Tôi ngồi xổm cạnh cái cọc cụ Trạc cắm hôm qua, sổ tay mở trên đùi, bút bi xoay xoay trong tay chưa đặt xuống giấy.

Trời còn sớm, sương chưa tan hết trên mấy luống sắn sau nhà, cỏ ướt thấm qua ống quần tôi từng mảng lạnh. Bà Rớt còn ngủ. Miên đã đi tiệm từ sáng tinh mơ, xe máy nổ rồi tắt dần ngoài dốc. Tôi dặn mình chỉ ra đây mười phút, đo đạc rồi vào ngay, trước khi ai đó ra sân nhìn thấy tôi đứng một mình ở đúng chỗ cụ Trạc dặn không ai lại gần.

Tôi mang theo cái thước dây nhỏ vẫn dùng để đo khoảng cách mấy cái cột nhà, thứ tôi định bụng dùng cho việc khác trước khi tới thung, giờ hoá ra hữu dụng vào việc này. Tôi kéo thước từ chân bờ rào ra tới mép ngoài cùng của bụi, ghim đầu thước bằng một hòn đá nhỏ, kéo căng, đọc số, cuộn lại, đo thêm một lần nữa để chắc mình không đọc nhầm. Hai lần đo ra cùng một con số. Tôi cũng chụp lại chỗ đầu thước chạm đất, để mai có gì còn đối chiếu được bằng ảnh chứ không chỉ bằng trí nhớ của chính mình.

Cái khăn buộc trên đầu cọc đã hơi xô lệch vì gió đêm, nút thắt vẫn chặt. Tôi không chạm vào nó. Tôi chỉ lấy điện thoại, mở lại tấm ảnh chụp hôm qua lúc chưa có cọc, đưa lên so với cảnh trước mắt.

Sai khác đầu tiên tôi nhận ra không phải ở bóng. Bóng thì vẫn như cũ, vẫn không có, tôi đã quen với việc đó từ hôm qua rồi. Sai khác nằm ở mấy tàu lá gần gốc, phía trong cùng, chỗ khuất nhất của bụi.

Chúng bạc màu.

Không phải héo, không phải úa vàng như lá sắp rụng vẫn hay có. Bạc, đều, cả mặt trên lẫn mặt dưới, giống màu của một tấm ảnh cũ để lâu ngoài nắng, cái màu mà khi tôi còn nhỏ hay thấy trên mấy tấm hình đen trắng bố cất trong ngăn kéo, ảnh của người nào đó đã mất từ trước khi tôi sinh ra, màu không còn phân biệt được đâu là chỗ đậm đâu là chỗ nhạt nữa.

Tôi đếm. Chín tàu lá bạc màu, tất cả đều ở phía trong, gần gốc, không có tàu nào ở rìa ngoài. Tôi ghi số chín vào sổ, kèm giờ, kèm hướng gió, kèm cả việc sương đêm qua có nặng hơn bình thường không, dù tôi biết chuyện sương chẳng liên quan gì tới cái này.

Tôi đứng dậy, đi vòng ra phía sau, tới chỗ luống sắn, nhìn từ góc đó vào. Từ đây tôi thấy được cả bề dày của bụi, nơi hôm qua chỉ là một cái mép mỏng dẹt như tờ giấy quay nghiêng. Cái mép ấy hôm nay đã lùi ra thêm, không nhiều, chỉ chừng một gang tay, nhưng đủ để tôi đo được bằng cách đếm số bước chân từ bờ rào.

Tôi ghi tiếp. Mép ngoài, cách bờ rào bốn bước rưỡi hôm qua, hôm nay còn bốn bước.

Có một phần trong tôi, cái phần vẫn quen làm việc này suốt bốn năm đại học rồi hai năm cao học, tự động tiếp quản đôi tay, bắt chúng cầm bút, kẻ cột, ghi số, đúng như tôi vẫn làm với mọi bảng thống kê tần suất từ vựng. Phần đó không hoảng. Phần đó chỉ thấy có một hiện tượng cần đo, và đo được thì ghi lại, không đo được thì ghi là chưa đo được.

Phần còn lại của tôi, cái phần đang đứng giữa luống sắn lúc sáu giờ sáng với hai bàn tay lạnh cóng vì sương, biết rất rõ con số chín tàu lá và bốn bước rưỡi kia nghĩa là gì.

