Miên nhờ tôi tìm hộ cái túi vải đựng đồ nghề bấm móng dưới gầm giường, bảo tuần này hết bông tẩy trang, phải ra thị trấn mua thêm, tiện thể nạp lại thẻ điện thoại. Tôi quỳ xuống, thò tay vào khoảng tối dưới gầm giường, chạm phải đủ thứ: một chiếc dép nhựa lẻ, một cuộn dây thun, góc một cuốn vở cũ đã ẩm mép. Ngón tay tôi chạm phải cái gì đó vuông vắn, cứng, nhẹ hều. Tôi kéo ra xem.

Cuộn băng cassette. Vỏ nhựa ngả từ trong sang vàng nhạt, nhãn giấy bên trong bong gần hết chữ, chỉ còn vài nét mực xanh mờ không đọc nổi. Tôi nhớ ra ngay: cái hôm Miên dọn ngăn kéo cho tôi ở tuần đầu tiên, nó đã lăn ra từ đáy ngăn kéo, va vào chân bàn, rồi bị một cái đá chân đẩy sang một bên. Từ hôm đó tới giờ không ai đụng tới nó, bụi bám thành một lớp mỏng đều khắp mặt vỏ.

"Cái gì đó chị?" Miên ngó qua vai tôi, tay vẫn đang gấp mấy cái áo.

"Cuộn băng. Hồi trước em đá nó ra đây, nhớ không?"

Miên nhíu mày một lúc rồi bật cười. "Ơ đúng rồi, cái hôm dọn phòng ấy. Em tưởng đồ cũ của ai để quên, chả biết của nhà mình hay của ai."

"Bà không biết à?"

"Chắc của mấy đời trước, chị hỏi bà thử." Miên cầm lấy cuộn băng, xoay xoay trong tay, lắc nhẹ nghe tiếng cuộn phim va lách cách bên trong, rồi đưa lại cho tôi, không tò mò thêm. Với cô, đó chỉ là một món đồ cũ trong một căn phòng đầy đồ cũ, không khác gì cái bàn học ám bụi hay mấy tấm hình dán bong tróc trên tường.

"Còn nghe được không ta? Chị có máy nghe cái này không?"

Tôi lắc đầu. Máy ghi âm của tôi là loại kỹ thuật số, không đọc được băng từ. Cả nhà bà Rớt cũng không còn cái đài cassette nào, cái ti vi trong nhà là đời mới, chỉ cắm được USB.

"Ra thị trấn hỏi thử," Miên nói, đã quyết luôn, kiểu quyết định của cô, nhanh và không cần bàn thêm. "Chỗ tiệm sửa đồ điện gần chỗ em làm nail, ông chủ già lắm, chắc có mấy cái đài cũ. Đi luôn bây giờ không, em đang định ra đấy rồi."

Tôi nhét cuộn băng vào túi áo khoác, thấy nó nằm gọn, nhẹ hơn tôi tưởng.

Đường ra thị trấn mất gần một tiếng xe máy, Miên cầm lái, tôi ngồi sau ôm ba lô. Qua khỏi dốc Nghẹo, đường bắt đầu rộng ra, nhựa thay cho bê tông, hai bên có nhà xây, có biển hiệu, có một cây xăng. Gió tạt vào mặt mạnh hơn hẳn trong thung, mang theo mùi khói xe thay cho mùi cỏ ướt. Miên bấm còi qua mấy khúc cua, vừa lái vừa kể chuyện khách quen ở tiệm nail, chuyện cô định để dành đủ tiền mở tiệm riêng năm sau, giọng nói to hơn cả tiếng gió để tôi nghe cho rõ.

Tôi cứ mân mê cái túi áo khoác suốt quãng đường, không hiểu sao mình sốt ruột đến vậy vì một cuộn băng cũ chưa biết bên trong có gì. Tôi tự hỏi mình đang mong nghe được cái gì, một danh sách từ vựng khô khan, hay một giọng người, chỉ vậy thôi, không hơn.

Tiệm sửa đồ điện nằm khuất trong một con hẻm nhỏ cạnh chợ, biển hiệu chữ đã bong sơn, "Sửa Radio Ti Vi Cassette" viết tay bằng sơn đỏ trên tấm tôn. Bên trong chất đầy những chiếc ti vi cũ, loa thùng, dây điện cuộn thành từng bó treo trên tường. Ông chủ ngồi ở bàn trong cùng, kính lão trễ xuống mũi, đang tháo một cái đài radio ra từng mảnh.

"Chú ơi, chú có đài cassette nào còn chạy được không ạ?" Miên hỏi, giọng thân quen như đã tới đây nhiều lần.

Ông ngẩng lên, nhìn tôi rồi nhìn Miên, gật đầu, chỉ tay ra góc tường, nơi có một chiếc đài hai cửa băng cũ kỹ, thân nhựa màu be đã ố vàng, ăng ten gãy một nửa. Ông đứng dậy, bê nó xuống bàn, thổi một hơi vào khe cửa băng cho sạch bụi, cắm điện, bấm thử nút mở, đèn báo đỏ sáng lên ngay.

"Cái này còn chạy tốt, đời tám mấy, giờ có tiền cũng khó mua lại đúng loại này. Nghe cái gì đấy?"

