Chợ phiên xóm Trên họp từ tờ mờ sáng, chỉ chừng hai chục hàng bày trên mấy tấm bạt trải dọc con đường bê tông trước sân đình, rau, cá suối, mấy thúng gạo, một hàng thịt lợn treo móc dưới tán ô. Tôi vác hộ bà Rớt cái làn nhựa, theo bà đi từ đầu chợ, nghe tiếng người trả giá lẫn tiếng xe máy chở hàng chạy qua để lại một vệt khói xanh mờ trong không khí còn lạnh hơi sương.

Không ai nhắc gì tới buổi họp tối qua. Người bán rau vẫn cười cợt mặc cả với khách như mọi phiên, người mua vẫn chê hàng đắt, đứa trẻ con nhà ai đó chạy vòng quanh chân người lớn, tay cầm cái bánh đa nướng đang ăn dở. Không khí bình thường tới mức nếu không có mặt tôi ở buổi họp đêm qua, tôi sẽ không tin có chuyện gì vừa xảy ra trong làng này.

Miên chạy tới từ phía cuối chợ, tay xách thêm một cái làn, tóc còn buộc vội, chưa kịp chải.

"Bà em bảo em ra phụ chị với bà." Cô nói, thở hổn hển một chút, rồi hạ giọng, liếc quanh xem có ai để ý không. "Tối qua họp xong chị về có bị bà mắng không?"

"Không mắng." Tôi nói, không muốn kể thêm.

"Kỳ nhỉ." Miên nhún vai, xách làn đi trước, không hỏi thêm, coi như chuyện đã xong, quay sang nói chuyện phiếm về đôi dép mới của một đứa bạn ở tiệm nail thị trấn. Tôi đi theo, thấy nhẹ hẳn vì có người nói chuyện không liên quan gì tới sổ chữ, tới gánh, tới ai vừa giơ tay đêm qua.

Ông Lịnh đứng ở đầu hàng thịt, không mua gì, chỉ đứng nói chuyện với vài người đang chờ tới lượt mình. Tôi nghe loáng thoáng ông dặn, giọng vẫn nhẹ như mọi khi ông nói chuyện phiếm, nhưng câu chữ thì khác.

"Từ giờ tới hết bảy hôm, ai cũng vậy, đừng ai nhắc tên con nhợn ra nữa, kể cả đùa, kể cả kể chuyện cũ." Ông nói, không lớn tiếng, chỉ đủ cho mấy người đứng gần nghe. "Có ai hỏi thì bảo không nhớ, không cần giải thích thêm."

"Sao lại phải kiêng thế ông?" Một người phụ nữ hỏi, tay vẫn đang lựa mớ rau.

"Cứ nghe tôi, bảy hôm thôi." Ông cười, xoa xoa cằm. "Coi như tôi nhờ, được không."

Người phụ nữ gật, không hỏi thêm, quay lại lựa rau. Tôi đứng nhìn cảnh đó từ xa, hiểu đây chính là cách ông Lịnh làm nghề của mình, không có gì huyền bí, không nến không nhang, chỉ là một lời dặn ngắn ở giữa chợ, giữa lúc người ta đang cân thịt cân cá, và ông tin rằng bảy ngày không ai nhắc tới một cái tên là đủ để nó rời khỏi chỗ đứng của nó trong đầu cả làng.

Thấy tôi đứng gần, ông quay sang, gật đầu chào, không có gì khác thường trong dáng vẻ.

"Cô cũng đừng nhắc tên nó ra, nghe chưa." Ông nói, giọng vẫn như đang bông đùa. "Kể cả lúc viết vào sổ ấy. Bảy hôm thôi, không lâu."

"Con hiểu rồi ạ." Tôi nói.

"Không phải tôi bắt cô tin có phép màu gì đâu." Ông nói thêm, tay vỗ nhẹ lên quầy thịt cạnh đó như để chuyển sang chuyện khác. "Chỉ là cái gì không được nhắc tới, tự nó nhạt đi thôi, chậm mà chắc. Tôi làm nghề này bằng cách đó, không có cách nào khác hay ho hơn đâu."

Tôi đi tiếp theo bà Rớt tới hàng rau, hàng cá, mỗi chỗ bà đều dừng lại lâu hơn thường lệ, cầm lên đặt xuống vài thứ không hẳn để mua, mắt nhìn đi đâu đó không phải vào món hàng trước mặt.

"Bà tìm gì ạ?" Tôi hỏi, khi thấy bà đứng trước một sạp bán đủ loại bánh lá, tay đưa ra rồi rụt lại tới lần thứ ba.

Bà không trả lời tôi ngay. Bà nhìn hàng bánh, mấy loại bánh gai, bánh ít, bánh trôi nước bày trong rổ tre lót lá chuối, môi bà mấp máy như đang thử gọi tên một thứ, rồi ngậm lại.

