Bảy giờ tối tôi dắt xe lên dốc Nghẹo, dựng ở chỗ mỏm đá quen, rồi giơ điện thoại lên ngang đầu và đứng đợi cái vạch sóng thứ hai hiện ra.

Trên này gió mạnh hơn dưới thung, thổi thẳng vào mặt, mang theo mùi lá mục và mùi phân trâu từ mấy cái chuồng dưới chân dốc. Tôi đứng đó chừng mười phút, đổi tay hai lần, tay kia đút túi áo cho đỡ cóng. Máy rung một cái. Rồi rung thêm cái nữa, hai tin nhắn về cùng lúc theo kiểu sóng chập chờn vẫn hay dồn tin lại rồi thả xuống một lượt.

Cô Hoài ơi, tám giờ tối cụ vào phòng mổ ạ. Bác sĩ bảo ca này lâu, chắc gần sáng mới xong.

Cháu để máy ở chế độ rung, xong cháu nhắn ngay. Cô đừng nói với làng vội kẻo các bác lại thức cả đêm.

Tôi đọc hai lần, gõ lại một câu ngắn, đợi cho tới khi cái dấu tích nhỏ hiện lên bên cạnh mới cất máy vào túi rồi xuống dốc.

Bà Rớt còn ngồi ở bậc cửa, chờ tôi về mới cài then.

"Có tin chưa?"

"Dạ, tám giờ cụ vào mổ. Chắc gần sáng mới xong ạ."

Bà gật, không hỏi thêm gì, đứng dậy đóng cánh cửa gỗ, gài then ngang, tắt bóng đèn ngoài hiên. "Mổ đêm cũng được. Viện đêm vắng, bác sĩ đỡ mệt tay." Bà nói vậy rồi đi vào buồng trong, chân bước nặng như mọi tối, tiếng cửa buồng khép lại, rồi im.

Tôi vào buồng mình, bật cái đèn bàn, ngồi xuống chiếu. Việc đầu tiên tôi làm là mở ba lô, kiểm tra chùm chìa khoá còn nằm nguyên trong túi trong cùng hay không, sờ thấy ba mẩu kim loại qua lớp vải rồi mới kéo khoá lại. Sau đó tôi lau máy ghi âm bằng vạt áo, thay pin dù pin cũ còn hai vạch, thử ghi ba giây rồi bật nghe lại. Tôi xếp bốn cuốn sổ tay thành chồng theo thứ tự ngày, rồi lại xếp lại theo thứ tự khác.

Chín giờ rưỡi tôi ra sân đứng.

Ngoài ngõ có tiếng người đi về muộn, hai người đàn ông, chắc đi soi ếch dưới ruộng cạn, tiếng bước chân lép nhép vì ủng còn dính bùn. Họ vừa đi vừa nói chuyện, giọng to vì tưởng cả xóm đã ngủ.

"Mai anh cho tôi mượn cái..." Người đi trước nói, rồi tự dưng ngưng. Không phải ngưng để nghĩ. Là ngưng kiểu người đang bước hụt một bậc.

"Cái gì?"

"Cái... thôi, cái cào ba răng ấy, cào cỏ luống ngô."

"Có. Sáng anh sang mà lấy, để dựa gốc mít."

Họ đi tiếp, không ai thấy có gì lạ. Tôi đứng ở giữa sân, chân đất, và trong đầu tôi có một thứ vừa mở ra chỗ của nó. Không phải một ký ức. Ký ức thì có màu, có tiếng, có người đứng cạnh. Cái này chỉ là một chỗ trống có bờ, một hình vật dài chừng hai gang tay, phần cầm tròn nhẵn vì tay người, phần đầu chia ra, và nó nằm đó rất rõ, rõ tới mức tôi biết chắc nếu có ai đưa cho tôi cái vật ấy, tôi sẽ cầm vừa tay ngay lần đầu.

Tôi vào buồng, mở sổ, viết xuống. Tôi ghi giờ, ghi chỗ nghe được, ghi hình dạng, ghi cả cái câu bỏ dở của người đàn ông. Mất bốn phút.

Mười một giờ, bà Rớt dậy.

