Bảo sắp xếp một buổi gặp "tình cờ" tại quán cà phê gần trụ sở Minh Bạch Số, nơi anh biết Vũ Đăng Khoa hay ghé mỗi sáng thứ Năm trước giờ làm để uống một ly cà phê đen không đường, một thói quen cố định anh giữ suốt nhiều năm mà đồng nghiệp ai cũng biết.

Tôi tới trước, ngồi ở một bàn gần quầy, giả vờ đọc sách trên điện thoại, tim đập nhanh dù cố tỏ ra bình thản. Quán cà phê buổi sáng sớm còn khá vắng, chỉ lác đác vài nhân viên văn phòng ghé mua mang đi trước giờ làm, mùi cà phê rang xay thơm nồng lan toả từ quầy pha chế phía trong.

Đúng bảy giờ rưỡi sáng, một người đàn ông trạc ba mươi tư tuổi bước vào, dáng người gọn gàng, áo sơ mi trắng ủi thẳng nếp, bước đi điềm tĩnh, đúng như Bảo đã mô tả.

Bảo, ngồi ở một bàn khác, đứng dậy chào như tình cờ gặp sếp cũ, rồi giới thiệu tôi là "bạn học đại học, đang tìm hiểu về ngành ticketing để viết một bài phân tích thị trường". Khoa gật đầu lịch sự, ngồi xuống bàn tôi theo lời mời xã giao của Bảo, gọi thêm một ly cà phê nữa.

"Nghe Bảo nói em đang tìm hiểu về ngành này," Khoa nói, giọng điềm tĩnh, chuyên nghiệp. "Có gì anh giúp được không?"

Tôi hít một hơi, chọn cách tiếp cận gián tiếp. "Dạ, em tò mò về cách các nền tảng bán vé đảm bảo công bằng trong bốc thăm ấy anh. Có nhiều người phàn nàn trên mạng là hệ thống không công bằng, anh nghĩ sao về chuyện đó?"

Khoa nhấp một ngụm cà phê, không hề tỏ ra bối rối, ánh mắt vẫn giữ nguyên vẻ điềm tĩnh chuyên nghiệp như đang trả lời một câu hỏi phỏng vấn quen thuộc.

"Đó là hiểu lầm phổ biến," Khoa nói, giọng đều đều. "Chúng tôi chỉ đang tối ưu để trải nghiệm trung bình của toàn nền tảng tốt hơn thôi. Mọi hệ thống lớn đều cần điều chỉnh liên tục dựa trên dữ liệu, không có gì bất thường cả."

Câu trả lời đó, nghe qua có vẻ hợp lý, chuyên nghiệp, gần như một câu trích dẫn chuẩn mực từ sách giáo khoa quản trị sản phẩm. Nhưng tôi nhìn vào mắt Khoa khi anh nói, không thấy chút do dự hay bối rối nào, chỉ có sự tự tin tuyệt đối của một người thật lòng tin vào điều mình đang nói, không hề coi đó là một lời bào chữa hay che giấu điều gì.

"Vậy 'tối ưu' cụ thể là tối ưu cho ai?" Tôi hỏi tiếp, cố giữ giọng tò mò vô hại.

"Cho tất cả mọi người," Khoa trả lời ngay, không chút chần chừ. "Khi trải nghiệm trung bình tốt lên, mọi người đều hưởng lợi. Đó là cách vận hành của bất kỳ nền tảng công nghệ nào hiện đại, em à."

Tôi nhận ra mình sẽ không lấy được thêm gì cụ thể hơn từ cuộc trò chuyện này, Khoa quá chuyên nghiệp để lộ bất kỳ chi tiết kỹ thuật nào, và có lẽ, tôi nghĩ, anh cũng không coi những gì mình đang làm là điều cần phải giấu diếm hay xấu hổ. Đó chính là điều khiến tôi rùng mình hơn cả: một người có thể nhìn thẳng vào mắt tôi, nói về việc tối ưu hoá bằng giọng điệu bình thản nhất, trong khi phía sau những từ ngữ đẹp đẽ đó là những cuộc đời như Ngọc, bị âm thầm gạt ra ngoài.

Khoa nhìn đồng hồ, đứng dậy, lịch sự chào tạm biệt cả hai chúng tôi. "Rất vui được nói chuyện, chúc em viết bài thuận lợi." Anh bước ra khỏi quán, dáng lưng thẳng tắp, bước đi đều đặn không chút vội vàng, như một cái máy đã được lập trình để luôn giữ đúng phong thái chuyên nghiệp trong mọi tình huống.

Tôi ngồi lại, nhìn theo bóng Khoa khuất dần ngoài cửa kính, cảm giác lạnh sống lưng lan dần, không phải vì sợ hãi anh sẽ làm gì mình, mà vì vừa nhận ra mình đang đối đầu với một điều đáng sợ hơn nhiều so với một kẻ ác có chủ đích: một hệ thống được vận hành bởi những con người hoàn toàn bình thường, tin chắc mình đang làm điều đúng đắn.

Bảo ngồi xuống lại bàn tôi sau khi tiễn Khoa ra cửa, thở phào nhẹ nhõm như vừa trải qua một bài kiểm tra căng thẳng. "Chị thấy chưa," anh nói khẽ, "ảnh không nói dối chị đâu, ảnh tin thật những gì ảnh vừa nói. Đó mới là thứ đáng sợ nhất anh từng thấy ở công ty này." Tôi gật đầu, ghi vội vài dòng ghi chú vào sổ tay trong lúc ký ức về cuộc trò chuyện còn tươi mới, cẩn thận ghi lại nguyên văn câu nói của Khoa, biết rằng có ngày mình sẽ cần dùng lại chính những lời đó.