Tôi đi bộ quanh hồ từ lúc trời còn nhá nhem, vòng qua mấy hàng ghế đá kê dọc bờ, qua chỗ mấy ông già tập thể dục buổi sáng đang vươn vai bên gốc cây, qua sạp bán bánh mì đầu ngõ mà mùi bơ nóng bay ra tận vỉa hè. Tôi không có đích đến cụ thể, chỉ đi, vòng hết một lượt rồi đi tiếp vòng thứ hai, cố sắp xếp lại thứ gì đó trong đầu bằng cách để chân bận việc.

Ba ngày kể từ hôm ở lớp cô Tâm, tôi chưa làm được gì ngoài đi lại quanh hồ như thế này. Tôi đã thử ngồi trước một trang giấy trắng, định viết ra một kế hoạch, gạch đầu dòng như hồi ôn thi, nhưng viết được vài chữ rồi lại gạch đi, vì mỗi cách tôi nghĩ ra đều dẫn tới cùng một câu hỏi mà tôi không trả lời được: sau bước đó thì sao.

Tôi có thể tới gặp cô Tâm lần nữa, nói thẳng, xin cô đổi trò chơi trong lớp, đổi cái âm hiệu đó sang một tiếng khác. Nghĩ tới đó tôi đã dừng lại, vì tôi hình dung ra ngay cảnh cô nhìn tôi như nhìn một người có vấn đề, một cô gái lạ mặt tới trường mầm non đòi người ta bỏ một trò chơi trẻ con vì một lý do không cách nào giải thích nổi bằng ngôn ngữ bình thường. Mà kể cả cô có tin tôi, kể cả tôi tìm được cách nói cho cô hiểu, thì việc bỏ ngay lập tức một thứ đã được nuôi đều đặn suốt bảy năm là làm gì với nó. Tôi không biết. Không ai dạy tôi việc đó. Sổ chữ chỉ dạy tôi cách nuôi một từ, cách để nó nhạt dần nếu bỏ đói nó từ từ, chưa từng có mục nào nói về việc cắt đứt đột ngột một thứ đã sống bảy năm ngoài thung, qua tay hàng trăm cái miệng không biết mình đang giữ gì.

Tôi nghĩ tới nhợn.

Tôi đứng lại ở một khúc bờ hồ vắng người, tay bám vào thành lan can đá, nhìn mặt nước gợn nhẹ theo gió sớm. Cái lệch tôi tạo ra hồi đầu tháng mười, chỉ vì muốn chứng minh mình cũng làm được như Nhượng, đã mất gần một tháng và một mồi đắt để dọn dẹp, và trong một tháng đó có những đêm mấy bụi tre bên khe mất bóng, mất cả mặt sau, chỉ vì tôi tưởng mình hiểu đủ để sửa một thứ mình chưa hiểu hết. Đây còn phức tạp hơn nhiều. Ở thung Nác tôi ít nhất còn biết luật, biết ai giữ gánh nào, biết hỏi ai khi làm sai. Ở đây, giữa Hà Nội, tôi không biết luật này vận hành ra sao khi rời khỏi phạm vi thung. Tôi không phải người giữ tiếng. Tôi không có quyền, không có kinh nghiệm, và quan trọng hơn cả, tôi không có cách nào biết trước hành động của mình sẽ khiến mọi thứ tốt lên hay tệ đi.

Cái duy nhất tôi chắc chắn, sau ba ngày nghĩ, là tôi không được tự ý làm gì một mình.

Tôi ngồi xuống một ghế đá gần đó, lấy điện thoại ra, mở lại mấy tấm ảnh tôi chụp hôm ở lớp mầm non, tấm sân chơi, tấm bảng vẽ vòng tròn trẻ con nắm tay nhau. Tôi không chụp được đứa bé đã buột miệng nói cái âm đó, lúc ấy tôi còn đang ngồi sững trên cái ghế nhỏ xíu, tay không kịp với tới máy. Tôi chỉ có trong đầu mình, như mọi lần khác, một cái hình không ai kiểm chứng được ngoài chính tôi.

Vấn đề bây giờ không còn là chuyện riêng của tôi, riêng của mẹ tôi, riêng của một cái sẹo tôi mang bảy năm nay mà không ai tin. Có hai mươi đứa trẻ đang học ở lớp cô Tâm ngay lúc này, và còn bao nhiêu đứa khác đã ra trường trong bảy năm qua, tất cả đều đã, ít nhất một lần, hô lên đúng cái âm ấy mà không biết mình đang làm gì. Đây là một việc thật, có người thật liên quan, và tôi không có công cụ nào để xử lý nó cho an toàn.

