Không có bàn cho thư lại. Khuê ngồi chiếu ở góc phòng Tế Tửu, nghiên mực đặt trên đùi, tờ giấy biên bản trải trên nắp tráp.

Tay phải cô run khi cầm thỏi mực. Cô đổi sang tay trái, mài chậm, vòng đều, mắt cúi xuống mặt nghiên cho khỏi ai thấy.

Phòng nhỏ. Cửa giấy lọc ánh sáng thành màu nước vo gạo. Năm Học chính ngồi quanh cái án thư thấp, áo lam sẫm, mũ đen. Cha cô ngồi bên trái, lưng thẳng, mặt không đọc được gì. Học chính Lưu Đình Thạc ngồi đối diện, sổ kiểm kê mở trước mặt, một cái hộp gỗ khóa đồng đặt cạnh gối.

Sau án thư, Tế Tửu Đỗ Bỉnh Trực ngồi im. Áo gấm sẫm, không một đường chỉ vàng. Hai bàn tay đặt trên mặt gỗ trơn.

Thạc báo cáo trước. Ngón cái ông chạm từng đốt ngón tay, đếm.

"Thưa Tế Tửu, tới giờ Tỵ, kho sổ chưa nhận phiếu nào từ các bếp dưới xuôi. Không một phiếu. Nam Tào Vụ không có sổ thì không định được mưa nắng tháng Giêng. Trấn phía bắc báo rét hại. Sương muối xuống sớm hơn lệ hai tuần."

Khuê chép. Nét chữ cô nhỏ, sát.

Một Học chính già tóc bạc trắng, ngồi cuối án, hắng giọng.

"Vậy thì cho người xuống từng bếp mà thúc. Bếp nào không lên thì phạt bếp ấy. Chủ nhà phải chịu."

"Thưa Học chính, mười một nghìn bếp, theo sổ năm ngoái," Thạc nói. "Thúc không kịp. Mà phạt chủ nhà thì chủ nhà không sai được Táo."

"Không sai được thì đốt sắc."

"Đốt sắc thì năm sau càng không có ai lên."

Học chính già đập tay xuống gối. "Vậy Học chính nói nên làm gì?"

"Tôi chỉ báo số. Việc nên làm gì, xin Tế Tửu định."

Cả phòng quay về phía án thư. Tế Tửu không động. Ông nghe hết, không ngắt lời ai. Ông đợi tới khi Học chính già thôi thở mạnh mới nói. Giọng nhỏ tới mức Khuê phải ngừng bút mới nghe ra chữ.

"Táo là người có sắc. Người có sắc thì biết nghe lệnh. Vì lẽ đó, nếu cả nghìn bếp cùng không nghe một ngày, thì có người đã dạy chúng nó rằng không cần giấy."

Không ai hỏi người đó là ai.

Khuê chép câu đó. Nét cuối của chữ giấy lệch ra ngoài hàng. Cô không sửa.

Thạc mở khóa cái hộp gỗ. Ông lấy ra một xấp giấy, đặt lên án thư từng tờ, như bày bài.

"Thưa Tế Tửu, đây là sổ kiểm kê thung lũng Khuổi Tính. Đây là một lời đồn trong cõi ẩn, nghe được ở chợ Nà Slấy." Ông đọc, giọng không lên không xuống. "Thằng nhỏ cho thần chọn."

"Ai chép?" Học chính già hỏi.

"Thư lại Trịnh Khắc Uẩn, theo lời người đi buôn. Tôi ghi rõ là lời đồn."

"Lời đồn thì để làm gì."

"Thưa, để đủ sổ." Thạc đặt tờ thứ ba. "Và đây là bản khai của một người làm chứng."

Tờ thứ ba nằm ở mép án, gần góc chiếu của Khuê hơn ai hết. Chữ Uẩn. Cô biết nét đó, thẳng và đều, nét ngang nào cũng kéo dài hơn cần một chút. Dưới cùng tờ giấy là một dấu son, ngón cái, vân tròn đồng tâm còn rõ. Cạnh dấu, chữ Uẩn ghi tên người điểm chỉ.

Nông Thị Piên.

Khuê không thở. Cô nghe được tiếng mực nhỏ từ đầu bút xuống tờ biên bản, một giọt, rồi thôi.

