Uẩn bưng khay cơm vô, hai tay duỗi thẳng ra trước, khay cách người cả sải tay, như sợ dính cái gì. Một chén cơm, một đĩa rau muống luộc, một chén nước mắm. Hắn đặt khay xuống mép chõng rồi lùi hai bước.

"Cơm trưa."

"Cảm ơn ông," Kình nói. "Ông ăn chưa?"

"Tôi ăn ở phòng thư lại."

"Đoàn đi chừng nào ông?"

"Còn chờ lệnh."

"Đi mấy người?"

"Học chính, ba thư lại, một y quan, một tuần vùng, người dẫn đường, và sĩ tử tùy hành." Uẩn trả lời liền một hơi, giọng đều như trả bài thuộc lòng. "Còn người chèo ngược sông thì thuê tại chỗ."

"Vậy là bao nhiêu?"

"Tám người, chưa kể người chèo."

"Ông tính cả tui?"

"Tính." Uẩn dừng một nhịp. Hắn kéo khăn len lên khỏi cằm. "Đoàn này mà anh không đi, cha tôi mất mặt với Học chính."

Hắn nói xong mới thấy mình lỡ miệng. Hai tai đỏ lên dưới mép khăn. Kình giả bộ nhìn đĩa rau.

"Miền ngược lạnh không ông?"

"Nghe nói nước suối buốt tới óc."

"Ông chưa đi sao ông biết?"

"Sách ghi."

"Sách ghi thì thôi tui tin." Kình bẻ miếng rau muống. "Mà cái đám Khoa Đồng trên đó, họ có lạnh không?"

Uẩn khịt mũi. Một tiếng ngắn, mũi thở ra khỏi khăn. "Đám Khoa Đồng quen rồi."

Kình nghe, không cãi. Nó cúi xuống ăn. Rau muống luộc mềm, nhạt, chấm nước mắm mặn gắt. Nó ăn hết, kể cả cuống.

Uẩn cầm khay đi ra. Tới cửa, hắn ngoái lại, định nói gì rồi thôi.

Ngày đầu cửa không khóa mà không ai ra. Phòng chờ vuông vức, trống hoác, vách quét vôi đã ngả vàng, một cái chõng tre, một cái chiếu cuộn trong góc, một cái thùng gỗ có nắp đậy ở chân tường. Cửa mở toang ra hành lang, gió lùa vô mang theo tiếng đọc sách xa xa.

Thầy Đức ngồi trên bậc ngoài, sổ đặt trên gối. Tới đêm thầy vẫn ngồi chỗ đó. Kình ngồi bên trong ngưỡng, lưng dựa khung cửa. Hai người nói chuyện qua cái ngưỡng.

"Thầy," Kình nói. "Cửa không khóa. Mà người lính ngồi ngoài không cho con ra. Vậy là con bị giam hả thầy?"

"Không khóa thì không ai bị ghi là giam."

"Vậy con bị gì?"

"Bị chờ."

"Thầy ghi sổ con bị chờ hả?"

"Tôi ghi: người bị áp tải ở trong phòng, cửa mở."

"Thầy ngủ đâu?"

"Ở đây."

"Bậc đá lạnh."

"Nam Kỳ thì lạnh." Thầy Đức lật một trang sổ. "Ngoài này người ta kêu là mát."

"Thầy không về chỗ trọ sao?"

"Tôi trọ ở đây."

"Ở đây là ở đâu?"

"Chỗ tôi ngồi."

Kình nhìn sang. Dáng thầy ngồi thẳng, mái tóc bạc loe hoe bay trong gió, cái áo chàm đã mất màu ở vai. Thầy không có chiếu, không có chăn. Thầy chỉ có cuốn sổ.

"Thầy lạnh không?"

"Tôi ghi không lạnh."

"Còn thật?"

"Thật thì tôi chịu không biết."

Sáng ngày thứ hai, Kình thử đi ra. Nó bước qua ngưỡng, một chân đặt xuống bậc đá, chân kia còn trong phòng. Người lính ngồi ngoài bật dậy, cúi đầu.

"Mời sĩ tử quay vô."

"Tui đi ra giếng thôi."

"Thưa sĩ tử, nước có người mang vô."

"Tui đi đại tiện."

"Thưa, có cái thùng trong góc."

"Ông sợ tui trốn hả?"

"Thưa không. Tôi sợ sĩ tử lạc." Người lính cúi đầu thấp hơn. "Giám rộng lắm."

Kình rụt chân lại. Nó nhìn thầy Đức. Thầy đang viết, mắt không ngước lên, cây bút chạy đều trên giấy.

"Thầy ghi gì vậy?"

"Ghi: người bị áp tải đi thử cửa. Cửa mở. Có người hỏi thăm."

"Hỏi thăm?"

"Tôi gọi vậy."

Tối, Uẩn lại bưng cơm vô. Khay vẫn cách người cả sải tay. Lần này Kình hỏi trước.

"Cha ông làm gì ông Uẩn?"

"Học chính."

"Ở đâu?"

"Dưới xuôi. Nam Định."

"Ông xa nhà nhiều không?"

"Không xa lắm." Uẩn đặt khay xuống. "Ở nhà có người nấu cháo cho mình, đi đâu cũng không xa."

Hắn nói xong, mím môi, quay đi nhanh hơn lần trước. Kình ngồi nhìn bóng hắn khuất sau khung cửa, thấy cái khăn len đung đưa ở vai.

Ngày thứ ba, Cộc đi một vòng quanh Giám, không ai thấy. Nó về lúc khuya, trườn qua khe cửa, trên tay duy nhất ôm nửa cái bánh giò còn nóng, hơi bốc lên đẫm mùi lá chuối. Nó chia đôi bằng cạnh bàn tay, nhìn kỹ hai nửa, rồi đổi chỗ cho phần Kình lớn hơn.

"Ăn cắp hả?"

"Mượn."

"Mượn ai?"

"Cái bếp Giám. Nó không biết."

"Tao nói mày ăn cắp."

"Tao nói mượn. Ăn không?"

Kình ăn. Bánh giò mềm, thơm mùi tiêu. Hai đứa ngồi sát nhau trong góc phòng, chia nhau nửa cái bánh.

"Mày đi đâu cả buổi?" Kình hỏi.

"Đi coi."

"Coi gì?"

"Coi bếp ở đâu, giếng ở đâu, cửa nào có lính." Cộc nhai chậm. "Tao biết chỗ rồi. Có chuyện thì khỏi hỏi đường. Cái lão thầy mù thì vẫn ngồi trước dãy Tướng."

"Mày nói với ổng chưa?"

"Nói cái gì?"

"Không biết."

"Vậy thì tao cũng không biết."

Hai đứa ăn nốt phần bánh, không nói thêm.

Sau khi ăn xong, Kình thò tay vô túi áo, chỗ thẻ bài. Nó lấy ra tờ phiếu trắng, gấp tư, giở ra dưới ánh đèn dầu. Cột cuối cùng có ô vuông son. Ô trống.

Cộc liếc qua.

"Cất đi."

"Tui xem thôi."

"Xem hoài nó hết trống à?" Cộc quay lưng, nằm xuống. "Cất."

Kình gấp phiếu lại, nhét về chỗ cũ.

Chiều ngày thứ tư, mưa phùn mịn bay vào qua cửa sổ song gỗ, khung cửa tối sầm lại. Có bóng người đứng ngoài, thấp, khom nhẹ vì cái gùi. Kình ngẩng đầu. Mặt Piên ló ra sau song, mắt cô hẹp lại trong ánh sáng chiều xám.

"Kình."

"Piên."

"Piên phải đi với đoàn."