Tám giờ kém, nắng đã lên tới ngọn cau và sân nhà bà Rớt khô cong. Miên đứng ở góc nhà, chỗ cái bể nước mưa, tay còn ôm cái rổ quần áo chưa cất vào. Cô đứng quay mặt ra phía tôi, nhưng người thì nghiêng đi, và cô không quay lưng lại phía bụi tre lấy một lần nào trong suốt buổi sáng hôm đó.

Bụi tre mọc sau nhà, sát bờ rào phía bắc, chỗ khuất, lối đó chỉ có người trong nhà đi ra chuồng gà mới qua. Tôi đã đi qua nó mỗi ngày từ hôm đầu tiên. Tôi từng phơi hai cái áo lên sợi dây buộc từ cột hiên sang gốc tre ngoài cùng. Nó là một bụi tre gai bình thường, chừng mười mấy cây, cây già ngả vàng ở gốc, cây non xanh hơn ở giữa, lá rụng đóng thành lớp dày dưới chân.

"Bà đi xóm Trại từ sớm rồi," Miên nói. Cô nói nhỏ hơn bình thường. "Em gọi mãi không được."

Tôi dựng xe vào tường, đi vòng ra sau.

Cái đầu tiên tôi thấy không phải bụi tre. Là mặt đất.

Nắng lúc ấy chếch từ phía đông, gắt, cái thứ nắng tháng mười chưa gay gắt như tháng sáu nhưng đủ để mọi thứ đứng trên sân đều có một vệt đen kéo dài về phía tây. Cái cột phơi có bóng. Cái bể nước có bóng, một khối vuông đổ chéo trên nền xi măng. Con gà mái đi ngang qua có bóng chạy theo chân nó. Tôi giơ tay ra, xoè ngón, thấy bóng năm ngón tay tôi nằm rõ trên lớp lá tre rụng.

Dưới gốc bụi tre không có gì cả. Lớp lá rụng ở đó sáng đều một màu nâu xám, từ mép ngoài vào tới sát gốc, không một chỗ nào tối hơn chỗ nào.

Tôi đứng vào đúng chỗ đáng lẽ phải có bóng, giơ tay lên lần nữa. Bóng tay tôi vẫn hiện ra trên lớp lá, đen và rõ. Tôi hạ tay xuống, bóng mất. Tôi ngẩng lên nhìn tán tre, rồi nhìn xuống đất, rồi lại ngẩng lên, ba lần, như người đang kiểm tra một phép tính đơn giản mà ra sai.

Lá tre không có mặt tối.

Lá tre có mặt trên xanh sẫm và mặt dưới bạc hơn, và bao giờ cũng vậy, phía nào quay về mặt trời thì sáng, phía nào quay đi thì tối. Sáng hôm ấy cả hai mặt sáng như nhau. Cả bụi sáng đều một lượt, kể cả trong lòng bụi, chỗ mà lẽ ra phải là một khối tối om chen chúc thân với thân, chỗ mà tôi đã nhiều lần liếc vào và không nhìn thấy gì ngoài bóng râm. Sáng hôm ấy tôi nhìn được vào tận trong, thấy rõ từng đốt trên từng cây, thấy cả mấy sợi mạng nhện vắt ngang, mọi thứ đều sáng ngang nhau, không có xa gần.

"Chị," Miên nói từ góc nhà. "Chị đừng lại gần quá."

Tôi đi ngang mười bước, chậm, mắt bám vào cây thứ ba tính từ trái sang, cái cây có một vết chém cũ ở đốt thứ tư. Bình thường đi ngang như thế thì mấy cây phía trước sẽ trôi qua mấy cây phía sau, che nhau rồi hở ra, đó là chuyện mắt người nào cũng làm mà không cần để ý.

Sáng ấy chúng không trôi. Cây thứ ba vẫn nằm giữa cây thứ hai và cây thứ tư, khoảng cách y nguyên, vết chém vẫn quay đúng về phía tôi ở bước thứ mười như ở bước thứ nhất.

Tôi lách qua khe hở giữa bờ rào và gốc tre ngoài cùng, ra hẳn phía sau, chỗ mảnh đất trồng sắn. Đứng đó, tôi quay lại nhìn.

Tôi nhìn thấy đúng cái tôi vừa nhìn thấy lúc nãy. Không phải một bụi tre nhìn từ phía sau. Cây thứ ba vẫn là cây thứ ba tính từ trái sang. Vết chém vẫn ở đốt thứ tư, vẫn quay về phía tôi. Mạng nhện vẫn vắt ngang đúng chỗ cũ, đúng chiều cũ.

Tôi đi thêm mấy bước chếch sang phải, tới chỗ đáng lẽ nhìn được bề dày của cả bụi, chiều từ trước ra sau. Chỗ đó không có gì để nhìn. Mép ngoài cùng của bụi tre mỏng đi rồi mất hẳn bề dày, sắc và dứt, như mép một tờ giấy quay nghiêng. Bên kia cái mép ấy là bờ rào, là mấy luống sắn, là nắng, bình thường hết.