Tôi lấy cuộn băng ra đưa ông xem. Ông cầm lên, ngắm nghía một lúc, gõ ngón tay vào vỏ nhựa nghe tiếng cạch cạch, rồi lắp vào cửa băng bên trái, bấm nút.

Một tiếng rít nhẹ vang lên trước, tiếng băng cũ chạy qua đầu từ lâu ngày không dùng. Rồi có tiếng người, giọng đàn ông, trầm, chậm rãi, đọc gì đó bằng thứ tiếng tôi nghe quen tai nhưng không hiểu hết: cách nhả âm, cách kéo dài nguyên âm cuối câu, đúng kiểu tiếng trong tôi đã nghe suốt hơn một tháng qua trong thung. Giọng ông rất rõ, không có tạp âm gì lấp vào, như người đọc đang ngồi rất gần cái micro, cẩn thận, nắn nót từng chữ.

Rồi giọng chuyển sang tiếng phổ thông, ngắn, như một câu ghi chú đọc kèm: "Ngày mười bốn tháng Bảy, năm một chín tám tám. Ghi tại thung Nác, xóm Bến." Rồi lại quay về tiếng trong, đọc tiếp một chuỗi âm khác.

Ông chủ tiệm không tỏ vẻ gì lạ, mắt vẫn dán vào cái radio đang tháo dở trên bàn, tay lơ đãng chỉnh lại âm lượng cho vừa tai. Miên đứng cạnh tôi, mắt mở to.

"Ai đọc vậy chị? Nghe như đọc kiểu bà em hay nói ấy."

"Chị chưa biết," tôi nói, thật lòng. Tôi rút sổ tay ra, ghi vội mấy âm nghe được, tay run nhẹ vì cố ghi cho kịp nhịp đọc.

Băng chạy tiếp, thêm vài đoạn ghi chú ngày tháng xen giữa, lúc là "hai mươi tháng Bảy", lúc là "mùng ba tháng Tám", cùng năm một chín tám tám. Cứ mỗi lần đổi ngày, giọng ông lại đọc một loạt âm mới, có đoạn đọc chậm, dừng lại rất lâu giữa hai chữ như đang cân nhắc, có đoạn đọc liền một mạch, tự tin, không ngập ngừng lần nào.

Tôi nghĩ tới cuốn sổ chữ của cụ Trạc, tới hai trăm mục còn trống. Người đàn ông này đang làm đúng việc tôi đang làm, ba mươi tám năm trước, bằng đúng cái máy ghi âm khác đời hơn máy của tôi, nhưng cùng một cách: hỏi, chép, đọc lại, kiểm tra âm mình vừa ghi có đúng không.

Giữa băng, sau một quãng dừng ngắn, giọng ông cất lên khác hẳn đoạn trước. Không còn cái nhịp dò hỏi, cân nhắc của những đoạn trước đó nữa. Ông hắng giọng một tiếng, rồi bắt đầu đọc, rành rọt, chắc nịch, gần như sang sảng, đúng cái kiểu tôi đã đọc khươm lần đầu tiên ở bãi Trổ, cái buổi tối tôi tin chắc mình biết mình đang nói gì, và thế giới nghe theo.

Tôi ngồi thẳng người lên, tay cầm bút, chờ ghi.

Tiếng rít chói tai vang lên ngay giữa chừng. Băng giật một cái trong lồng máy, giọng ông vỡ thành một tràng âm thanh méo mó rồi tắt hẳn. Ông chủ tiệm với tay bấm nút dừng, mở cửa băng ra xem, lắc đầu.

"Đứt rồi. Băng cũ quá, để lâu nó giòn, chạy qua đầu từ là đứt thôi, không phải lỗi máy." Ông rút cuộn băng ra, chỉ cho tôi xem đoạn phim mỏng đã tưa ra thành hai đầu lởm chởm ngay chỗ đang chạy. "Nối lại được, nhưng phải có máy nối chuyên, ở đây tôi không có."

"Chú biết chỗ nào có không ạ?" Tôi hỏi, cố giữ giọng bình thường.

"Dưới Hồi Xuân hình như còn một chỗ, ông bạn tôi trước làm cùng nghề, giờ chuyển sang sửa máy tính rồi nhưng đồ nghề cũ chắc chưa vứt hết. Cô để lại số điện thoại, có gì tôi hỏi giúp." Ông cuộn lại đoạn băng thừa cho gọn, đưa trả tôi, không hỏi thêm vì sao một đứa con gái trẻ lại giữ khư khư một cuộn băng cũ như vậy.

Tôi đọc số điện thoại cho ông ghi vào một mẩu giấy dán trên tường, cạnh chục mẩu giấy khác cũng ghi tên và số của khách cũ.

Miên nhìn tôi, rồi nhìn cuộn băng, có vẻ nhận ra vẻ mặt tôi khác hẳn lúc nãy. "Chị làm sao đó? Có mỗi cái băng cũ thôi mà, mặt chị như vừa mất cái gì ấy."

"Chị chỉ tiếc," tôi nói, không muốn giải thích thêm.

Tôi vê hai đầu phim đứt giữa ngón tay, cuộn băng nằm gọn trong lòng bàn tay kia. Cái cụm âm ông vừa cất giọng đọc, chắc chắn đến vậy, tôi chưa kịp ghi được một chữ nào. Bút vẫn còn nguyên trên trang giấy trắng, chỉ có ba dòng ghi chú ngày tháng phía trên.