Tôi lật lại vài trang trước, tìm bức ảnh mình chụp hôm cụ Trạc cắm cọc, so tiếp với bức chụp sáng nay. Cùng một góc máy, cùng một khoảng cách, tôi đã cố ý đứng đúng chỗ hôm qua để hai tấm khớp nhau. Đặt cạnh nhau trên màn hình, khác biệt hiện ra rõ hơn cả khi nhìn bằng mắt thường ngoài trời: chỗ chín tàu lá bạc màu tạo thành một mảng gần như đều, hình một vệt loang chứ không phải rải rác ngẫu nhiên, loang từ trong gốc ra, đúng hướng mà cái mép mỏng của bụi đang lùi dần về phía luống sắn.

Tôi ngồi thụp xuống bờ rào, lưng dựa vào cọc tre, sổ tay vẫn mở trên đùi. Tôi nhìn lại những gì mình vừa viết, đọc lại từ đầu, cả đoạn ghi chú tối qua nữa, đoạn tôi viết sau khi về từ bãi Trổ, câu đọc nguyên văn, có chép lại đúng từng chữ. Hai đoạn ghi cách nhau ba trang sổ, cách nhau đúng một đêm, và giờ đọc liền một mạch, chúng khớp với nhau theo một cách tôi không còn cách nào chối được nữa.

Tôi là người duy nhất trong làng biết vì sao bụi tre này không có bóng. Tôi là người duy nhất biết chín tàu lá bạc màu sáng nay không phải chuyện ngẫu nhiên của thời tiết hay sâu bệnh. Tôi đã đứng ở bãi Trổ, đọc to hai lần một câu mười một chữ, và tôi đã tin chắc vào câu đó theo đúng cái cách cụ Trạc từng dặn là bắt buộc phải tin, nếu không thì chuyện chẳng xảy ra được.

Tay tôi run khi viết dòng tiếp theo, không nhiều, chỉ đủ để chữ hơi xiên đi so với những dòng trước.

Tôi chưa nói với ai. Cụ Trạc nhìn thấy hậu quả. Cụ chưa hỏi ai làm.

Viết xong dòng đó, tôi nhìn nó một lúc lâu. Rồi tôi làm một việc tôi chưa từng làm với cuốn sổ này suốt gần một tháng rưỡi ghi chép, kể cả những hôm ghi sai, ghi nhầm ngày, ghi lộn tên người.

Tôi cầm lấy góc trang, kéo nhẹ, định xé.

Giấy đã tách được một đường ngắn dọc theo gáy sổ, đủ để tôi thấy rõ mình đang làm gì. Tôi dừng tay lại ở đó, ngón cái vẫn giữ nguyên góc giấy, không kéo tiếp cũng không buông ra.

Nếu tôi xé, tôi sẽ không còn cách nào đối chiếu lại con số này với con số của ngày mai. Chín tàu lá hôm nay sẽ chỉ còn là một con số tôi nhớ, không phải một con số tôi có thể chỉ ra cho ai xem, kể cả cho chính tôi xem lại sau này khi trí nhớ đã mòn đi vài phần. Tôi đã học đủ lâu để biết trí nhớ không phải chỗ để cất giữ cái gì quan trọng. Cụ Trạc chép vào sổ vì cụ biết điều đó trước tôi rất nhiều năm.

Tôi buông góc giấy ra. Đường xé dở dang vẫn còn đó, một vết rách nhỏ chưa tới nửa phân, gần như không nhìn thấy nếu không biết trước.

Tôi gấp sổ lại, không xé nốt, cũng không định xé thêm lần nào nữa sau đó. Tôi mở khoá túi trong cùng của ba lô, chỗ tôi vẫn để giấy tờ tuỳ thân và mấy cái thẻ nhớ dự phòng, nhét cuốn sổ vào đó thay vì để ở ngăn ngoài như mọi khi. Kéo khoá lại, tôi ấn tay lên lớp vải một lúc, như thể làm vậy thì cái gì bên trong cũng chắc chắn hơn.

Nắng bắt đầu lên tới ngọn tre. Tôi đứng dậy, phủi cỏ ướt bám ở ống quần, nhìn lại bụi tre lần cuối trước khi quay vào nhà. Chín tàu lá bạc màu vẫn đứng đó, im, không có gió, không nghiêng, không kêu.

Từ trong bếp, tiếng bà Rớt vọng ra, hỏi tôi dậy sớm thế làm gì ngoài đó, sương ướt hết cả người kìa.

Tôi bước vào, đáp lại một câu gì đó về việc kiểm tra máy ghi âm cho buổi phỏng vấn chiều nay, giọng đều, không vấp một chữ nào. Cái túi ba lô tôi đeo lệch một bên vai, khoá kéo kín, cuốn sổ nằm yên trong đó, không còn ở chỗ dễ với tới như trước.