Mắt cô chạy lên giữa tờ. Phần lớn là chữ Hán Việt của Uẩn, mẫu thân, tùy hành, trong lễ. Giữa những chữ đó có một dòng hắn chép nguyên văn, để trong dấu ngoặc của văn bản, không dịch:

Giọng ấy. Cô nghe được giọng ấy trong đầu, giọng miệt dưới, câu ngắn, chữ vô thay cho chữ vào. Uẩn không sửa được chữ vô.

"Ai nói câu này?" cha cô hỏi. Giọng ông bình thường, như hỏi số trang.

"Thưa Học chính, người tùy hành của đoàn, sĩ tử Kình. Nói với thần đèo Khau Lồm hôm thần khước sắc."

"Người làm chứng là ai?"

"Con gái bà Then trong bản. Cô ấy đứng cách một sải tay."

"Học chính tin cậu ta xui Táo?"

Thạc ngừng một nhịp. Ngón cái ông dừng trên đốt thứ hai của ngón trỏ.

"Tôi tin cậu ta không cần xui. Xin Học chính hiểu cho. Ở trên núi tôi đã thấy mọi việc xuôi theo lời cậu ta mà không cần giấy."

"Thần nghe, hay Học chính đoán là thần nghe?"

"Tôi không thấy thần. Tôi thấy cái thần làm. Thần đèo không nhận sắc ngay sau khi cậu ta nói chữ không."

"Một lần."

"Một lần đã đủ ghi, thưa Học chính."

Cha cô không hỏi nữa. Ông nhìn xuống bàn tay mình. Khuê nhìn ông qua khóe mắt. Ông không nhìn về góc chiếu.

Học chính già nói: "Một thằng sĩ tử. Một con đồng. Một lời đồn. Thưa Tế Tửu, thế thì nhẹ quá."

"Không nhẹ," Tế Tửu nói.

Chỉ hai chữ. Học chính già cúi đầu.

Tế Tửu không nói gì về bản khai. Ông không cầm nó lên, không đọc thành tiếng, không hỏi Piên là ai. Ông chỉ đưa một ngón tay ra, gõ lên tờ giấy một cái, ngay chỗ dòng chép nguyên văn. Như người đọc sách đánh dấu chỗ mình dừng.

Rồi ông rút tay về.

"Học chính Lưu làm một tờ trình về việc này, đủ chứng cứ. Học chính Vũ xét lại thể thức. Qua Tết thì định."

"Dạ."

"Dạ."

Các Học chính đứng dậy, cúi chào, đi ra từng người. Áo lam sẫm khuất dần sau khung cửa. Cha cô đi sau cùng. Tới ngưỡng cửa ông dừng nửa bước, không quay lại, rồi đi tiếp.

Khuê cúi xuống gấp tờ biên bản. Giấy dó, mực chưa khô hẳn ở góc dưới. Cô thổi nhẹ.

Một vạt áo gấm sẫm dừng trước góc chiếu của cô. Cô ngẩng lên. Tế Tửu đứng đó, vai phải thấp hơn vai trái một chút, nhìn xuống tờ biên bản cô vừa gấp được một nửa.

"Con chép đủ chứ?"

"Thưa Tế Tửu, đủ ạ."

"Câu của ta, con chép đúng chữ nào?"

"Thưa, đúng từng chữ."

Ông gật. Rồi ông cúi xuống, đặt tờ khai có dấu ngón cái lên đầu gối cô, nhẹ như đặt một chiếc lá.

"Con chép giúp ta một bản sao tờ khai này. Đúng thể thức."

Ông đi ra. Tiếng giày vải trên nền gạch nhỏ dần, rồi mất.

Phòng vắng. Khuê ngồi nhìn tờ khai trên đầu gối mình, cái dấu son tròn nằm ngay chỗ đầu gối cô nhô lên dưới lớp áo the.

Cô đổ thêm nước vào nghiên. Cô mài mực bằng tay trái, đủ đặc. Cô trải tờ giấy mới lên nắp tráp.

Rồi cô cầm bút bằng tay phải. Bàn tay run. Ngòi bút rung trên mặt giấy, chưa chạm.

Cô chép bằng tay phải.