Tôi gấp cuốn sổ tay lại, không ghi thêm gì trong buổi chiều hôm đó, dù còn hai mục dở dang từ sáng, một cái tên cây thuốc bà Thìn kể chưa kịp đối chiếu, một câu ca dao Miên hát nửa chừng rồi quên lời. Tôi ngồi ở bậc cửa nhà bà Rớt một lúc, nhìn nắng xuống thấp dần qua nóc bếp nhà đối diện, rồi đứng dậy, dắt xe ra khỏi sân, không đi về hướng chợ như mọi hôm, cũng không đi hướng nhà cụ Trạc.

Tôi đi về phía bến.

Từ hôm cụ Trạc đứng dậy bỏ vào nhà, không trả lời câu hỏi cuối của tôi, tôi đã nghĩ tới bến hai ngày liền, dù không tự nhận với mình là mình đang nghĩ tới nó theo cách đó. Tôi tự bảo mình chỉ đang định ra đó xem lại bậc đá xếp, đối chiếu vài chữ liên quan tới nước với bà chủ quán tạp hoá gần đình. Nhưng chân tôi đi thẳng, không rẽ qua quán, không rẽ qua đình, cứ theo đúng lối mòn ven khe Mọ như hai lần trước, chỉ khác là lần này tôi biết trước mình sẽ gặp gì, hoặc ít nhất tôi tin là mình biết.

Hai lần trước tôi tới đó đều là tình cờ. Lần đầu vì bà Rớt sai tôi ra giặt đồ. Lần sau vì đi cùng Nhượng, trên đường về nhà sau buổi ngồi quán. Cả hai lần tôi đều đứng lại một chút, nhìn, rồi đi tiếp, không hỏi ai một câu nào, tự nhủ đó không phải việc của mình. Lần này khác. Lần này tôi đi thẳng tới đó, không có việc gì khác để làm cớ, không có ai đi cùng để có chỗ giấu mình vào một câu chuyện phiếm.

Đường xuống bến vẫn vậy, men theo khe Mọ, qua mấy bụi duối rễ lồi trên đá, qua chỗ hai đứa trẻ hay lùa vịt xuống tắm nhưng giờ này chúng đã về nhà cả, chỉ còn một đôi dép nhựa bỏ quên trên phiến đá kê làm cầu. Nước chảy chậm, phẳng, phản chiếu mảng trời chiều đang ngả sang màu cam nhạt. Tiếng côn trùng bắt đầu rả rích trong mấy bụi cây ven bờ, sớm hơn mọi khi, có lẽ vì trời hôm nay không có gió.

Tôi bước tới gần bụi duối tôi từng nấp sau lưng hồi tháng trước, nhưng lần này tôi không dừng lại đó, không nép vào, cứ đi thẳng ra mép nước, đứng cách một khoảng vừa đủ để nhìn rõ mà không lại gần quá. Tay tôi vẫn giữ chặt quai túi vải khoác bên vai, không phải vì cần mang gì theo, chỉ vì cần một chỗ để bấu vào.

Bà Rớt đã ở đó, đúng như tôi vừa nghĩ, đúng như tôi vừa sợ.

Bà đứng đúng chỗ cũ, chân trần dầm nửa bàn dưới nước, hai tay buông thõng hai bên, không cầm chậu, không cầm xà phòng. Bà nhìn ra giữa dòng, chỗ nước sâu hơn một chút, mặt nước phẳng lặng, không một gợn sóng nào ngoài chỗ dòng chảy tự nó cuộn nhẹ quanh một hòn đá ngầm.

Môi bà mấp máy.

Tôi đứng im, không thở mạnh, mắt không rời khuôn mặt bà. Lần này tôi không nhìn từ xa qua kẽ lá như hai lần trước, tôi đứng gần hơn hẳn, đủ gần để thấy rõ cái cách môi bà mở ra khép lại, đều, có nhịp, không phải cái mấp máy vu vơ của người đang lẩm nhẩm một câu gì trong đầu.

Rồi tôi nghe được một âm.

Chỉ một, loáng thoáng, bị gió trên mặt nước cuốn đi gần hết trước khi tới tai tôi. Tôi không chép lại được, không cả nhớ nổi nó là nguyên âm gì, phụ âm gì, có phải tiếng trong hay không. Nhưng tôi nhận ra một điều chắc chắn: cái âm đó không đứng một mình. Nó có một khoảng dừng đi liền sau, một khoảng dừng đúng độ dài của người đang chờ một câu đáp lại, rồi môi bà lại động, một âm khác, cũng loáng thoáng như âm trước, cũng có khoảng dừng đi sau nó.

