Khuê buộc tráp giấy lên yên ngựa, kiểm dây hai lần, rồi quay lại cúi đầu chào Cộc trên vai Kình, đúng ba phân, như chào một người lớn.

Bãi ngựa đầu chợ Nà Slấy đông người. Ngựa thồ hí vang, lính Giám xếp hòm trên lưng thú, tiếng gùi cọ vào nhau xào xạc. Thạc đã đứng cạnh con ngựa của mình, tay nắm cương, mũ đội ngay ngắn. Uẩn ngồi sau lưng một người lính, khăn len quấn cổ dù nắng gắt.

"Thưa Cộc," Khuê nói. "Muội xin cáo."

"Ờ." Cộc nhìn cô, hơi bối rối. "Đi bình an."

"Cộc ở lại cũng bình an."

"Tao biết."

Khuê quay sang Kình. "Huynh viết thư đúng thể thức. Đừng viết như nói."

"Tui viết như nói thì muội đọc được mà."

"Muội đọc được. Nhưng người khác đọc muội sẽ xấu hổ."

"Ai đọc thư tui gửi muội?"

"Muội chưa biết ai." Khuê dừng. "Nên huynh viết đúng thể thức."

Cô nắm tay Piên. Lâu hơn thường lệ. Piên đứng im, mặt không đổi sắc, tay cô nằm gọn trong tay Khuê.

"Giữ gìn," Khuê nói.

"Ừ."

"Có việc thì viết."

"Piên viết không giỏi."

"Piên cứ viết. Muội đọc được."

Piên gật. Khuê buông tay, leo lên yên. Thạc vẫy tay chào Kình từ xa, giọng ôn hòa.

"Hẹn năm sau, cậu tùy hành."

"Dạ," Kình đáp, và không biết mình vừa đồng ý chuyện gì.

Ngựa đi. Bụi đường bốc lên mờ mịt rồi lắng. Piên xách gùi đi vô chợ mua muối, bước nhanh, không ngoái lại. Kình ở lại đầu chợ cùng Cộc, nhìn hàng người mua bán, mùi lá dong, mùi thịt nướng, mùi đất ẩm.

Một lái buôn người Kinh đang dựng gánh nồi đất ngay đầu hẻm. Ông ta mặc áo nâu, nón rộng vành, giọng ồn ào như quen đi chợ miệt dưới. "Nồi đất! Nồi đất từ lò dưới xuôi, ba đồng một cái!" Kình nhìn qua nhìn lại cái gánh, thấy nồi xếp tầng, miệng nào cũng úp xuống đất, trừ cái nồi trên cùng.

Trong cái nồi trên cùng có một ông già ngồi.

Ông già nhỏ như bàn tay, mặc áo vá bạc màu, râu dính đầy bồ hóng, ngồi xếp bằng giữa lòng nồi như người ngồi trong chiếc thuyền thúng. Quanh gánh, người mua kẻ bán chen nhau đi qua, không ai ngó vào cái nồi trên cùng. Ông ngẩng lên nhìn Cộc. Rồi nhìn Kình.

"Ái chà," ông già nói. Giọng ông khàn, cằn nhằn quen miệng. "Có đứa thấy tôi."

Cộc nhảy xuống vai Kình, đáp lên miệng một cái nồi, nhìn ông già từ trên xuống. "Táo hả?"

"Táo. Táo một lò nồi dưới xuôi." Ông già vuốt râu, tro bay ra. "Mà ông là ai? Nhìn không giống người, không giống thần."

"Tao là Cộc."

"Cộc? Cái tên gì kỳ vậy?"

"Tên tao."

"Tên đàng hoàng không có ai đặt Cộc."

"Tên tao đàng hoàng." Cộc nhăn mũi. "Mày đi đâu mà ngồi trong cái nồi?"

"Đi nhờ. Lên miền ngược coi người ta sống sao mà không có phiếu." Ông Táo cằn nhằn, đá nhẹ vô thành nồi. "Tôi ở dưới xuôi ba mươi năm, cấp trên đổi phiếu liên tục. Giờ lại thêm mẫu mới."

"Mẫu gì?"

"Phiếu khai năm nay. Bắt xóa hết các dòng không rõ."

Kình đứng cách đó hai bước, nghe, không dám động, bàn tay nắm chặt vạt áo vá.

"Xóa hết?" Cộc hỏi.

"Hết. Tới kỳ kết sổ, nhà nào cũng phải sạch." Ông Táo giơ hai bàn tay nhỏ lên trời. "Nhà nào không có một dòng không rõ? Con mèo hoang ngủ bếp. Ông ăn mày ghé nằm nhờ. Con chuột trong chum gạo. Xóa hết thì tụi tao khai cái gì?"

"Khai cái đã biết."

"Cái đã biết thì cần gì khai?" Ông Táo phẩy tay. "Tụi Táo dưới xuôi bàn nhau từ rằm tháng Bảy rồi. Năm nay nếu phải xóa, tụi tao không lên."

"Không lên?"

"Không lên."

Cộc im. Nó nhìn ông Táo lâu. Kình thấy cái đuôi của Cộc cuộn lại thật chậm.

"Còn mày," ông Táo hỏi, đổi giọng. "Mày có dòng nào không?"

"Có một dòng."

"Dòng gì?"

"Không rõ."

Ông Táo ngó Cộc. Mắt ông nheo lại sau lớp bồ hóng. Ông ngó từ cái đuôi tới cái chóp tai, rồi tới khúc tay trái cụt ngang khuỷu.

"Vậy mày là cái dòng tụi tao giữ," ông nói.

Cộc không đáp.

"Còn nữa, tao nghe một chuyện," ông Táo nói tiếp, giọng nhẹ như kể chuyện vui. "Thần đồn rần rần có thằng nhỏ cho thần được chọn. Tên Kình. Ông thần đèo trên này nhờ nó mà khỏi vô sổ."

Kình đứng sững. Mặt nó trắng bệch.

"Tụi tao không cần ai xui," ông Táo nói. "Nhưng mà nghe có đứa người sống dám hỏi thần muốn gì, cũng đã."

"Thằng nào tên Kình?" Cộc nói nhanh. "Tao không biết."

"Ai nhắc nó tao cũng không biết."

"Tao nói không biết là không biết."

Kình mở miệng. Nó thốt ra, thật nhỏ, chỉ đủ cho mình nghe. "Con có xui ai đâu."

Ông Táo không nghe. Hoặc nghe mà không để ý. Ông đang lo vuốt lại cái râu dính bồ hóng.

Cộc nhảy ngược lên vai Kình, kề sát tai nó, nói rất nhanh.

"Đừng mở miệng."

"Ổng nói tên con."

"Ổng nói tên thằng nào đó."

"Thằng đó là con."

"Thằng đó là thằng khác." Cộc bấu vai nó chặt tới đau. "Tao nói thằng đó là thằng khác."

"Cha..."

"Mày mà mở miệng nữa, tao cắn."

Lái buôn Kinh bán được cái nồi trên cùng cho một bà người Dao, khăn đỏ, gùi nặng. Bà cầm lấy, định xách đi. Ông Táo phóng ra khỏi miệng nồi nhanh như con rận, leo sang nồi bên cạnh, phủi hai bàn tay lên râu cho sạch.

"Này," ông gọi Cộc. "Trên này bếp nộp phiếu ở đâu?"

Cộc chỉ tay về phía bản. "Bếp trên này có hòn đá. Đá không biết chữ."