Đêm đó, chờ cả lán ngủ say, cai Thà mới thắp thêm cây đèn dầu, ngồi xếp bằng trên bộ ván, lật lại cuốn sổ từ trang đầu năm.

Ông lần từng trang, ngón tay dò theo cột tên, cột ngày, cột lý do vắng mặt hoặc thay người. Phần lớn là chữ quen tay của chính ông, nhưng có vài chỗ nét mực khác hẳn, chắc do người cai trước để lại từ hồi ông chưa nhận việc.

Tới trang tháng trước, ông dừng lại ở một cái tên: Nguyễn Văn Nhèo, tự Sáu Nhèo.

Ông nhớ mài mại có nghe chuyện thằng Sáu Nhèo bị rắn cắn hồi tháng đó, chết trong đêm, chôn gấp ngoài bìa rừng như bao nhiêu người khác. Nhưng lật thêm vài trang sau, ông thấy tên Sáu Nhèo vẫn còn xuất hiện trong sổ điểm danh, kéo dài thêm gần ba tuần nữa mới dứt hẳn, không ghi lý do nghỉ, không ghi gì bất thường, chỉ là cái tên cứ lặp lại mỗi ngày như không có chuyện gì.

Cai Thà ngồi im, tay giữ nguyên trang sổ, tim đập nhanh hơn thường.

Ông cố nhớ lại, hồi đó ai coi sổ đội của Sáu Nhèo. Không phải ông, lúc đó ông còn coi một đội khác, mới chuyển qua đội này chưa lâu. Ông lật ra bìa sổ, thấy có ghi tên người cai trước, ba chữ đã hơi nhòe: cai Tòng.

“Cai Tòng…” ông lẩm bẩm, cố nhớ mặt người đó, nhưng chỉ nhớ mang máng có gặp một lần lúc giao sổ, người gầy, ít nói, giao xong là đi liền, không nói thêm câu nào ngoài chuyện công việc.

Ông gấp sổ lại, thổi tắt đèn, nằm xuống nhưng không ngủ được. Trong đầu ông cứ lởn vởn câu hỏi: chuyện này xảy ra bao lâu rồi, chỉ ở đội ông, hay ở khắp công trường, và cai Tòng, người giao sổ lại cho ông, có biết chuyện gì không, hay cũng như ông bây giờ, chỉ thấy sổ khớp mà không dám hỏi cho ra lẽ.

Sáng hôm sau, cai Thà tìm cách bắt chuyện với Tám Đại lúc hai người cùng đi lãnh gạo cho đội.

“Mày có biết thằng Sáu Nhèo hồi trước không?” Cai Thà hỏi, giọng cố tỏ ra bình thường.

Tám Đại gãi đầu. “Sáu Nhèo nào, cai?”

“Cái thằng bị rắn cắn chết hồi tháng trước đó, đội mình.”

Tám Đại nghĩ một chút rồi lắc đầu. “Con hổng nhớ ai tên vậy hết, cai. Chắc hồi đó con chưa vô đội này.”

“Mày vô đội hồi nào?”

“Dạ, con vô hồi đầu tháng trước, lúc đó nghe nói đội đang thiếu người, họ điều con qua.”

Cai Thà im lặng một lúc, trong bụng càng thêm nặng. Nếu Tám Đại vô đội đúng lúc chuyện Sáu Nhèo còn đang diễn ra mà không hề hay biết, nghĩa là chuyện này người ta giấu kỹ, hoặc đơn giản là không ai để ý, vì có ai rảnh mà nhớ hết mặt tám chục người trong đội đâu.

“Cai hỏi chi vậy?” Tám Đại nhìn ông, có vẻ nghi ngờ.

“Không có gì, tự dưng nhớ tới, hỏi chơi vậy thôi.” Cai Thà đáp, quay đi tiếp tục việc lãnh gạo, không muốn nói thêm lúc này.

