái tôi cần là nhìn được toàn cảnh, không phải vài mảnh vụn rơi vào tay mình một cách tình cờ.

Tôi đóng laptop, ngồi tựa lưng vào ghế, nhìn ra cửa kính. Bên ngoài, ánh chiều muộn đang tắt dần trên nóc những toà nhà văn phòng khác dọc đường Nguyễn Hữu Cảnh, đèn đường bắt đầu bật lên từng cụm. Tôi nghĩ tới câu chuyện mình sẽ kể nếu có ai hỏi tôi đang làm gì lúc này: một nhân viên phòng Vận hành, ngồi lại sau giờ làm, ghi chép tay về những chiếc đồng hồ cũ không định giá được. Nghe chẳng có gì to tát, nghe thậm chí hơi lẩm cẩm.

Nhưng tôi vẫn không thể gạt nó ra khỏi đầu. Có một cái gì đó trong cách hệ thống trả lời — không phải một con số sai, mà là một sự im lặng có chủ đích, một dòng chữ từ chối trả lời thay vì trả lời sai — khiến tôi cảm thấy khác hẳn với những lỗi kỹ thuật thông thường tôi vẫn gặp mỗi ngày. Lỗi thông thường thì lộn xộn, ngẫu nhiên, không theo khuôn. Còn cái này, ba lần liên tiếp, đều đặn tới mức gần như có trật tự.

Tôi gấp máy tính lại, xếp gọn bàn làm việc, đứng dậy khoác balo lên vai. Trước khi rời khỏi phòng, tôi ngoái lại nhìn dãy bàn trống, ánh đèn huỳnh quang vẫn sáng trắng đều như mọi khi, chiếc quạt con cóc góc phòng vẫn quay è è một mình. Có lẽ mình đang nghĩ nhiều quá, tôi tự nhủ, bước ra thang máy. Câu tự nhủ đó nghe hợp lý, nhưng ngay khi vừa nói ra trong đầu, tôi đã biết mình sẽ không tin nó được lâu.