Tờ giấy bàn giao trải trên tấm ván kê ở gian ngoài, bốn góc chặn bằng bốn hòn sỏi suối. Thầy Đức chấm mực, ngòi bút dừng trên dòng thứ ba. Dòng in sẵn theo mẫu Giám.

"Tên?"

"Kình."

"Họ?"

"Thầy biết rồi mà thầy."

"Mẫu hỏi thì tôi hỏi." Thầy viết chữ Kình, để trống chỗ trước. "Quán?"

"Ấp Vàm Tre, quán Thất Sơn."

"Tuổi?"

"Mười bảy."

Thầy Đức ngẩng lên. "Qua Tết rồi."

Kình chớp mắt.

"Mười tám," thầy nói. Thầy viết. Hai chữ, nét đều.

Kình ngồi im nhìn hai chữ đó khô dần trên giấy. Mười tám. Nó đếm. Tết qua hồi nó đang nằm bên bếp, mắt nhắm, đi trên con đường sáng màu tro. Sáng mùng một nó thức dậy vì mùi lá dong. Không ai mừng tuổi nó. Không ai nói với nó câu nào về tuổi.

Hồi ở Vàm Tre, sáng mùng một nào ngoại cũng kêu nó lại. Ngoại kêu ra sao? Nó nhớ có kêu. Nó nhớ nó chạy lại. Tiếng kêu thì nó không nhớ ra.

Nó bỏ qua. Nó đứng dậy, ra hiên.

"Cậu chưa ký," thầy Đức nói sau lưng.

"Để bữa giao con ký thầy."

"Ừ. Bữa giao."

"Mười tám," Cộc nói trên vai nó.

"Ờ."

"Mười tám thì sao?"

"Thì mười tám. Có sao đâu."

"Hồi mày mười tuổi, mày nói mười tám là người lớn. Người lớn được ăn hai chén chè."

"Tui nói hồi nào?"

"Hồi Tết. Mày ngồi bậc cửa nói với thằng Đẹt. Tao nghe." Cộc lục trong túi áo bông của Kình, chỗ nó hay giấu đồ ăn vụng, móc ra một hạt dẻ nướng còn nguyên vỏ. Nó đặt hạt dẻ vào lòng bàn tay Kình. "Đây. Mừng tuổi."

"Hạt dẻ của tui mà."

"Của mày tao giữ. Giờ tao mừng lại."

Kình cầm hạt dẻ, bóc vỏ, cắn một nửa. Nửa kia nó đưa lên vai. Cộc nhận, không cãi.

Thung lũng sau mưa sạch trơn. Sương muối đã tan hết từ mùng một. Mấy bụi chuối cháy đen hồi Chạp giờ đâm ra một búp non ở giữa, xanh nhạt, cuộn tròn. Ruộng dưới thác ngập nước bóng như gương.

Trưởng bản Lương Văn Tẳng đi lên dốc, chống gậy. Ông vào nhà, ngồi bên bếp cạnh mẹ Piên, gật đầu chào bà, gọi Kình vào ngồi.

"Tôi nói thật," ông nói. "Tôi vẫn muốn thần nương có sắc. Năm nay tôi vẫn đi xin. Học chính lên thì tôi xin."

"Dạ."

"Thần thác có sắc, ruộng dưới thác no. Tôi không quên."

"Dạ, con biết ông không quên."

"Mà đêm ba mươi sương tan nhờ ai," Tẳng nói, nhìn mẹ Piên, "cả bản biết."

Mẹ Piên không gật, không lắc. Bà nhìn lửa.

"Lính lên thì bắt cậu," Tẳng nói với Kình. "Tôi không cản được lính. Tôi là trưởng bản. Lính có giấy."

"Dạ. Con không nhờ ông cản."

"Tôi biết cậu không nhờ." Ông quay sang mẹ Piên. "Bà Lường. Trước khi lính tới, bản làm lẩu then cho con Piên. Cả bản góp."

Mẹ Piên quay phắt lại. Bà gật mạnh, gật hai lần, tay nắm lấy cổ tay Tẳng.

"Có gà nhà tôi. Có gạo nếp nhà Slương. Rượu thì nhà nào cũng có," Tẳng nói. "Bà Đeo với bà Moóc đi mời ông Tào rồi."

Kình đi ra máng nước. Piên đang ngồi xổm ở đó, rửa cái bầu nậm của cây đàn bằng nước lạnh. Cây đàn tháo rời bầu khỏi cần, đặt trên tấm lá chuối. Cô kỳ từng vòng, tay đỏ vì lạnh.

Kình đứng cách hai bước. Không lại gần hơn.

"Tui mười tám rồi," nó nói.

Piên không ngẩng lên. "Piên biết."

"Piên biết hồi nào?"

"Mùng một Piên định nói. Kình đang kể chuyện ngoại."

"Ờ." Kình nhìn bàn tay cô kỳ vỏ bầu. "Tui kể chuyện cá linh."

"Trước đó Kình kể chuyện ngoại."

Kình không nhớ đoạn nào trước đoạn nào. Nó gãi đầu.

"Lẩu then có kiêng gì không Piên?"

"Có."

"Piên kiêng chưa?"

"Từ đêm ba mươi Piên giữ rồi. Mẹ dặn."

"Kiêng cái gì?"

"Không nói được." Piên lật cái bầu, kỳ mặt trong. "Kiêng thì không nói cho người ngoài."

"Tui là người ngoài hả?"

Piên ngừng tay một nhịp. Rồi kỳ tiếp.

"Kình là người ngoài lẩu then. Không phải người ngoài nhà."

Kình đứng đó thêm một lúc. Nó không hỏi gì nữa. Nó không nhắc tờ khai. Piên không nhắc. Nước từ ống tre rót xuống máng, rót đều.

"Để tui múc nước giùm," nó nói.

"Ừ."

Nó lấy cái gáo, múc nước, rưới lên vỏ bầu cho cô. Cô kỳ. Nó rưới. Không ai nói thêm câu nào.

Chiều, bà Đeo và bà Moóc quay lại. Đi giữa hai bà là một ông già gầy, lưng hơi còng, đeo một cái gùi nhỏ, trong gùi có một bọc vải chàm vuông vức buộc dây gai. Ông Tào Lăng Văn Phấy từ Nà Slấy. Ông leo cầu thang chậm, từng bậc, bàn tay đỡ đáy gùi như sợ cái bọc trong đó bị xóc.

Bà Moóc ngồi xuống cạnh mẹ Piên, nói một tràng tiếng Tày. Mẹ Piên nghe, gật, lắc, gật. Kình nhìn Piên.

"Bà nói gì vậy Piên?"

"Bà nói lẩu then đúng ra phải sắm cả tháng. Gạo, rượu, gà, mời thầy, chọn ngày." Piên dịch, giọng đều. "Không có tháng thì cả bản góp. Mười ngày cũng không có thì góp ba ngày."

"Ba ngày có đủ không?"

Piên hỏi lại bà Moóc. Bà Moóc khặc một tiếng.

"Bà nói đủ hay không là việc của trời. Sắm là việc của bản."

Ông Tào ngồi xuống chiếu trên, chỗ mẹ Piên trải sẵn, đặt cái gùi bên cạnh. Ông không mở bọc sách. Ông chỉ đặt bàn tay lên trên nó.

Bà Moóc mở cái gùi của mình. Bà lục một lúc, kéo ra một xấp vải đỏ gấp vuông, vải mới, màu đỏ thắm như chưa từng giặt. Bà đặt xấp vải lên đầu gối Piên.

Piên nhìn xấp vải. Cô đặt hai bàn tay lên trên. Cô không mở.