Toòng ôm cây đàn ba dây gảy loạn, gảy như cào ổ rơm, ba dây kêu chồng lên nhau một tràng chói lói.

Mẹ Piên ở góc bếp quay phắt lại. Bà đứng dậy, đi tới, giật cây đàn khỏi tay nó. Bà treo đàn lên đinh trên vách, cao, cao tới mức Toòng kiễng chân cũng không với tới. Rồi bà lấy chùm xóc nhạc nhỏ trên bàn thờ Then, dúi vào tay nó.

Toòng nhìn chùm xóc nhạc, phụng phịu.

"Lắc đi," Cộc nói, nhảy xuống ngồi cạnh nó. "Lắc theo tao."

"Lắc sao?"

"Lắc theo nhịp vọng cổ. Tao vỗ, mày lắc."

Cộc vỗ bàn tay duy nhất lên sàn gỗ. Chậm. Chậm. Rồi ngừng một nhịp dài. Toòng lắc theo, lắc trật, lắc vào chỗ ngừng.

"Chỗ đó phải im."

"Sao phải im?"

"Vọng cổ là vậy. Có chỗ im cho người ta nhớ."

"Nhớ cái gì?"

"Nhớ cái gì thì tùy người ta."

"Anh Cộc nhớ cái gì?"

"Tao nhớ cơm."

"Cơm gì?"

"Cơm nguội. Cơm nguội nhà một bà già dưới xuôi. Ngon nhất."

"Ngon hơn cơm mẹ em?"

Cộc liếc về phía mẹ Piên đang cầm đôi đũa cả. "Bằng."

Toòng lắc lại. Lần này nó im đúng chỗ. Mẹ Piên nghe, nhìn hai đứa ngồi chồm hổm gõ gõ lắc lắc. Bà không gõ đũa. Bà quay lại bếp.

Khuê ngồi bên bếp, tráp giấy trên đùi. Cô vẫy Kình lại gần. Kình ngồi xuống, Cộc bỏ Toòng, leo về vai nó.

"Muội có chuyện muốn kể cho huynh. Cả cho Cộc."

"Chuyện gì Khuê?"

"Chuyện kho sổ, trước khi muội đi." Khuê mở tráp, không lấy giấy ra, chỉ đặt tay lên nắp. "Kết sổ cuối năm không kết được. Phiếu không lên thì Thiên Tào không có gì để kết. Nam Tào Vụ trả sổ năm cũ về nguyên."

"Nguyên là sao?"

"Là mọi dòng năm ngoái vẫn nằm đó. Không dòng nào bị xóa." Khuê nhìn Cộc. "Dòng ở chái sau nhà bà Tư cũng vậy. Ở chái sau có một con không rõ là gì. Vẫn còn."

Cộc không nói gì.

"Mẫu mới bắt bếp xóa," Khuê nói tiếp. "Mà bếp phải nộp phiếu thì mới xóa được. Táo nhà ngoại huynh không lên. Nên trên đó không có ai cầm phiếu để xóa."

Kình nhìn sang vai mình. Cộc ngồi im, mắt nhìn vào lửa.

"Lão Táo đó," Cộc nói, chậm. "Lão cãi với tao từ hồi tao còn hai tay."

"Ờ."

"Cãi chuyện cái xó. Chuyện nồi cơm. Chuyện tao khai sai, lão khai sai." Cộc chùi mũi bằng cổ tay. "Giờ lão giữ cho tao."

"Lão có biết lão giữ cho mày không?"

"Biết. Lão là Táo. Lão biết hết cái nhà." Cộc ngừng. "Lão không nói đâu. Lão chỉ không đi."

"Năm sau thì sao Khuê?" Kình hỏi. "Năm sau lão lên thì lão phải xóa."

"Năm sau thì muội không biết. Mẫu mới vẫn còn. Lệnh xóa vẫn còn." Khuê ngẫm. "Mà năm nay cả nước không lên. Năm nay Thiên Tào mù một tháng. Người ta sẽ nghĩ lại cái mẫu."

"Ai nghĩ lại?"

"Muội không biết ai. Muội chỉ biết có người phải nghĩ."

"Khuê nói như thầy Đức."

"Thầy Đức nói đúng phép. Muội nói chưa đúng phép." Khuê đóng nắp tráp. "Muội nói cái muội thấy."

Kình ngồi một lúc, rồi quay sang Cộc.

"Cộc. Bữa ở chợ, ông Mo nhắn đường vẫn để đó. Mày biểu tui nói chưa."

"Ờ."

"Sao mày nói chưa?"

"Hồi đó ổng chỉ đường cho tao. Tao nói thằng nhỏ còn đây."

"Giờ con còn đây."

"Giờ mày còn bị truy."

"Thì tui bị truy, cha cũng đâu có làm gì được."

Kình nói chữ đó giữa câu. Không ngắc. Không nghẹn. Chữ đi qua cổ họng nó như nước qua ống tre, trơn tru.

Nó nói tiếp, như chưa nói gì lạ.

"Cha đi theo tui thì cha cũng bị truy."

Cộc không chối. Cộc cũng không đáp chữ đó. Nó ngồi im trên vai Kình, bàn tay bám cổ áo vá siết thêm một chút.

"Bị truy thì có sao," Cộc nói. "Tao không có tên trong sổ nào. Lính bắt tao ghi cái gì."

"Ghi không rõ."

"Ừ. Ghi không rõ." Cộc khịt mũi. "Quen rồi."

Thầy Khiêm ngồi dựa cột gần đó, xem Toòng lắc xóc nhạc. Thầy nghe hết. Thầy quay sang Kình, nhìn cái áo vá mỏng trên người nó.

"Áo bông đâu con?"

"Dạ, con bán rồi thầy."

"Ta nghe Piên nói." Thầy Khiêm không trách. Giọng thầy chậm như mọi khi. "Ta cho con áo để con mặc."

"Dạ."

"Con đổi được một sợi dây. Vậy cũng là mặc."

Kình nhìn thầy. Thầy không nói thêm. Thầy quay sang nhìn mẹ Piên đang ngồi khâu cái vạt áo chàm bên bếp. Kim lên xuống đều tay, sợi chỉ chàm kéo dài ra rồi ngắn lại. Thầy nhìn lâu. Mẹ Piên không ngẩng lên. Thầy không nói câu nào.

Chiều, Kình với Khuê ngồi ở hiên. Thung lũng dưới kia xanh lại, ruộng dưới thác loang loáng nước. Bụi chuối sau nhà đã ra ba búp non. Dưới chân cầu thang, Piên ngồi bên máng nước giặt dải vải đỏ, giặt nhẹ tay như sợ phai màu. Cô không ngẩng lên.

"Nếu thầy Đức giao, huynh định đi đâu?" Khuê hỏi.

"Thầy chưa giao."

"Muội hỏi nếu."

"Nếu thì tui chưa nghĩ." Kình nhặt một cọng rơm. "Khuê đi lên đây, cha Khuê có biết không?"

"Cha ký tờ cho muội đi."

"Cha Khuê nói gì?"

"Cha nói cha không bảo muội đi."

"Mà cha Khuê ký."

Khuê im. Cô nhìn ra thung lũng. Rồi cô gật đầu, một cái, chậm.

Chạng vạng, khói bếp các nhà bốc lên thẳng, không gió. Thầy Đức từ đầu bản về. Thầy đi chậm, chăn bông không quấn đầu mà khoác trên vai, cuốn sổ kẹp nách. Thầy dừng ở chân cầu thang, ngẩng lên nhìn mọi người trên hiên.

"Có đuốc trên đèo Khau Lồm. Nhiều đuốc."