Tôi nghe tiếng cửa buồng trong mở, tiếng dép lê qua nền nhà, tiếng cánh chạn bát kêu một tiếng khô. Rồi im. Im lâu hơn cần thiết cho một người ra bếp lấy nước. Tôi hé cửa nhìn ra, thấy bà đứng trước cái chạn đã mở, một tay còn giữ cánh, đầu hơi ngẩng lên nhìn cái xà ngang phía trên bếp, chỗ vẫn treo mấy thứ đồ nhà bếp.

Bà đứng như thế chừng mươi giây, rồi khép cánh chạn lại.

"Quên mất." Bà nói, với chính bà, giọng ngái ngủ. "Già rồi."

Bà đi vào buồng. Cửa khép. Tôi ra bếp, bật đèn pin điện thoại, soi lên cái xà ngang. Gỗ đen bóng vì khói bếp mấy chục năm, liền một dải, không có lỗ đinh nào, không có chỗ nào nhạt màu hơn chỗ nào. Tôi đưa tay miết dọc thớ gỗ từ đầu này sang đầu kia, hai lượt. Nhẵn. Không có gì từng treo ở đó cả.

Trong đầu tôi thì có. Một cái quai, một cái miệng loe, và một thứ tôi không gọi được tên đi kèm với động tác hất cổ tay.

Tôi về buồng, viết. Lần này mất ba phút.

Từ nửa đêm trở đi thì tôi không kịp nữa.

Chúng tới không theo thứ tự nào. Có cái tới lúc tôi đang cúi viết cái trước, có cái tới lúc tôi vừa đặt bút xuống. Mỗi lần là một chỗ trống mở ra, có bờ, có kích thước, và có một thói quen dùng đi kèm mà tôi cảm được rõ hơn cả hình. Một cái gì đó người ta cầm bằng hai tay và nghiêng. Một cái gì đó chỉ dùng vào tháng nào đó trong năm, tôi biết là chỉ một tháng, không biết tháng nào. Một khoảng sân, không phải sân này, có nền dốc về một phía, và cái dốc ấy có lý do.

Tôi viết được bốn cái đầy đủ. Cái thứ năm tôi viết tắt. Cái thứ bảy tôi chỉ kịp ghi ba chữ và một mũi tên. Tới cái thứ mười một tôi bỏ hẳn việc mô tả, gạch một vạch xuống lề trang, để dành mô tả cho sau, tự nhủ chỉ cần đánh dấu số lượng trước đã, chi tiết thì sáng mai ngồi nhớ lại.

Sáng mai. Tôi vừa gạch vạch vừa biết mình đang nói dối chính mình về cái chuyện sáng mai đó.

Một giờ đêm, điện thoại sáng lên. Miên, từ thị trấn.

chị ơi cái chỗ nước xoáy dưới bến ấy, bà em gọi bằng cái từ gì nhỉ, em kể cho con bạn mà quên mất, kiểu như...

Tôi đọc, tay đã đặt lên màn hình định gõ, rồi dừng, vì tôi cũng không có từ đó trong đầu, và tôi không dám chắc mình từng có.

Hai phút sau Miên nhắn tiếp.

thôi chị ơi, chắc em nhớ nhầm. chả có từ nào cả. em đi ngủ đây, mai chị nhắn em tin cụ Trạc nhé.

Tôi để điện thoại úp xuống chiếu. Ngoài kia có tiếng một con chim gì đó kêu hai tiếng rồi thôi. Tôi gạch thêm một vạch.

Gần ba giờ tôi ra khỏi nhà, đi bộ lên đầu ngõ, chỗ nhìn được sang xóm Trại. Trong xóm có đúng một ô cửa sáng. Nhà bà Hoạch, mai có giỗ, đàn bà trong nhà dậy từ nửa đêm để đồ xôi.

Tôi đứng ngoài hàng rào cúc tần, cách chừng chục bước, không vào. Trong bếp có hai người, bà Hoạch và một chị nào đó tôi không nhìn rõ mặt, đang xếp đồ ra mấy cái mâm nhôm.

"Cái đĩa này để cái..." Bà Hoạch nói, tay chỉ vào một cái rổ đậy lá chuối.

