Phiên chợ Nà Slấy họp từ lúc sương còn bám sườn đồi, người đeo gùi kéo tới từng hàng dọc theo bờ ruộng.

Sạp ông Tào Lăng Văn Phấy là một tấm vải chàm trải dưới gốc cây. Trên đó có mấy bó lá thuốc buộc dây gai, vài chiếc chuông đồng nhỏ, một tập giấy dó cuộn tròn, và một cuốn sách đặt riêng, bìa ố vàng, buộc dây. Khuê đứng trước sạp từ nãy, bất động, tráp giấy ôm trước ngực.

Kình đứng sau lưng cô, hai tay ôm một con gà mái. Con gà Khuê vừa mua ở sạp bên cạnh, hai chân cột chặt, mỏ đang mổ vô cổ tay áo nó.

Mới nãy, ở sạp gà, Khuê đã trả giá nửa khắc.

"Xin hỏi giá con này," cô nói với bà bán gà.

"Hai tiền."

"Xin phép trả một tiền rưỡi."

"Một tiền rưỡi mua con nhỏ kia."

"Con kia ốm. Con này mập."

"Mập thì hai tiền."

"Xin phép trả một tiền rưỡi, thêm ba đồng."

Bà bán gà nhìn cô một hồi, rồi bật cười, vỗ đùi. "Cô gái Kinh trả giá như đọc sớ. Hai tiền. Thôi lấy đi."

Khuê trả hai tiền. Cô hơi tiếc chỗ tiền chênh.

"Muội mua gà để làm gì?" Kình hỏi lần thứ ba.

"Để cảm ơn mẹ Piên."

"Gà sống?"

"Muội không biết phải làm thịt."

"Tui làm cho."

"Muội ghi ơn."

Ông Tào ngồi xếp bằng, đang quấn tẩu thuốc, mắt liếc cô gái trẻ trước sạp. Khuê cúi đầu đúng ba phân.

"Xin phép ông. Con xin được xem bìa cuốn sách kia."

Ông nhìn cô một lúc. Rồi ông nhấc cuốn sách lên bằng cả hai tay, đặt lên đùi, tháo dây, mở bìa. Ông cho cô xem bìa, rồi một trang. Không lật. Ngón tay ông giữ mép giấy như giữ cánh chim.

Khuê cúi sát. Cô nhìn lâu. Nét chữ trên trang đó, đen trên giấy vàng, mảnh và cong, có bộ, có thanh, nằm ngay ngắn thành hàng. Kình nhìn qua vai cô, không đọc ra được chữ nào.

"Có bộ," Khuê nói rất nhỏ, vừa đủ cho Kình nghe. "Có thanh. Ghép như Nôm. Mà không phải Nôm của mình."

"Vậy là chữ hả?"

"Là chữ, huynh." Khuê không ngẩng đầu. "Muội đọc không được. Nhưng là chữ."

Ông Tào nhìn cô thêm một nhịp. "Cô là ai?"

"Dạ. Con tên Vũ Khuê. Con làm thư lại cho đoàn Học chính."

"Ừ." Ông gật chậm. "Sổ đoàn ghi bản này không có chữ."

Khuê đỏ mặt. Từ cổ lên tới tai, đỏ đến nỗi Kình sợ tráp giấy nóng lên. Cô đứng thẳng.

"Dạ. Con biết."

"Cô biết mà cô vẫn chép?"

"Con chép theo mẫu. Mẫu có sẵn."

"Mẫu sai thì chép sai."

"Dạ. Mẫu sai." Khuê nuốt khan. "Con sẽ sửa."

"Cô sửa được?"

"Con sửa trong phạm vi con được phép."

Ông Tào cười, tiếng cười nhỏ như tiếng thở. Ông gấp bìa sách lại, buộc dây. "Cô được phép bao nhiêu?"

"Một dòng."

"Một dòng là nhiều." Ông đặt cuốn sách về chỗ cũ. "Có người chưa ai cho nổi nửa dòng."

Cô cúi đầu một lần nữa.

"Xin hỏi," cô nói, "sách này là của gia đình ông?"

"Của ông của ông của ông tôi."

"Nhiều đời ạ?"

"Nhiều đời. Chữ mà." Ông vuốt bìa bằng ngón cái. "Chữ ở lâu hơn người."

"Ông đọc cho ai?"

"Cho người cần nghe." Ông ngước lên. "Cô cần nghe không?"

"Con..." Khuê dừng. "Con chưa biết mình có đủ tư cách nghe không."

"Vậy chờ biết rồi hỏi."

Chính lúc đó, con gà quay đầu, mổ một cái thật mạnh vô vai Kình, trượt, trúng ngay cục lông xù đang ngồi yên bên cạnh cổ.

"Ối!" Cộc nhảy dựng lên. Lông nó xù ra như quả gai. "Con gà mắc dịch! Mày mổ tao hả? Cha mày! Má mày! Nguyên cái ổ gà nhà mày! Mày xuống đây tao vặt trụi!"

Con gà kêu cục tác, hai chân đá loạn. Kình xoay người, tay nắm chặt, cố giữ. Bên cạnh nó, Toòng đứng nhìn từ nãy, đôi mắt tròn xoe, miệng há hốc nhìn lên vai Kình.

"Cha mày má mày!" Toòng lặp lại, to, rõ ràng, giọng Tày lơ lớ. "Nguyên cái ổ gà nhà mày!"

"Toòng!" Kình bịt miệng nó bằng bàn tay còn rảnh. "Im!"

"Anh Cộc nói..."

"Anh Cộc không nói gì hết."

"Có nói."

"Không nói."

Cộc đứng hình trên vai, lông nó từ từ xẹp xuống, miệng ngậm lại. Nó ngó Toòng, nhìn trời, hắng giọng.

"Con gà làm bậy," nó nói. "Không phải lỗi tao."

Người đi chợ xung quanh quay lại nhìn. Một bà bán rau cười hiền. Ông Tào ngồi im trên tấm vải chàm, nhưng khóe mắt ông nheo lại, rất khẽ.

Về tới bản thì trời đã chiều. Khuê ngồi ở nhà trưởng bản, mở sổ đoàn ra bàn, tìm đến dòng cô cần. Bản Khuổi Tính: không văn tự. Nét chữ ngay ngắn của một thư lại nào đó đã chép từ năm trước.

Cô chấm bút. Cô viết một dòng nhỏ bên dưới, đúng thể thức, từng nét chắc.

Cô không ký. Đúng quyền.

Cô khép sổ, đưa hai tay cho Thạc đang đi ngang cửa.

"Con xin trình Học chính. Con có thêm một dòng."

"Cô để đó."

"Dạ."

"Cô viết gì thêm?"

"Một dòng, thưa Học chính. Con không ký."

"Tôi sẽ đọc."

Tối, thầy Đức ngồi một bên bếp, Kình ngồi bên kia. Thạc cầm sổ đoàn ra ngồi trước ngọn đèn dầu để đối chiếu. Ông lật từng trang, miệng lẩm nhẩm số. Đến trang có dòng Khuê vừa viết, tay ông dừng lại.

Ông đọc. Ông đọc lại lần nữa. Kình ngồi xa, nhìn ngón tay cái của ông.

Ông gập một đốt ngón tay. Chỉ một lần. Không gạch dòng đó. Không nói gì. Ông lật sang trang.