"Cô bán hàng này," bà nói với người bán, "có cái... cái bánh hay làm hôm giỗ ấy, cái..."

Bà dừng lại giữa câu. Người bán hàng, một cô còn trẻ, ngẩng lên nhìn bà, chờ.

"Bánh gì ạ bác? Bánh gai hay bánh ít ạ?"

"Không, không phải hai cái đó." Bà Rớt lắc đầu, tay vẫn để hờ trên mép rổ. "Cái... loại làm bằng bột nếp, gói lá dong, nhân đậu xanh trộn dừa, hay làm vào ngày giỗ ấy, ngày xưa nhà nào cũng làm."

"Bác nói kiểu bánh chưng nhỏ hay bánh ú ạ?"

"Không phải." Giọng bà bắt đầu có vẻ sốt ruột với chính mình hơn là với người bán. "Nó có tên riêng chứ không phải gọi vòng vo thế này."

Tôi đứng sau lưng bà, thấy hai bàn tay bà nắm lại rồi mở ra, một cử chỉ tôi chưa từng thấy ở bà trước đây. Bà nhắm mắt lại một lúc, hàm khẽ mấp máy, âm gì đó thoát ra chưa thành tiếng rõ, rồi lại tắt.

"Thôi." Bà nói, mở mắt, giọng đã đổi hẳn, thấp xuống. "Không nhớ nữa. Cô cho tôi cái bánh gai kia vậy."

Người bán gói bánh, đưa tiền thừa, không để ý gì khác thường. Chúng tôi đi tiếp, qua một sạp bán đồ khô, ở đó tôi nghe một ông lão đang kể chuyện với người ngồi cạnh, giọng ngập ngừng hơn mọi lần tôi từng nghe ông kể chuyện làng.

"Hôm nọ hình như có con gì đó ở bụi tre gần bãi Trổ, không có bóng thì phải, hay là tôi nhớ nhầm nhỉ." Ông nói, cười, gãi đầu. "Giờ nghĩ lại chả chắc có thật hay tôi nghe ai kể rồi tưởng mình thấy."

Người ngồi cạnh cười, bảo chắc ông già lẫn rồi, có gì đâu mà không bóng với chả bóng. Ông lão cũng cười theo, không cãi lại, câu chuyện trôi sang chuyện khác. Tôi đứng nghe, nhận ra đó chính là cái lệch đang nhạt đi, đúng như ông Lịnh nói, không phải biến mất trong một khắc, mà mòn dần từ chỗ chắc chắn nhất trước, tới mức chính người từng thấy nó cũng không còn tin vào mắt mình nữa.

Bà Rớt đi trước tôi vài bước, dừng lại thêm ở hai hàng nữa, mỗi lần đều lặp lại y hệt, đưa tay ra định gọi tên món, rồi khựng giữa chừng, đổi sang tả vòng vo, rồi bỏ cuộc, tay chỉ thẳng vào cái bà cần thay vì gọi tên nó. Ở hàng thứ ba, bà không buồn thử gọi tên nữa, cứ đi thẳng tới, chỉ tay vào rổ bánh nếp gói lá dong xanh sẫm, chờ người bán tự hiểu.

"Bác lấy mấy cái ạ?" Người bán hỏi.

Bà giơ hai ngón tay, không nói gì thêm.

Tôi đứng cạnh bà, nhìn bàn tay bà vẫn còn chỉ về phía rổ bánh dù người bán đã bắt đầu gói, ngón tay hơi run, không biết vì lạnh sáng sớm hay vì lý do khác. Tôi nhớ tới cái đêm hôm qua, cánh tay mình giơ lên cùng lúc với hơn nửa số người trong sân đình, nhớ tới việc mình đã không dám nhìn thẳng vào bà lúc đó.

Tay tôi đưa xuống túi vải, chạm vào bìa cứng cuốn sổ tay vẫn mang theo mọi lúc. Tôi rút nó ra được nửa chừng, định ghi lại cảnh vừa thấy trong lúc còn nhớ rõ, rồi dừng, nhét sổ trở lại túi, không mở ra. Ông Lịnh đã dặn đừng nhắc tên nó ra, kể cả lúc viết. Tôi không chắc viết xuống có tính là nhắc hay không, nhưng tôi chọn không thử.

Bà nhận gói bánh, trả tiền, quay người lại, và lần này bà nhìn thẳng vào tôi, không tránh như mọi khi.

Bàn tay bà vẫn còn giữ nguyên tư thế chỉ, chưa kịp hạ hẳn xuống, ngón trỏ còn hướng về phía cái rổ bánh sau lưng bà.

"Cô thấy chưa." Bà nói, chỉ một câu, giọng lạnh.