Tối đó, cai Thà kiếm cớ rủ cai Nhâm với một cai phu khác nữa, tên cai Đởm, coi đội cách đó không xa, ra ngồi lai rai bên bờ kinh, chỗ khuất ánh đèn lán.

“Bữa nay tao lên gặp đốc công.” Cai Thà rót rượu, mở đầu câu chuyện.

Cai Đởm cười khì. “Gặp chi vậy, xin thêm gạo hả?”

“Không. Tao hỏi ổng chuyện sổ điểm danh.”

Cai Nhâm đang cầm ly rượu, tay khựng lại giữa chừng, liếc nhìn cai Thà.

“Ổng nói sao?” Cai Đởm hỏi, giọng vẫn tưng tửng.

“Ổng nói kệ đi, đừng đào sâu, mệt thân.” Cai Thà nhìn thẳng vào cai Nhâm lúc nói câu đó. “Ổng nói y chang cái kiểu như ổng đã biết chuyện này từ lâu rồi vậy.”

Cai Nhâm đặt ly xuống, thở dài, không cười nữa. “Thôi, cai Thà, mày hỏi ổng làm chi cho rước họa vô thân.”

“Vậy là mày cũng biết.” Cai Thà nói, không phải hỏi.

Cai Nhâm im lặng một lúc lâu, rồi gật đầu. “Tao biết. Đội tao cũng có một lần, hồi đầu năm. Có thằng tên Ba Xị, bị sốt chết, bữa sau có thằng khác đứng ra nhận tên nó, mặt khác hẳn. Tao hỏi mấy người xung quanh, ai cũng ngơ ngác, coi như hổng có chuyện gì.”

“Sao mày không nói cho tao biết?”

“Nói chi, cai Thà? Nói ra rồi mày làm được gì? Tao hỏi đốc công hồi đó, ổng cũng nói y chang mày kể, kêu tao đừng đào sâu. Tao nghĩ chắc chỉ có đội tao gặp chuyện đó thôi, đâu ngờ đội mày cũng dính.”

“Chờ đã,” cai Đởm chen vào, giọng vẫn còn nửa tin nửa ngờ, “tao nghe hai ông nói mà rùng cả mình. Chớ cái thằng đứng ra nhận tên đó, nó từ đâu ra vậy? Trên trời rớt xuống hả?”

Cai Nhâm lắc đầu. “Tao cũng hổng biết. Chỉ thấy nó xuất hiện đúng sáng hôm sau, đứng đúng chỗ thằng cũ vẫn đứng, làm đúng việc thằng cũ vẫn làm. Hỏi nó ở đâu tới, nó nói hổng nhớ.”

“Vậy mình có chắc là ba thằng khác nhau, hay là cùng một thằng cứ đổi tên tới lui?” Cai Đởm hỏi tiếp, cố tìm một lời giải thích còn nghe lọt tai.

“Khác nhau chớ,” cai Thà đáp chắc nịch. “Tao nhìn kỹ rồi, mặt mũi, dáng người, mỗi đứa một khác, chỉ giống nhau ở cái kiểu trả lời cụt ngủn, hỏi gì cũng nói không nhớ.”

Cai Đởm ngồi nghe hai người nói qua nói lại, mặt dần nghiêm lại, không còn tưng tửng như lúc đầu. “Vậy chớ… đội tao có bị vậy chưa ta?”

“Mày có để ý không?” Cai Thà hỏi.

Cai Đởm gãi đầu, cố nhớ lại. “Tao… tao hổng chắc. Tám chục mạng, ai mà nhớ hết mặt. Mà nghĩ lại, có vài đứa hồi trước hay nói nhiều, giờ hỏi gì cũng ậm ừ cho qua, tao tưởng tụi nó mệt nên vậy.”

Ba người ngồi im một lúc, chỉ nghe tiếng nước kinh chảy róc rách, xa xa có tiếng côn trùng kêu rả rích.

“Mà cai Thà,” cai Nhâm lên tiếng trước, giọng đã bớt hoảng, chuyển sang tò mò. “Mày nói mày lên hỏi đốc công rồi, ổng phản ứng sao?”

“Ổng gạt liền, kêu tao đừng thêu dệt.” Cai Thà đáp. “Nhưng cái cách ổng gạt, tao thấy ổng không ngạc nhiên chút nào, giống như ổng đã biết chuyện này từ hồi nào rồi.”

Cai Đởm chép miệng. “Vậy chắc trên đó người ta biết hết, chỉ giấu tụi cai phu tụi mình thôi.”

“Biết mà giấu để làm gì?” Cai Nhâm hỏi lại, giọng có phần bực bội. “Nếu biết thiệt, sao không tìm cách dừng lại, cứ để đào tiếp làm chi cho thêm chuyện.”

“Mày nghĩ dừng được hả?” Cai Đởm cười khan, không còn chút vui vẻ nào trong tiếng cười đó. “Lệnh trên đã xuống, kinh phải đào cho xong, ai dám cãi. Có khi trên đó cũng biết, nhưng biết rồi cũng phải làm lơ, vì đâu còn cách nào khác.”

“Vậy giờ tính sao?” Cai Đởm phá vỡ im lặng, giọng có phần lo lắng thật sự.

“Tính gì được.” Cai Nhâm lắc đầu. “Đốc công đã nói vậy rồi, mình mà làm rùm beng lên, ổng cho nghỉ việc liền, kiếm cai khác dễ ợt. Tụi mình còn phải nuôi vợ nuôi con ở nhà.”

Cai Thà rót thêm rượu cho cả ba, giọng trầm xuống. “Tao không tính làm rùm beng. Tao chỉ tính… coi kỹ hơn thôi. Coi coi chuyện này tới đâu, có bao nhiêu người bị vậy rồi, xảy ra chỗ nào nhiều nhất.”

“Mày định hỏi thêm mấy đội khác nữa hả?” Cai Nhâm hỏi, giọng lo lắng ra mặt.

“Ừ, từ từ hỏi, đừng để lộ, mỗi lần chỉ hỏi một người, hỏi khéo thôi.”

“Coi chừng đó, cai Thà,” cai Đởm dặn. “Đốc công mà nghe được, ổng tưởng mày cầm đầu xúi giục tụi cai phu làm loạn, khổ thân mày.”

“Tao biết,” cai Thà đáp, “nhưng thà vậy còn hơn ngồi im chờ tới lượt mình.”

“Để làm gì?” Cai Nhâm hỏi.

Cai Thà không trả lời ngay, nhìn ra mặt kinh tối đen, ánh trăng lờ mờ soi xuống mặt nước đang chảy chầm chậm về phía những khoảnh rừng còn rậm rạp phía xa.

“Tao hổng biết để làm gì,” cuối cùng ông đáp, giọng thật thà hiếm hoi. “Chỉ là tao không chịu nổi cái cảnh biết mà giả bộ không biết.”

Cai Đởm với cai Nhâm nhìn nhau, không ai nói thêm gì, chỉ lặng lẽ nâng ly, uống cạn, ba cái bóng ngồi thu lu bên bờ kinh, giữa cái công trường ban ngày ồn ào tiếng cuốc, ban đêm im lìm tới rợn người. Chai rượu cạn dần, không ai buồn rót thêm, cứ vậy ngồi tới khuya, mỗi người theo đuổi một suy nghĩ riêng, không ai nói ra thành lời.