Đó không phải lẩm bẩm. Đó là một cuộc nói chuyện. Một bên nói, dừng, chờ, rồi nói tiếp, đúng cái nhịp của hai người đang thay nhau lên tiếng, chỉ có điều tôi chỉ nghe được một bên.

Tôi nín thở, cố nghe thêm một lần nữa, cả người nghiêng nhẹ về phía trước dù chân không nhích thêm bước nào. Có một âm nữa vang lên, ngắn hơn cả hai âm trước, gần như chỉ là một hơi thở có hình dạng, rồi bà im hẳn, đầu hơi nghiêng sang một bên, đúng tư thế của người đang lắng nghe câu đáp lại từ phía bên kia mặt nước. Tôi đứng như vậy không biết bao lâu, đủ lâu để hai bắp chân bắt đầu mỏi, đủ lâu để tôi kịp nhận ra mình đang đứng thẳng, không giấu mình sau bất cứ thứ gì, và bà vẫn chưa hề biết tôi đang ở đó.

Tôi nghĩ tới cụ Trạc chiều hôm trước, tới câu "Cậu ấy về, rồi không viết gì nữa" rơi xuống giữa sân không có gì đi kèm, tới cái cách cụ đứng dậy bỏ vào nhà khi tôi hỏi ông Cẩn đặt nghĩa cho từ nào. Hai chuyện đó nằm trong đầu tôi cạnh nhau, giống hai mảnh giấy tôi từng thấy hồi tháng trước ở đúng bến này, chưa ai dán lại, nhưng lần này khoảng cách giữa chúng đã ngắn hơn nhiều so với trước, ngắn tới mức tôi gần như thấy được đường viền của cái hình sắp ghép ra, dù chưa dám gọi tên nó thành lời, kể cả trong đầu mình.

Tôi bước thêm nửa bước, không định trước, chỉ là chân tự đưa tới. Một cành khô gãy dưới dép, tiếng rắc nhỏ, nhưng đủ.

Bà Rớt quay lại.

Hai lần trước, khi bà quay lại thấy tôi, mặt bà vẫn là mặt bà mọi ngày, bình thản, hỏi tôi ăn cơm chưa, giục tôi về kẻo muỗi. Lần này không giống vậy. Bà quay lại, mắt gặp mắt tôi, và có một cái gì đó trên mặt bà sụp xuống ngay lập tức, không kịp giữ lại, không kịp che đi bằng bất cứ câu hỏi thường ngày nào.

Mặt bà trắng bệch, trắng tới mức tôi nhìn thấy rõ từng đường gân xanh nhạt chạy dưới lớp da mỏng ở thái dương. Hai tay bà, vẫn đang buông thõng bên hông, các ngón khẽ run, không nắm lại, không đưa lên, chỉ run. Miệng bà còn hé, môi vẫn giữ nguyên hình dạng của âm cuối cùng bà vừa phát ra, nhưng không có tiếng nào thoát ra thêm nữa, dù tôi thấy rõ ngực bà phập phồng như đang cố hít vào để nói.

Bà đứng đó, giữa dòng nước cạn, một chân vẫn còn dầm dưới nước, không bước lên bờ, không quay đi, không nói câu nào trong số những câu tôi đã nghe bà nói không biết bao nhiêu lần ở đúng chỗ này, những câu về cơm nước, về muỗi, về trời sắp tối.

Có một con chim gì đó vụt bay lên từ bụi cây bờ bên kia, tiếng vỗ cánh vang khá rõ giữa cái yên tĩnh đang phủ kín cả khúc khe, nhưng bà không quay đầu nhìn theo như mọi lần vẫn quay theo mỗi tiếng động lạ. Mắt bà không rời khỏi tôi lấy một khắc. Tôi mở miệng, định nói một câu gì đó, có lẽ chỉ để phá vỡ cái im lặng đang trở nên quá nặng để đứng yên trong đó, nhưng không có chữ nào tới kịp, và bà cũng không có chữ nào tới kịp, môi bà mấp máy thêm một lần nữa, một cách khác hẳn lúc nãy, run rẩy, không thành hình của bất cứ âm nào.

Bà chỉ đứng, nhìn tôi, và tôi đứng nhìn lại, cả hai chúng tôi không ai nói được gì, trong lúc nắng chiều tiếp tục xuống thấp sau lưng bà, và mặt nước giữa hai chúng tôi vẫn phẳng lặng như chưa từng có một âm nào vừa được nói ra trên đó.