Con đường mòn quanh co giữa những thửa ruộng bậc thang, lúa đang vào mùa chín vàng óng cả một vùng đồi. Cô đi gần bốn mươi phút mới tới được cụm nhà đầu tiên, mồ hôi thấm ướt cả lưng áo vì nắng trưa. Một bà cụ đang ngồi tuốt lúa trước sân, nghe cô hỏi thăm nhà bà Vân thợ may thì ngừng tay, nhìn cô từ đầu tới chân một lượt trước khi chỉ về phía cuối làng, nơi có một căn nhà gỗ nhỏ nằm khuất sau một hàng tre.

Nguyệt bước tới, tim đập nhanh hơn với mỗi bước chân. Trước cửa nhà, một người đàn bà lớn tuổi đang ngồi trên chiếc ghế đẩu, tay cầm kim khâu, cặm cụi vá lại một tấm áo. Tóc bà bạc quá nửa, búi gọn sau gáy, dáng gầy, nhưng đôi tay vẫn thoăn thoắt, chính xác.

Nguyệt đứng lại nhìn đôi tay ấy lâu hơn cần thiết. Cách bà giữ vải bằng ngón út, cách bà kéo chỉ lên chứ không kéo ngang. Cô làm y hệt. Mẹ cô làm y hệt.

Ở cách nhà cô hai ngày đường, có một người lạ khâu giống hệt mẹ cô.

"Dạ, cháu tìm bà Lâm Tú Vân." Cô lên tiếng, đứng cách một khoảng vừa phải.

Bà ngẩng lên, ánh mắt dò xét, không phải kiểu cảnh giác gay gắt, mà là sự thận trọng quen thuộc của người sống ở nơi hẻo lánh, ít khi có khách lạ tìm tới.

"Tôi đây. Cô tìm tôi có việc gì?"

"Cháu là Nguyệt, con gái bà Sim ở Cẩm Đôi." Cô nói, cố giữ giọng bình tĩnh dù trong lòng đang run. "Cháu là họ hàng xa của bà. Nghe ông Kỳ, người quen của mẹ cháu, nhắc tới tên bà, nên tìm tới đây."

Nghe tới cái tên bà Sim, gương mặt bà đổi ngay lập tức. Mắt bà sáng lên, kim khâu trên tay ngừng hẳn, người hơi nhổm dậy khỏi ghế.

"Con gái chị Sim? Trời đất ơi." Bà thốt lên. "Hồi nhỏ tôi có sang nhà chị Sim chơi mấy lần, lâu lắm rồi, chắc cô chưa sinh ra đâu. Hai đứa tôi hồi đó còn nhỏ xíu, chị ấy lớn hơn tôi vài tuổi, hay dạy tôi tết tóc, có lần còn cho tôi mượn cả búp bê vải chị ấy tự may."

Bà đứng hẳn dậy, kéo ghế mời cô ngồi, giọng vẫn còn xúc động. "Chị Sim dạo này sao rồi? Bao nhiêu năm rồi không có tin tức gì, hồi đó thư từ qua lại được vài năm rồi cũng thưa dần, tôi cứ định bụng có dịp phải đi thăm mà mãi chưa sắp xếp được, cứ lần lữa mãi vì đường xa, vì công việc, vì đủ thứ lý do người ta vẫn hay viện ra khi chưa muốn làm ngay một chuyện gì đó."

Nguyệt ngồi xuống, tay siết chặt vào nhau, cổ họng nghẹn lại.

Suốt hai ngày đường cô đã nghĩ tới đủ thứ. Chuyện bà từ chối giúp. Chuyện bà không còn ở đây. Chuyện cô phải giải thích thế nào về một người thợ thêu sai áo cho chính mẹ mình. Cô không hề nghĩ tới chuyện này: rằng người đầu tiên cô phải làm, ngay khi vừa ngồi xuống, là báo tang.

Trong nghề của cô, báo tang là việc của người nhà. Cô tới sau, khi mọi người đã khóc xong đợt đầu. Cô chưa từng phải là người mang tin.

"Mẹ cháu mất rồi ạ." Cô nói, giọng khẽ nhưng rõ. "Mất mười một năm trước rồi, đột ngột, không kịp báo tin cho ai xa."

Nụ cười trên gương mặt bà đông cứng lại. Bà đứng lặng, tay vô thức đưa lên che miệng, mắt mở to.

"Mười một năm..." Bà lặp lại, giọng vỡ ra. "Mười một năm rồi mà tôi không hề hay biết gì cả. Tôi cứ nghĩ chị ấy vẫn còn đó, vẫn đang may áo ở Cẩm Đôi, có ngày nào rảnh tôi sẽ ráng thu xếp đi thăm, gặp lại nhau một lần cho biết mặt sau ngần ấy năm..."

Bà ngồi thụp xuống ghế, hai tay ôm mặt, vai run lên từng đợt.

Nguyệt ngồi cạnh, không biết nói gì, chỉ lặng lẽ đặt tay lên vai bà.

Mười một năm, ở cách nhau hai ngày đường, một người vẫn tin rằng người kia còn sống. Không ai làm sai điều gì cả. Không ai lười biếng, không ai bạc bẽo. Chỉ là đường xa, thư thưa dần, rồi công việc, rồi mùa màng, rồi một cái cớ rất hợp lý cho mỗi năm trôi qua.

Cái nghề của cô tồn tại là để người chết có hình mà đi. Còn cái này thì không nghề nào chữa được: người sống mất dấu nhau, chậm rãi, không ai kịp nhận ra, cho tới ngày có người gõ cửa và nói ra một câu chậm mười một năm.

Rất lâu sau, bà mới ngẩng lên, lau nước mắt bằng vạt áo, giọng đã đổi khác. Trầm hơn, nặng hơn, nhưng có một sự kiên định mới vừa hình thành.

"Cháu tới đây vì việc của mẹ, phải không?" Bà hỏi, nhìn thẳng vào mắt cô. "Không ai tự nhiên lặn lội đường xa tới tìm một người họ hàng chưa từng gặp mặt, trừ khi có chuyện hệ trọng, nhất là lại đúng lúc mang tin buồn thế này."

"Dạ." Cô đáp. "Cháu cần bà giúp."

"Chị ấy chưa đi được, đúng không." Bà nói. Không phải câu hỏi.

Nguyệt ngẩng lên nhìn bà, và hiểu ra một điều: bà đã đoán ra từ lúc nghe cô nói mười một năm. Người trong nghề nghe một con số như vậy thì tính ra ngay, không cần ai kể.

"Dạ." Cô nói. "Và người thêu sai áo cho mẹ cháu là cháu."