Tôi về tới nhà bà Rớt lúc trời đã ngả chiều, định cất máy ghi âm rồi ra sân phơi lại chỗ lạc vừa bóc dở hôm qua thì nghe có tiếng nói chuyện trong nhà, giọng bà Rớt lẫn với một giọng đàn ông tôi vừa mới quen hôm qua.

Nhượng ngồi trên phản, một tách nước vối đặt trước mặt, chưa uống. Bà Rớt ngồi đối diện, lưng thẳng hơn mọi khi, hai tay đặt trên đầu gối, kiểu ngồi của người đang chuẩn bị nói chuyện nghiêm túc chứ không phải ngồi tiếp khách qua loa. Trên bàn, giữa hai người, có một cuốn sổ nhỏ bìa giấy và cây bút Nhượng vừa rút ra khỏi túi áo ngực.

"Cô Hoài về rồi đấy à." Bà Rớt ngẩng lên nhìn tôi, giọng bình thường, không có vẻ gì muốn giấu chuyện đang làm. "Vào ngồi đây cũng được, không phải chuyện kín gì."

Tôi để túi vải xuống góc phản, ngồi xuống ghé mép, không dám ngồi hẳn vào giữa vì cảm giác mình đang lạc vào một câu chuyện đã bắt đầu từ trước. Ngoài hiên, cái chậu nhôm móp vành vẫn đặt sẵn ở góc bếp, dấu vết của những trận mưa tháng trước, đáy chậu còn đọng vài vệt gỉ loang ra như bản đồ. Tôi đã thấy cái chậu đó nằm ở góc ấy từ ngày đầu tới ở, chưa từng hỏi vì sao, chỉ nghĩ đơn giản là một vật dụng thừa chưa cất đi.

"Bác đang kể tôi nghe về mấy từ chỉ chỗ đau ở trẻ con." Nhượng nói, quay sang tôi giải thích, giọng vẫn điềm đạm như mọi khi. "Tôi đang làm một tài liệu riêng cho một đơn vị y tế cộng đồng, họ muốn hiểu cách người già ở đây gọi tên các loại đau khi khám cho trẻ nhỏ, để bác sĩ trẻ dễ giao tiếp hơn."

Bà Rớt gật, tiếp tục câu chuyện đang dở, kể tên vài cách gọi khác nhau cho cơn đau bụng, đau răng, đau khi mọc răng sữa, giọng bà nhanh, chêm tiếng trong dày như mọi khi bà nói chuyện trong nhà. Nhượng ghi liên tục vào sổ, thỉnh thoảng hỏi lại một chữ, hỏi cách viết, hỏi âm đầu đọc thế nào cho đúng. Có một từ tôi nghe không rõ, chỉ bắt được nửa âm, hỏi lại thì cả hai người đều không giải thích thêm, chỉ tiếp tục câu chuyện của họ, như thể phần đó không dành cho tôi nghe trọn vẹn.

Có lúc bà Rớt dừng lại giữa câu, nhắm mắt một lúc như đang lục lại trong đầu, rồi mở mắt ra, nói tiếp bằng giọng chắc hơn, như vừa tìm đúng từ mình cần. Nhượng không giục, chỉ ngồi chờ, bút vẫn cầm sẵn trên tay, mắt nhìn bà chờ đợi mà không có chút sốt ruột nào. Có một đoạn bà kể khá dài về cách phân biệt tiếng trẻ con khóc vì đói với khóc vì đau, từng loại một, giọng bà lên xuống mô phỏng lại từng kiểu khóc nghe gần như thật, khiến tôi bất giác mỉm cười dù đang ngồi nghe với tâm trạng không thoải mái.

Câu chuyện kéo dài chừng nửa tiếng. Đến lúc gần hết, Nhượng gấp sổ lại, rút từ trong ba lô ra một phong bì nhỏ, đặt lên bàn, đẩy nhẹ về phía bà Rớt.

"Cảm ơn bác nhiều." Ông nói, giọng không có gì thay đổi so với lúc đang hỏi chuyện, như việc đưa phong bì cũng bình thường như việc rót thêm nước. "Như thoả thuận hôm trước, tôi gửi bác phần này."

Bà Rớt cầm phong bì, không đếm ngay trước mặt khách, chỉ cân trong tay một lượt rồi đặt xuống bên cạnh, tiếp tục rót thêm nước cho Nhượng như chưa có chuyện gì xảy ra.

"Mái nhà tôi dột chỗ góc bếp từ hồi tháng bảy, mưa xuống là hứng chậu suốt." Bà nói, giọng thản nhiên, không phải khoe cũng không phải phân trần. "Có tiền này coi như đủ gọi thợ lợp lại một góc."