Tôi nghĩ tới cả Nhượng. Ông nói tiếng trong hơn tôi, hiểu cơ chế này hệ thống hơn ai trong làng, và ông sẽ có ngay một cách tiếp cận, gọn gàng, khoa học. Nhưng nghĩ thêm một chút tôi lại thôi, vì Nhượng cũng là người bán kiến thức đó lấy tiền, và tôi không chắc ông sẽ coi hai mươi đứa trẻ ở một lớp mầm non là một vấn đề cần giải quyết cẩn thận, hay là một phát hiện đáng để viết thành một bài nghiên cứu mới.

Người duy nhất tôi biết có thể có công cụ đó, là cụ Trạc.

Tôi ngồi thêm một lúc, nhìn một bà cụ đi tập thể dục dắt theo con chó nhỏ, dừng lại cho nó ngửi gốc cây, rồi đi tiếp. Tôi nghĩ tới cụ Trạc, tới giọng cụ giờ chỉ còn nói được từng câu ngắn, tới cuốn sổ chữ cụ vẫn giữ, tới câu cụ từng nói với tôi hồi tháng chín, chữ không phải để biết, chữ là để giữ. Tôi không cần cụ cho tôi biết phải làm gì ngay lập tức. Tôi cần cụ biết chuyện này đang xảy ra, vì nếu có ai trên đời hiểu được luật này vận hành ra sao khi ra khỏi thung, thì chỉ có thể là cụ, hoặc là quyển nghĩa mà tới giờ vẫn chưa ai tìm ra.

Tôi bấm số gọi cho Đạt, cháu trai cụ Trạc, người vẫn giúp cụ nghe điện thoại từ dạo cụ mất giọng hẳn sau ca phẫu thuật.

"A lô chị Hoài." Đạt bắt máy nhanh, giọng trẻ, quen thuộc. "Chị gọi có việc gì không?"

"Đạt ơi, em nhắn giúp chị với cụ Trạc là chị sẽ quay lại thung sớm hơn dự định, chắc trong tuần này. Chị có chuyện quan trọng cần hỏi cụ."

"Vâng để em nói lại cho cụ." Đạt trả lời, rồi có tiếng lục đục ở đầu dây bên kia, tiếng ai đó nói gì đó nhỏ, không rõ. "Chị chờ chút, cụ đang ra hiệu muốn nói gì đó."

Tôi chờ, tay siết chặt điện thoại. Vài phút sau, không phải giọng nói, mà một tin nhắn hiện lên trên màn hình, gửi từ số của Đạt, nhưng câu chữ khác hẳn cách Đạt vẫn nhắn tin cho tôi mọi khi, chậm, nặng nề, có mấy lỗi chính tả rõ ràng của người không quen gõ bàn phím điện thoại, từng chữ một, như người viết đang phải dừng lại giữa các chữ để tìm đúng phím.

Tôi nhìn dòng chữ đó rất lâu, đủ lâu để một cơn gió khác thổi qua mặt hồ, làm gợn thêm một lớp sóng nhỏ lan ra xa. Đạt không bao giờ nhắn tin sai dấu như vậy, và tôi biết ngay đây không phải chữ của Đạt gõ hộ theo lời cụ đọc. Đây là cụ Trạc, tự tay cầm lấy cái điện thoại của cháu mình, dò từng phím, gõ ra đúng mấy chữ đó, không thừa, không giải thích thêm gì. Tôi ráp lại từng chữ thiếu dấu, đọc thành lời trong đầu: Về đi. Có chuyện phải nói.

Tôi gõ lại, hỏi cụ có chuyện gì, có cần chị lên ngay không, nhưng không có tin nhắn nào trả lời thêm. Một lúc sau Đạt nhắn lại, bằng giọng văn quen thuộc của chính cậu, bảo cụ mệt, đã đưa điện thoại lại cho cậu, dặn chị Hoài cứ thu xếp lên sớm, cụ sẽ chờ.

Tôi đứng dậy khỏi ghế đá, cất điện thoại vào túi áo, nhìn mặt hồ một lần cuối trước khi quay bước về phía khu tập thể. Trời đã sáng hẳn, mấy tia nắng đầu tiên xuyên qua kẽ lá hàng cây bên đường, chiếu xuống mặt nước thành những vệt sáng vỡ vụn, tan đi rồi lại hiện ra theo từng gợn sóng. Tôi không biết cụ Trạc muốn nói với tôi chuyện gì, chỉ biết rằng lần đầu tiên sau ba tháng ở thung Nác, tôi thấy mình đang quay lại đó không phải vì một cái sẹo riêng, không phải vì một món nợ cá nhân, mà vì một điều gì đó lớn hơn hẳn, đang chờ ở phía sau năm chữ gõ chậm, sai vài lỗi chính tả, của một người mà tôi chưa từng thấy cầm điện thoại lên bao giờ.