Buổi trưa, tranh thủ lúc phu nghỉ ăn cơm, cai Thà kiếm cớ ghé qua đội bên cạnh, chỗ cai Nhâm coi, hai người vốn quen nhau từ hồi còn cùng coi đắp đê.

“Ê, cai Nhâm, rảnh không, hỏi thăm chút chuyện.” Cai Thà ngồi xuống cạnh, giọng thân mật như thường ngày.

Cai Nhâm đang và cơm, ngước lên cười. “Rảnh chớ, cai Thà bữa nay coi bộ tính chuyện gì hay ho hen.”

“Đội mày có khi nào gặp chuyện lạ vụ sổ điểm danh không? Kiểu như… người chết rồi mà sổ vẫn còn ghi, hay có người mới vô mà mày hổng nhớ rõ mặt mũi ra sao?”

Cai Nhâm cười xòa, gạt đi. “Trời, cai hỏi kỳ vậy. Tám chục con người, nhớ hết mặt sao nổi, cai Thà. Người ta chết, người ta bệnh, người mới điều tới, cứ ra ra vô vô hoài, nhớ chi cho mệt óc, đủ số báo lên trên là được rồi.”

“Ý tao hỏi là… có khi nào mày thấy kỳ kỳ, kiểu một người mà giống hai người khác nhau vậy đó.”

Cai Nhâm ngừng và cơm, nhìn cai Thà một lúc, rồi cười gượng. “Cai Thà, coi chừng làm việc nhiều quá, đầu óc lộn xộn à nghen. Tao coi sổ đội tao cả năm nay, có thấy gì đâu.”

Cai Thà gật gù, không hỏi thêm, cười theo cho qua chuyện, nhưng trong bụng thấy Nhâm trả lời hơi nhanh, hơi gượng, như người cố tình không muốn nghĩ sâu thêm về chuyện đó, chớ không hẳn là chưa từng thấy gì lạ.

Chiều hôm đó, cai Thà đứng một mình ở đầu công trường, nhìn đám phu đang cặm cụi đào đất dưới nắng, tiếng cuốc bổ xuống đất đều đều, tiếng gọi nhau ơi ới, mọi thứ vẫn y như mọi ngày, chẳng có gì khác lạ để ai phải bận tâm. Ông đưa mắt tìm người mang tên Tư Kịt trong đám đông, thấy anh ta vẫn đang đào, tay nghề đều đặn, không mệt, không nghỉ, giống như một cái máy hơn là một con người.

Ông đứng nhìn một hồi lâu, lòng nặng trĩu, không biết nên mừng vì sổ vẫn khớp, hay nên sợ chính vì sổ khớp quá đều, quá trơn tru, như thể có một bàn tay nào đó đang lặng lẽ vá lại mọi chỗ trống, không để lộ ra một kẽ hở nào cho người ngoài nhìn thấy.

Tối đó, ông lại giở sổ ra một lần nữa, lần này lật ngược từ trang cuối lên đầu, cố tìm coi còn cái tên nào khác giống như Sáu Nhèo hay không. Ông tìm được thêm hai trường hợp nữa, cách nhau vài tháng, mỗi lần đều là một người chết vì bệnh hoặc tai nạn, rồi tên vẫn kéo dài thêm một khoảng trước khi lặng lẽ biến mất khỏi sổ mà không ai ghi lý do.

Ba lần trong vòng chưa tới một năm. Cai Thà ngồi tính lại, ba lần mà chỉ riêng đội ông biết, chưa kể mấy chục đội khác trải dọc suốt công trường, mỗi đội cũng tám chục, chín chục người, nếu tỷ lệ giống nhau thì con số thật sự phải lớn hơn nhiều.

Ông gấp sổ lại, đưa mắt nhìn ra khoảng tối bên ngoài lán, nơi tiếng côn trùng kêu rả rích không dứt, lòng bỗng dưng thấy mình nhỏ bé lạ thường trước một chuyện lớn hơn sức mình rất nhiều, mà ông chẳng biết phải bắt đầu từ đâu để hiểu cho ra lẽ.