Tôi ngồi im, không nói gì, nhưng trong bụng có một cảm giác khó chịu mơ hồ, không hẳn là giận ai, chỉ là một thứ gì đó không ổn mà tôi chưa gọi tên được. Chính người từng gạt phăng cuốn sổ tay của tôi, hỏi tôi ghi để làm gì nếu không gọi được cái đã mất quay lại, giờ ngồi kể ra từng từ một cách rành mạch, đổi lấy một phong bì tiền, thẳng thắn như đổi mớ rau lấy cân gạo.

Nhượng đứng dậy, khoác lại ba lô, cúi đầu cảm ơn bà Rớt một lần nữa trước khi quay sang tôi.

"Hôm nào rảnh ghé quán tạp hoá tôi kể cô nghe thêm về công việc này." Ông nói, nụ cười vẫn như mọi lần, không có gì lấp liếm. "Tôi làm việc này công khai, ai cũng biết, không có gì giấu giếm cả."

Ông ra về, tiếng dép nhựa xa dần ngoài sân, rồi tiếng xe máy nổ máy, chạy khuất sau rặng tre đầu ngõ. Nắng chiều hắt qua khung cửa, chiếu một vệt vàng dài trên nền nhà, đúng chỗ cái chậu nhôm móp vành vẫn đặt đó. Tôi ngồi lại với bà Rớt, nhìn phong bì tiền vẫn còn để nguyên trên phản, chưa mở ra đếm, cảm giác căn nhà bỗng yên tĩnh hẳn sau khi tiếng xe máy dứt hẳn ngoài xa.

"Bà không thấy… có gì không ổn à?" Tôi hỏi, chọn từ cẩn thận, không muốn nghe như đang trách.

Bà Rớt cầm phong bì lên, xé mép, rút xấp tiền ra đếm, môi mấp máy đếm thầm từng tờ, không trả lời ngay. Đếm xong, bà gấp lại, cất vào túi áo trong, mới nhìn lên tôi.

"Không ổn ở chỗ nào?" Bà hỏi ngược, giọng không có vẻ gì phòng thủ, chỉ như thật sự muốn nghe tôi nói rõ ý.

"Bà kể cho ông ấy mấy từ đó, đổi lấy tiền." Tôi nói, cố diễn đạt cái cảm giác mơ hồ của mình thành lời, nhưng nghe ra vẫn ngập ngừng. "Con thấy… hơi lạ. Như đang bán một thứ đáng lẽ không phải để bán."

Bà Rớt cười, một tiếng cười ngắn, không có vẻ giễu cợt, chỉ như đang nghe một điều ngây ngô từ một người còn quá trẻ để hiểu chuyện đời.

"Cô tưởng cái gì ở đời này không bán được à?" Bà nói, đứng dậy đi lấy khăn lau bàn, giọng vẫn đều. "Mái nhà dột, tôi có xin được ai lợp không công đâu. Mấy đứa con tôi ở xa, gọi về cũng chỉ nói được câu để mẹ tự lo. Ông Nhượng cần cái ông ấy cần, tôi có cái tôi có, hai bên đổi cho nhau, sòng phẳng, không ai lừa ai."

"Nhưng đó là tiếng của làng mình." Tôi nói, biết câu này nghe sến, nhưng vẫn buột ra.

"Tiếng của làng mình thì sao?" Bà lau bàn xong, gấp khăn lại, treo lên móc cạnh bếp. "Cô tưởng cô tới đây ghi chép không công vì yêu tiếng làng tôi chắc? Cô ghi để lấy cái bằng của cô, đúng không?"

Tôi im lặng, không trả lời được ngay, vì câu đó đúng, và tôi chưa từng nghĩ về nó theo cách trần trụi như bà vừa nói.

"Con ghi để làm nghiên cứu thật." Tôi nói, giọng nhỏ đi. "Nhưng con không lấy tiền của ai vì việc đó."

"Chưa lấy thôi." Bà Rớt nói, ngồi xuống lại chỗ cũ, nhìn thẳng vào tôi, ánh mắt không có gì gay gắt, chỉ thẳng thắn tới mức tôi không tránh được. "Cô làm xong cái nghiên cứu ấy, cô có luận án, có bằng, có việc làm sau này, tất cả đều từ chỗ tiếng của làng tôi mà ra. Cô cũng đang bán đấy, chỉ là chưa ai trả cô thôi."

Tôi mở miệng định nói gì đó để phản bác, nhưng không tìm được câu nào đứng vững nổi trước những gì bà vừa nói. Ngoài sân, ánh nắng cuối chiều đã nhạt dần, vệt vàng trên nền nhà co lại còn một vệt mỏng gần chân tường. Tôi ngồi đó, nhìn xuống hai bàn tay mình, không cãi được.