Nước từ ống tre rót xuống máng, rót đều, không ngừng. Hai bàn tay Kình nằm dưới đáy máng. Tê tới mức nó không thấy ngón út đâu nữa. Nó vẫn để tay trong đó.

Cộc ngồi cạnh trên thành gỗ, nhìn xuống nước. Hai cái tai cụp.

Lâu. Trên nhà sàn không có tiếng nói. Chỉ có tiếng lửa, tiếng ai đó đặt cái chén xuống sàn.

"Hồi tao còn hai tay," Cộc nói.

Kình không quay sang.

"Hồi đó tao học Giám. Năm trước kỳ Hội." Cộc nói chậm, câu ngắn, ngắt quãng, như người lội qua chỗ nước sâu, dò từng bước. "Tao ở chung phòng với một thằng."

"Thằng nào?"

"Một thằng. Người quê. Quê nó xa."

"Rồi sao?"

"Quê nó có một ông thần làng. Ông đó mất sổ. Không ai gạch. Mất thôi. Bị bỏ sót." Cộc ngừng. "Đêm rằm nào thằng đó cũng thắp một cây nhang cho ổng. Thắp trong phòng. Cúng chui."

"Mày thấy?"

"Tao ngủ giường kế bên. Tao thấy hết."

Nước trong máng chảy qua kẽ ngón tay Kình. Nó không rút tay ra.

"Rồi có bữa Học quan lục phòng," Cộc nói. "Thấy tàn nhang. Không biết của ai. Gọi riêng từng đứa lên. Tới lượt tao."

"Ổng nói gì?"

"Ổng nói khai thì được dự kỳ Hội năm đó. Không khai thì cả phòng đình một khoa." Cộc nhìn xuống bàn tay duy nhất của mình. "Một khoa là ba năm. Tao hai mươi mấy tuổi. Ba năm."

Kình chờ.

"Tao khai," Cộc nói. "Đúng hết. Không sai chữ nào."

Nó ngừng một lúc lâu. Ống tre rót nước. Một con ếch trong bụi chuối kêu một tiếng rồi im.

"Đúng mới tệ."

Kình quay sang nhìn nó. Cộc không nhìn lại.

"Thằng đó bị đuổi về quê. Tao dự kỳ Hội. Tao đỗ." Cộc gật về phía lưng Kình, chỗ cái bọc vải nâu giắt. "Giám phát cho tao con ấn sừng trắng."

Kình rút một bàn tay ra khỏi nước. Bàn tay đỏ ửng, tê cứng, không co nổi. Nó đặt bàn tay đó lên cái bọc giắt lưng, chỗ con dấu nằm dưới mấy lớp vải. Nó thấy cạnh vuông của con dấu cấn vào lòng bàn tay.

Cộc thấy. Cộc gật.

"Thằng đó có giận mày không?"

"Nó không giận." Cộc chùi mũi bằng cổ tay. "Năm sau nó gửi thư lên. Chữ nó xấu. Nó hỏi tao ở Giám có đủ cơm ăn không."

"Mày trả lời sao?"

"Tao không trả lời."

"Sao không?"

"Tao không biết viết gì." Cộc nhìn xuống nước. "Nó không giận, nên tao giận tao. Giận tới giờ. Chết rồi vẫn còn giận."

"Thằng đó giờ còn sống không?"

"Tao không biết. Tao không hỏi ai." Cộc ngừng. "Tao chết trước khi tao kịp hỏi."

"Mày có kể ngoại nghe chuyện này không?"

"Không."

"Má?"

"Có kể. Một lần."

"Má nói sao?"

Cộc cụp tai thêm một chút. "Bả không nói gì. Bả nấu cơm cho tao ăn."

Kình ngồi im một lúc.

"Sao mày kể tao nghe?"

Cộc không trả lời liền. Nó nhìn lên nhà sàn, chỗ ánh lửa lọt qua khe vách nứa thành từng sọc đỏ.

"Tại mày ngồi đây," nó nói. "Tại mày ngồi máng nước. Hồi đó tao cũng ngồi máng nước. Máng nước sau phòng ở Giám. Ngồi tới sáng."

"Có ai ra ngồi với mày không?"

"Không ai."

Kình nhúng bàn tay lại vào máng. Nước lạnh lại cắn vào da.

"Rồi sao nữa?"

"Chuyện đó để bữa khác."

Kình mở miệng. Nó định nói câu của nó hồi ở Vàm Tre, cái đêm cán muỗng: không có bữa khác. Nó ngậm lại.

Nó không ép.

Hai đứa ngồi im. Cộc rút hai chân lên, ngồi thu lu trên thành máng như một cục đất. Kình nhìn mặt nước. Trăng hai mươi bắt đầu lên sau núi, rọi một vệt nhạt xuống máng, vệt sáng run run theo tiếng nước rót.

"Cộc."

"Gì."

"Mày khai rồi mày có ngủ được không?"

"Đêm đó thì không." Cộc ngẫm. "Đêm sau ngủ được. Ngủ ngon. Ngủ ngon mới tệ."

"Ờ."

"Con nhỏ trên kia," Cộc nói, không chỉ, "chắc đêm nay không ngủ."

Kình không trả lời.

Cộc đứng dậy trên thành máng. Nó bước tới, đứng sát cánh tay trái Kình, chỗ tay áo bông xắn lên vì nhúng nước. Vết sẹo dài từ khuỷu xuống gần cổ tay trắng bệch dưới ánh trăng. Cộc giơ bàn tay duy nhất lên. Bàn tay lơ lửng trên vết sẹo, cách chừng một ngón tay. Không chạm.

"Muỗi."

Kình nhìn bàn tay đó.

"Trên núi tháng Giêng không có muỗi."

"Có."

"Lạnh vầy muỗi chết hết rồi."

"Có. Con..." Cộc khựng. Nó nuốt chữ đó xuống. "Tao nói con muỗi này. Con muỗi này theo mày từ Thăng Long."

Kình suýt cười. Khóe miệng nó kéo lên, rồi nó giữ lại. Nó nhìn cái khúc tay cụt của Cộc, túm lông dựng ngược, chỗ vết sẹo của nó bắt đầu.

"Cha," nó nói.

Cộc đứng yên. Bàn tay vẫn lơ lửng.

Kình định nói tiếp. Câu định nói nằm ngay đó. Nó không nói. Nó im.

Cộc hạ bàn tay xuống. Nó không hỏi Kình định nói gì.

Kình rút cả hai tay khỏi máng nước. Nó chùi lên vạt áo, chùi hai lần, tay vẫn tê, vạt áo ướt một mảng. Nó đứng dậy. Cộc nhảy lên vai nó, chỗ quen, bàn tay bám cổ áo.

Nó đi lên thang, bàn tay tê bám vào thanh tre.

Trong bếp, lửa đã thấp, chỉ còn mấy cục than đỏ. Khuê ngồi tựa vách, mắt mở. Mẹ Piên đã nằm. Ở chỗ Kình hay ngồi, cạnh cột bếp, có một chén cháo đặt sẵn, còn bốc hơi, đôi đũa gác ngang miệng chén.

Kình ngồi xuống. Nó bưng chén cháo. Nó ăn. Ăn từng đũa, ăn hết, vét sạch đáy chén. Nó không nói chữ nào.

Piên ngồi bên kia bếp, hai tay ôm gối, nhìn xuống đống than. Cô cũng không nói.