Sáng thứ Tư, tôi ra khỏi nhà sớm hơn thường lệ nửa tiếng, không phải vì có việc gấp ở công ty mà vì tôi không tài nào ngủ tiếp được sau đêm hôm trước, đành dậy sớm đi bộ ra trạm xe buýt thay vì gọi xe công nghệ như mọi khi, để đầu óc có thời gian lắng lại.

Đường Nguyễn Hữu Cảnh buổi sớm còn vắng, chỉ có vài người tập thể dục dọc bờ sông, ánh nắng vừa lên khỏi những toà nhà cao tầng phía Quận 1, hắt một màu vàng nhạt lên mặt nước. Tôi vừa đi vừa nghĩ lại toàn bộ chuỗi sự kiện từ buổi cắt băng rôn ở Gò Vấp tới giờ, từ cuốn sổ tay của Ngọc, tới hai mươi lăm điểm dữ liệu, tới con số tám phần trăm cứ lặp đi lặp lại trong đầu như một đoạn điệp khúc không chịu dừng.

Tôi thử một lần nữa chạy phép kiểm định, lần này với một mẫu độc lập hoàn toàn: tôi lấy thêm dữ liệu từ chính nhóm chat của mình mà tôi chưa dùng tới, những người đã trả lời khảo sát nhưng tôi gạt qua vì thấy dữ liệu họ cung cấp không đầy đủ ngày tháng. Tôi làm sạch lại, chỉ giữ những trường hợp có đủ thông tin, và chạy lại phép so sánh hai nhóm trên một tập dữ liệu hoàn toàn tách biệt với tập ban đầu.

Kết quả gần như y hệt: nhóm từng phàn nàn công khai có tỷ lệ trúng thấp hơn hẳn một cách có ý nghĩa thống kê, không phải sai số ngẫu nhiên, không phải trùng hợp của một mẫu nhỏ. Hai tập dữ liệu độc lập cho ra cùng một kết luận là một trong những dấu hiệu đáng tin cậy nhất mà tôi từng được dạy để phân biệt một phát hiện thật với một ảo giác thống kê.

Tôi nhớ tới lời một giảng viên cũ từng nói trong giờ học phương pháp nghiên cứu, đại ý rằng một phát hiện chỉ đáng tin khi nó xuất hiện lại ở một nơi bạn không cố tình đi tìm nó. Tôi đã không cố tình đi tìm cùng một kết quả ở tập dữ liệu thứ hai, chỉ đơn giản dọn sạch những gì mình có sẵn, và nó vẫn hiện ra y hệt, như một vết bớt trên da không cách nào lau sạch được, dù đã thử ở một góc hoàn toàn khác của tấm gương.

Ngồi trên ghế đá bên bờ sông, tôi mở lại ứng dụng ghi chú, gõ một dòng, không phải để gửi cho ai, chỉ để tự mình nhìn thấy nó thành chữ, thành một điều đã được thừa nhận chứ không còn lởn vởn mơ hồ trong đầu nữa.

Tôi nhìn dòng chữ đó rất lâu, cảm giác vừa lạ vừa quen, giống như lần đầu tiên gọi tên một cơn đau mà mình đã âm thầm chịu đựng quá lâu tới mức quên mất nó cũng cần một cái tên. Tôi chưa biết cái "thuật toán quái gì đó" ấy tên là gì, hoạt động ra sao, ai đứng sau nó. Tôi chỉ biết nó tồn tại, và biết rằng mình, với tất cả những gì mình học được suốt bốn năm đại học và năm năm đi làm, không thể giả vờ như chưa nhìn thấy nó nữa.

Tôi nghĩ tới Bảo, tới tấm danh thiếp điện thoại tôi lưu lại tối hôm trước với cái tên công ty giờ đã mang một ý nghĩa hoàn toàn khác trong đầu tôi: Minh Bạch Số, công ty vận hành chính cái ứng dụng tôi vừa nghi ngờ. Tôi không biết liệu nhờ một người bạn học cũ, mới gặp lại sau nhiều năm, giúp mình đào sâu vào chính công ty anh đang làm việc có phải là một ý hay hay không. Nó có thể đặt anh vào một vị trí khó xử, có thể làm hỏng một tình bạn vừa được nối lại.

Nhưng tôi cũng không nghĩ ra ai khác có thể giúp tôi hiểu được phần còn lại của câu chuyện, phần nằm sau lớp giao diện đẹp đẽ của ứng dụng, phần chỉ những người viết ra nó mới thấy được.

Tôi lấy điện thoại ra, mở lại danh bạ, dừng ở cái tên "Bảo lớp Thống kê" một lúc lâu. Tôi gõ thử một tin nhắn chào hỏi bình thường, kiểu tin nhắn hẹn cà phê đã hứa từ hôm gặp lại, rồi xoá đi, gõ lại một câu khác có phần dò hỏi hơn, rồi cũng xoá. Cuối cùng tôi cất điện thoại vào túi, chưa gửi gì cả, tự nhủ để suy nghĩ thêm vài ngày, để chắc chắn hơn trước khi biến một buổi cà phê ôn chuyện cũ thành một cuộc trò chuyện có thể sẽ đặt anh vào một tình huống khó xử.

Tôi đứng dậy khỏi ghế đá, bước tiếp về phía trạm xe buýt, nắng đã lên cao hơn, chiếu thẳng vào mắt khiến tôi phải nheo lại. Trong đầu tôi, câu hỏi không còn là "có nên tin vào con số này không" nữa. Câu hỏi bây giờ là liệu tôi có đủ can đảm để kéo thêm một người khác vào thứ mình vừa phát hiện ra, khi bản thân còn chưa biết nó sẽ dẫn mình đi xa tới đâu.