Xe khách thả tôi xuống bến xe phía nam thành phố lúc gần một giờ chiều, muộn hơn giờ tôi báo bố chừng bốn mươi phút vì tắc đường đoạn cầu vượt. Tôi xách ba lô, một túi vải bà Rớt nhét thêm phong lạc rang lúc sáng, đứng chờ xe ôm giữa tiếng còi xe và tiếng người rao vé chen nhau. Ba tháng nay tai tôi quen với tiếng gà, tiếng máy bơm, tiếng dao thớt vọng từ bếp hàng xóm qua vách liếp. Cái ồn này khác hẳn, dày hơn, không có khoảng trống nào ở giữa các lớp âm để chen vào.

Xe ôm chạy qua mấy con phố quen, rẽ vào một ngõ nhỏ cạnh chợ, dừng trước khu tập thể năm tầng nơi tôi lớn lên. Tường ngoài đã bong từng mảng vôi để lộ gạch đỏ, mấy dây điện chằng chịt vắt qua ban công tầng hai, cái biển số nhà bằng tôn hoen gỉ vẫn treo lệch một góc như hồi tôi còn học cấp ba. Tôi trả tiền, đứng nhìn cái cầu thang bộ dẫn lên tầng bốn một lúc trước khi bước vào.

Tôi đã lên xuống cái cầu thang này không biết bao nhiêu ngàn lần. Bậc thứ ba mòn lõm ở giữa vì ai cũng đặt chân đúng một chỗ. Tay vịn sắt sơn xanh, chỗ gần chiếu nghỉ tầng hai đã tróc hết sơn, để lộ mảng gỉ nâu sậm mà tay tôi từng quen tới mức không cần nhìn cũng biết chỗ nào nhẵn, chỗ nào ráp. Hôm nay tôi đặt tay lên đó và thấy mình đang đếm. Không cố ý. Một, hai, ba, cho tới bậc cuối cùng trước cửa nhà. Mười tám bậc từ tầng trệt lên tầng bốn, chia làm ba đợt tám, năm, năm, ngắt bởi hai chiếu nghỉ.

Tôi dừng ở chiếu nghỉ tầng hai, nhìn xuống khoảng giếng trời ở giữa cầu thang, nơi ánh sáng đổ xuống thành một cột vuông có bụi lơ lửng trong đó. Ba tháng trước tôi sẽ không để ý gì hơn ngoài việc bước qua cho nhanh. Giờ tôi đứng lại, nhìn kỹ độ mòn của từng bậc, cách vết nứt trên tường loang ra từ góc trên bên trái xuống gần bậc thứ mười hai, cách một cái đinh gỉ nhô ra khỏi tường mà chắc đã ở đó từ lâu lắm rồi, chỉ là chưa ai để ý. Không có gì kỳ lạ ở cái cầu thang này. Nó vẫn là chính nó, y hệt như trước khi tôi đi. Chỉ là tôi giờ nhìn một cái cầu thang theo cách khác, cách của người vừa học được rằng có những thứ đứng yên chỉ vì đủ người còn nhớ chúng đứng yên, và tôi không thể tắt cái cách nhìn đó đi được nữa, kể cả khi đứng giữa Hà Nội, cách thung Nác hai trăm cây số.

Cửa nhà mở trước khi tôi kịp gõ.

"Về rồi à." Bố đứng đó, tạp dề buộc ngang bụng, tay cầm cái muôi còn dính nước mắm. "Bố nghe tiếng dép ngoài cầu thang, đoán ngay là con."

"Con lên chậm, tắc đường." Tôi bước vào, đặt ba lô xuống góc quen thuộc cạnh giá giày. "Bố nấu gì mà thơm thế?"

"Cá kho, với ít canh cua. Dì con đi làm ca chiều, dặn bố nấu cho con ăn no vào, ba tháng trong đó chắc đói lắm." Bố quay lại bếp, mở vung nồi cá, khói bốc lên mờ cả gian bếp nhỏ. "Ngồi đi, sắp xong rồi."

Căn hộ vẫn vậy. Cái ti vi cũ kê trên tủ gỗ, mấy tấm ảnh gia đình dán trong khung nhựa treo trên tường, một tấm có mẹ tôi, chụp năm tôi học lớp chín, cả nhà đi công viên. Bàn ăn kê sát cửa sổ, cái quạt trần quay chầm chậm dù trời cuối năm đã se lạnh, chắc bố bật cho đỡ mùi dầu mỡ. Tôi ngồi xuống ghế quen, cái ghế có một chân hơi cà lên nền gạch mỗi lần dịch, kêu một tiếng ken két nhỏ, âm thanh tôi đã nghe từ hồi còn học tiểu học.

