Con vắt bám trên mắt cá chân Khuê đã no máu, phình to bằng ngón tay út, đen bóng như hạt na.

Khuê ngồi trên lưng ngựa thồ, tráp giấy buộc trước bụng bằng hai vòng dây, và phát hiện ra nó vào đúng lúc con ngựa leo lên bậc đá thứ chín. Cô không la. Cô nhìn nó, nhìn rất bình tĩnh, rồi bắt đầu đọc thầm bảng mỹ tự mười hai chữ của một vị thần ven sông Cái, từ chữ đầu tới chữ cuối, hai lượt. Đến lượt thứ hai, giọng trong đầu cô vẫn còn run.

"Cô chủ," người dắt ngựa nói. Y là con trai ông Quách Văn Thồng, mười lăm tuổi, da sạm, nói tiếng Kinh bằng giọng rất chậm. "Cô chủ nhìn chân hoài. Vắt hả?"

"Là vắt."

"Không sao. Tôi gỡ."

"Xin hỏi, anh định gỡ thế nào?"

"Bằng tro thuốc lào." Y móc trong túi một nhúm đen đen, rắc lên con vắt. Nó co giật, nhả ra, rơi xuống đá. "Không đau."

"Thật sự không đau?"

"Không. Chỉ ghê."

"Anh gỡ vắt cho nhiều người rồi?"

"Cho ngựa nhiều hơn người. Ngựa không biết la." Y nhìn cô. "Cô chủ cũng không la."

"Tôi đang đọc."

"Đọc gì?"

"Một bảng mỹ tự."

"Đọc xong thì hết ghê?"

"Chưa." Khuê thở ra. "Nhưng đọc thì khỏi la."

Y gật, như vừa nghe một phép trị vắt chưa ai bày. Khuê lấy sổ tay trong ống tay áo, chấm bút, viết một dòng bằng nét chữ ngay ngắn.

Lên đến đèo Khau Lồm thì sương đã tan. Từ đỉnh nhìn xuống, thung lũng nằm dưới chân núi, ruộng bậc thang xếp chồng từng lớp, xanh như màu men gốm cũ. Khói bếp lên thành những sợi mảnh. Khuê ngồi yên trên lưng ngựa nhìn rất lâu, không tìm ra từ nào đủ đúng. Cô ghi vào sổ tay: Xanh. Rồi gạch, viết lại: Xanh nhiều lớp.

Tới bản đúng chiều rằm tháng Bảy. Nhà nào cũng làm thịt vịt, khói bay thơm nức dọc đường. Khuê xuống ngựa ở đầu bản, chân tê dại, bước lệch hai bước mới đứng vững. Thạc đã đứng chờ ở bậc thang nhà trưởng bản, áo dài sạch, ống sổ đeo hông.

Khuê dâng danh sách kết sổ bằng hai tay, cúi đầu đúng ba phân. "Xin trình Học chính. Danh sách sổ kho Giám đã kết, phần của đoàn."

"Cô vất vả." Thạc nhận, đọc. Ông gập từng đốt ngón tay theo cột số. "Tám trăm mười hai. Khớp."

"Dạ."

"Cô còn mang thứ gì?"

Khuê rút trong tráp một phong thư buộc dây đỏ, đưa lên. "Thư của gia phụ. Xin cho con ở lại làm thư lại đoàn."

Thạc mở, đọc chậm. Mắt ông dừng ở chữ ký. Ông gập lại, gật.

"Đoàn thiếu một người đọc thể thức. Cô ở lại." Ông dừng. "Theo quy định, cô chép, cô không ký."

"Dạ. Con hiểu."

"Cô có hỏi gì không?"

"Xin phép con hỏi: Kình huynh có ở bản không ạ?"

Ông cười, nụ cười ngắn. "Ở chân cầu thang nhà Nông. Cô tự đi."

Khuê đi. Cô không chạy, vì cô không chạy bao giờ. Nhưng bước cô nhanh hơn thường lệ.

Piên đứng dưới chân cầu thang từ lúc nào, tay buông thõng, gùi dưới chân. Khi thấy Khuê, cô lao tới, ôm chặt trước khi Khuê kịp giữ tráp. Khuê cứng người một nhịp, rồi giơ một tay vỗ lưng Piên hai cái.

Kình đứng sau, lúng túng. Nó dang tay tính ôm, rồi thôi, vì nhìn mặt Khuê. Cô chìa bàn tay ra, mặt nghiêm, bắt kiểu người lớn. Nó bắt. Hai người lắc tay, rất đúng thể thức.

"Huynh khỏe không?"

"Khỏe. Muội khỏe không?"

"Bị vắt cắn."

"Nặng không?"

"Không đau. Chỉ ghê."

Trên vai Kình, Cộc ngó cô chằm chằm. "Con nhỏ ốm nhom."

Khuê nghe rõ từng chữ. Cô nhìn thẳng vào chỗ lông xù, không chớp mắt. "Muội ăn đủ."

"Đủ đâu mà đủ. Nhìn cái cổ tay kìa."

"Muội có ghi sổ khẩu phần. Đủ."

"Sổ ghi đủ thì bụng ghi thiếu."

"Bụng không có quyền ghi." Khuê lạnh lùng. "Sổ có."

Cộc há miệng, rồi ngậm. Lông nó dựng lên một chút, sau đó xẹp xuống. Kình bụm miệng cười.

Bữa tối dọn trên sàn. Mