Ba ngày sau, chúng tôi hẹn gặp nhau ở quán cà phê quen thuộc gần nhà Ngọc, lần này con bé chủ động xin tham gia cuộc trò chuyện thay vì chỉ nghe tôi kể lại như trước, giọng qua điện thoại kiên quyết tới mức tôi không thể từ chối.

Ngọc tới đúng giờ, mặt vẫn còn hơi phờ phạc sau cú sốc ở fan-meeting, nhưng ánh mắt lại mang một vẻ cương quyết tôi chưa từng thấy ở con bé trước đây. Con bé mặc chiếc áo đồng phục fandom mới may cho sự kiện hôm đó, vẫn còn nguyên nếp gấp, có lẽ chưa nỡ giặt đi dù chưa từng được mặc nó bước qua cánh cổng sự kiện. Bảo ngồi đối diện, có phần dè dặt khi biết Ngọc sẽ trực tiếp tham gia, có lẽ vì cảm giác tội lỗi vẫn còn đè nặng từ sau phát hiện ở phòng trọ.

Quán cà phê buổi chiều khá đông, tiếng nhạc nhẹ phát ra từ loa treo góc trần hoà lẫn tiếng trò chuyện rôm rả từ những bàn xung quanh, một lớp âm thanh nền vô tình che chắn cho cuộc trò chuyện nghiêm túc của chúng tôi khỏi những cặp tai tò mò.

Tôi tóm tắt lại cho Ngọc nghe về biến số vùng miền vừa phát hiện, cố gắng diễn đạt sao cho dễ hiểu nhất có thể. Ngọc nghe xong, im lặng một lúc lâu, tay siết chặt ly nước trước mặt, rồi quay sang nhìn thẳng vào Bảo.

"Anh Bảo, anh nói hệ thống tự học ra cái đó, không ai cố ý viết vậy đúng không?" Ngọc hỏi, giọng bình tĩnh nhưng có sức nặng lạ thường.

"Đúng vậy," Bảo gật đầu, giọng có phần phòng thủ nhẹ. "Đó là cách các hệ thống học máy vận hành, nó tự tìm ra tương quan trong dữ liệu, không phải lúc nào cũng theo ý đồ ban đầu của người viết ra nó."

"Vậy nó tự học ra cách loại người nghèo," Ngọc nói, giọng chậm rãi nhưng rành mạch từng chữ, "hay có người thấy vậy rồi để yên vì có lợi? Hai cái khác nhau xa lắm chị Thư ơi."

Câu hỏi đó rơi xuống bàn như một hòn đá nặng, khiến cả tôi và Bảo đều im lặng một lúc. Tôi nhìn Bảo, thấy anh cúi đầu, không trả lời ngay, ngón tay lại đưa lên bẻ đốt ngón cái, cử chỉ quen thuộc mỗi khi anh phải đối diện với một câu hỏi mình không có câu trả lời thoả đáng.

"Anh không biết," Bảo cuối cùng cũng lên tiếng, giọng thành thật hơn bao giờ hết. "Anh thật sự không biết ai đã nhìn thấy cái pattern đó và quyết định để yên vì nó có lợi, hay chưa từng có ai nhìn kỹ tới mức đó cả. Nhưng em nói đúng, hai cái đó khác nhau, và câu trả lời cho câu hỏi đó quan trọng hơn bất kỳ dòng code nào anh từng viết."

Tôi ngồi nhìn hai người, nhận ra Ngọc, dù nhỏ tuổi nhất trong nhóm, vừa đặt ra câu hỏi cốt lõi mà cả tôi lẫn Bảo đều đã né tránh suốt nhiều tuần qua, mải mê chạy theo từng mảnh bằng chứng kỹ thuật mà quên mất câu hỏi đạo đức nằm ở gốc rễ của tất cả: một hệ thống vô tình gây hại có thể được tha thứ nếu người tạo ra nó sửa chữa ngay khi phát hiện; nhưng một hệ thống được biết là gây hại mà vẫn được giữ nguyên vì nó "hiệu quả" theo một thước đo nào đó, đó không còn là vô tình nữa.

"Chị nghĩ," tôi nói, chậm rãi, cố sắp xếp lại suy nghĩ của chính mình, "dù câu trả lời là gì, thì giờ tụi mình đã biết rồi. Không ai trong ba đứa mình còn có thể giả vờ không biết nữa. Vậy nên câu hỏi bây giờ không phải là ai có lỗi từ đầu, mà là mình sẽ làm gì với cái mình vừa biết được."

Ngọc gật đầu, đưa tay ra nắm lấy tay tôi trên bàn, một cử chỉ nhỏ nhưng chắc chắn. Bảo nhìn cả hai chúng tôi, rồi cũng gật đầu, chậm rãi nhưng dứt khoát, như một lời cam kết không cần nói thành lời.

"Vậy mình bắt đầu từ đâu?" Ngọc hỏi, lau vội khoé mắt bằng ống tay áo, giọng đã trở lại phần nào vững vàng.

"Từ những gì mình chắc chắn nhất," tôi nói, mở cuốn sổ tay ra giữa bàn. "Câu chuyện của em, dữ liệu của chị, và bất cứ điều gì Bảo có thể cung cấp mà không lộ danh tính. Từng bước một, không vội."

Ngoài cửa kính quán, buổi chiều Sài Gòn vẫn trôi qua bình thường, xe cộ, tiếng còi, tiếng người qua lại, hoàn toàn không hay biết ba con người ngồi trong góc quán nhỏ này vừa cùng nhau bước qua một ranh giới không thể quay đầu.