Rồi bà không nói tiếp.

Tôi đứng ngoài rào, tim đập lên tận cổ, đợi.

"Để bánh nếp." Chị kia nói, tự nhiên, không nhìn lên. "Bác cứ để đó con xếp cho."

"Ừ, bánh nếp." Bà Hoạch nói. "Bốn cái một đĩa nhá."

Chỗ ấy liền lại ngay trước mắt tôi, trong khoảng thời gian bằng hai hơi thở, và không ai trong hai người biết là vừa có cái gì được vá. Tôi đứng thêm một lúc nữa, nghe hai người bàn nhau chuyện mai mấy giờ thắp hương, chuyện con dâu bà Hoạch có về kịp chuyến xe sớm không. Chuyện bình thường. Giọng bình thường.

Tôi quay về, gạch thêm ba vạch, và không mô tả cái nào trong ba cái đó.

Có một câu bà Rớt hỏi tôi hồi tháng chín, một tối mất điện, dưới ngọn đèn dầu, khi tôi còn tưởng cái khó của việc này là tìm được người chịu nói. Tôi đã chép nguyên văn câu ấy vào sổ ngay tối hôm đó, chép chậm hơn mọi khi. Đêm nay tôi lật lại đúng trang ấy, đọc lại một lần, rồi gấp sổ, rồi mở ra gạch tiếp. Tôi hiểu vì sao bà không giải thích thêm cho tôi một chữ nào. Không có chữ nào để giải thích thêm cả.

Bốn giờ rưỡi bà Rớt dậy nhóm bếp. Tôi ra ngồi ở bậc cửa bếp, mắt cay, tay phải mỏi tới mức phải nắm lại rồi xoè ra mấy lần.

"Cô không ngủ à?" Bà hỏi, không quay lại, tay vẫn thổi lửa.

"Dạ cháu chờ tin cụ Trạc."

Bà gật. Lửa bén, bà đặt ấm lên. Được một lúc, bà bắt đầu kể chuyện, giọng đều đều như mọi sáng, chuyện mẹ bà ngày xưa cũng hay dậy sớm thế này, mùa rét thì dậy sớm hơn nữa, để kịp làm cái...

Bà dừng.

Tôi ngồi im, không hỏi. Tôi biết nếu tôi hỏi thì bà cũng chỉ có một câu để đáp.

"Thôi." Bà nói, đẩy thêm một thanh củi vào bếp. "Không nhớ. Già rồi."

Trời sáng dần. Tôi ngồi đếm lại số vạch trên trang giấy dưới ánh sáng thật, không phải ánh đèn bàn. Bốn mươi ba. Tôi đếm lại lần nữa, được bốn mươi hai, vì có hai vạch nằm sát nhau quá không rõ là một hay hai. Trong bốn mươi mấy cái đó, tôi có chữ để gọi tên chín cái. Còn lại là hình, và hình thì không đọc lên thành tiếng được cho ai nghe.

Sáu giờ, tôi dắt xe lên dốc Nghẹo. Máy rung khi tôi còn chưa dựng xong chân chống.

Cô Hoài ơi, cụ mổ xong lúc gần hai giờ sáng, an toàn rồi ạ. Bác sĩ bảo cắt được hết, không phải chuyển tuyến trên. Cụ tỉnh rồi, nhận ra cháu.

Nhưng bác sĩ dặn trước là từ giờ cụ gần như không nói được nữa cô ạ. Còn tiếng thì cũng chỉ thều thào thôi. Cô nói giúp cháu với làng, cháu không biết mở lời thế nào.

Dưới kia, thung Nác đang bắt đầu buổi sáng của nó. Khói bếp lên thẳng ở ba bốn chỗ, có tiếng ai gọi trâu ngoài bãi, chiếc xe máy của thầy Dền chạy trên đường bê tông về phía điểm trường, đúng giờ như mọi ngày. Tôi mở sổ ra đếm lại lần cuối, được bốn mươi bốn, rồi thôi không đếm nữa. Tôi cất sổ vào ba lô, kéo khoá lại, dắt xe xuống dốc.