Bố bưng mâm ra, đặt xuống bàn, ngồi đối diện tôi, xới cơm.

"Ăn nhiều vào, gầy đi trông thấy." Bố nhìn tôi từ đầu tới chân, giọng có chút xót. "Trong đó ăn uống kham khổ lắm hả con?"

"Không đâu bố, bà chủ nhà nấu ngon lắm, còn hơn ở nhà mình." Tôi cười, gắp một miếng cá, cắn thử, vị mặn ngọt quen thuộc lan trong miệng. "Chỉ tại đi lại nhiều, leo dốc suốt ngày nên gầy thôi."

"Công việc thế nào rồi? Xong chưa, hay còn phải vào nữa?" Bố hỏi, giọng thường như hỏi chuyện thi cử hồi đại học, không tò mò sâu, cũng không có vẻ gì lo lắng đặc biệt.

"Con còn phải quay lại một chuyến nữa, chắc sau Tết." Tôi trả lời, tránh nói cụ thể. "Ghi chép chưa hết, còn vài người con chưa gặp được."

"Ừ, cứ làm cho xong, đừng vội." Bố gật gù, xới thêm cơm cho tôi dù bát vẫn còn đầy nửa. "Nghiên cứu sinh các con vất vả thật, ngày xưa bố chỉ học hết cấp ba là đi làm luôn, chả biết cái gì gọi là luận án."

Chúng tôi ăn, nói chuyện vặt. Bố kể xưởng in đang vào mùa cao điểm, làm lịch Tết cho mấy công ty, có hôm về tới nhà đã mười giờ đêm, tay dính mực rửa mãi không sạch hết mấy vệt xanh dưới móng. Tôi kể chuyện con gà nhà bà Rớt, chuyện tôi học được cách gánh nước không sóng ra ngoài, chuyện đường lên dốc trơn trượt mùa mưa. Bố hỏi tôi có lạnh không, có mang đủ áo ấm không, dặn tôi lần sau vào nhớ mang thêm đôi ủng cao su vì đi dép rọ dễ trượt ngã.

Ăn xong, bố dọn mâm, tôi ngồi lại rửa bát giúp, vặn vòi nước, xà phòng nổi bọt trắng trên hai bàn tay. Bố lau bàn, đi vòng ra phòng ngủ lấy cái áo len cũ của mẹ, mang ra treo lên móc ngoài hành lang cho thoáng hơi, một việc bố vẫn làm định kỳ mỗi tháng, phơi lại quần áo trong tủ mẹ cho khỏi ẩm mốc.

"Con này." Bố đứng ở cửa phòng ngủ, tay vẫn cầm cái áo len, nhìn vào trong. "Bố cứ định nói mãi mà chưa nói. Cái tủ đồ của mẹ con ấy, hay là mình dọn bớt đi một ít. Để lâu quá cũng vậy thôi, chật chỗ, mà con biết đấy, giữ mãi cũng không giữ được gì thêm."

Tôi tắt vòi nước, lau tay vào cái khăn treo cạnh bồn rửa. Đây không phải lần đầu bố nói câu này. Vài lần trước, hồi tôi còn học đại học, mỗi lần bố nhắc tới chuyện dọn tủ, tôi thường gạt đi ngay, bảo bố cứ để đó, chưa cần vội, hoặc đổi sang chuyện khác cho bố quên đi. Lần này tôi đứng yên ở bồn rửa, nhìn bố đứng ở cửa phòng, cái áo len vắt trên tay, và tôi thấy mình không nói câu quen thuộc đó nữa.

"Vâng." Tôi nói. "Để hôm nào con rảnh, mình dọn cùng nhau."

Bố nhìn tôi hơi lâu hơn bình thường, như không chắc mình nghe đúng, rồi gật đầu, mang cái áo len ra hành lang treo lên, tiếng móc áo va vào thanh sắt kêu một tiếng khô khốc.

"Ừ, để hôm nào con rảnh." Bố nói vọng vào, giọng nhẹ hẳn đi so với lúc nãy, như vừa trút được một việc đã định làm từ lâu mà chưa dám hỏi thẳng.

Tôi đứng ở bồn rửa, nghe tiếng bố dọn dẹp ngoài hành lang, tiếng móc áo lách cách, tiếng cửa tủ quần áo cũ đóng lại. Ngoài cửa sổ, trời Hà Nội đã ngả về chiều, ánh nắng cuối năm nhạt màu, hắt một vệt vàng mỏng lên nền gạch bếp. Tôi nghĩ tới cái tủ trong phòng ngủ kia, nghĩ tới việc mai đây tôi sẽ đứng trước nó, cầm từng cái áo lên, và tôi không biết mình đang chờ tìm ra cái gì, hay chỉ đơn giản là đã tới lúc phải mở nó ra mà thôi.