Tôi đưa tay ra, chạm vào một lá.

Lá vẫn là lá. Ráp, mát, có gân nổi dưới đầu ngón tay, hơi sắc ở rìa như mọi lá tre. Tôi nắm lấy một cành nhỏ, kéo nhẹ về phía mình rồi buông ra.

Cả bụi nghiêng theo. Không phải cành tôi kéo nghiêng trước rồi truyền dần sang mấy cây bên cạnh. Cả mười mấy cây nghiêng cùng một lúc, cùng một góc, cùng một chiều, rồi trả về chỗ cũ cùng một lúc, đứng lại ngay, không có cái đuôi rung nào ở cuối như tre vẫn rung.

Không có tiếng gì hết.

Đúng lúc đó gió qua sân một lượt. Cây khế đầu hồi kêu xào xạc, mấy tàu lá chuối bên nhà hàng xóm đập vào nhau lép bép, sợi dây phơi rung lên. Bụi tre nghiêng một lượt, trả về, im.

Tôi lùi lại một bước, rồi lùi thêm hai bước nữa, và tôi nghe rõ tim mình đập ở tai.

Cỏ dưới gốc tre còn ướt. Chỗ khác trong sân khô từ lâu, khô tới mức đi lên nghe rào rạo, mà cái vạt cỏ chân rào chỗ ấy vẫn đẫm, ướt như mới quá nửa đêm. Có một vệt cỏ nằm rạp xuống, rộng chừng gang tay, chạy dài từ chân rào vào tới gốc tre rồi dừng lại ở đó.

Tôi ngồi thụp xuống nhìn cái vệt ấy, một tay chống lên đất. Đất lạnh và ẩm dưới lòng bàn tay tôi.

Đêm kia, gần nửa đêm, ở bãi Trổ, tôi đã đứng dậy, hắng giọng, và đọc to hai lần một câu mười một chữ. Tôi nhớ chính xác mình đã đứng ở chỗ nào, cầm sổ bằng tay nào, đèn pin tay nào. Tôi nhớ mình đã đếm tới sáu mươi hai lượt và thấy hụt vì không có gì xảy ra. Tôi nhớ mình đi về, ngủ rất nhanh, và sáng nay dậy sớm để mang cái việc ấy đi khoe với người hướng dẫn của mình bằng một tệp đính kèm.

Tôi chỉ ghi thôi.

Câu đó bật ra trong đầu tôi ngay lúc đang ngồi thụp dưới chân rào, tự nó, không đợi tôi gọi, cái câu tôi đã dùng để trả lời bao nhiêu người từ ngày đầu tiên đặt chân vào thung. Nó không đứng nổi lấy một giây. Tôi ngồi đó và nghe nó đổ.

"Chị ơi." Miên đã đi sang mé bên kia, vẫn cách bụi tre chừng năm bước, tay ôm khư khư cái rổ quần áo trước ngực như một cái mộc. "Em ra cho gà ăn từ sáng sớm, em định chụp cái sân gửi cho đứa bạn, chụp xong nhìn lại thấy nó sai sai, em cứ tưởng máy em hỏng."

Cô chìa điện thoại ra, tay run, phải đổi sang tay kia mới giữ yên được màn hình.

Trong ảnh không có bóng. Cái cột phơi có bóng, cái bể nước có bóng, con gà có bóng, bụi tre thì không. Cô vuốt lùi lại một loạt ảnh cũ, tới một tấm chụp hồi Tết, cả nhà đứng ngoài sân, và trong tấm ấy bóng bụi tre đổ chéo qua nền xi măng, dài, có răng cưa của lá, che gần hết chân mấy người đứng phía trước.

"Chị," Miên nói. "Cái này là cái gì?"

Tôi đứng dậy, phủi tay vào ống quần. Tôi nghe tiếng mình nói ra mấy chữ về góc chiếu buổi sáng, về hướng nắng, về chuyện phải chờ tới trưa xem lại thì mới kết luận được cái gì. Tôi nói bằng cái giọng bình tĩnh của người đang làm việc chuyên môn, đủ chậm, đủ đều, và tôi biết rất rõ mình đang trốn ở trong mấy chữ đó.

Miên không nghe hết câu. Cô nhìn tôi, rồi nhìn bụi tre, rồi nhìn lại tôi.

Gió qua sân thêm một lượt nữa. Cây khế lại xào xạc. Cả bụi tre nghiêng cùng một lúc rồi đứng lại ngay, không kêu một tiếng nào.

Miên quay hẳn sang phía tôi. Cô không hỏi về bụi tre nữa.

"Chị có biết cái gì đang xảy ra không?"

Tôi mở miệng ra.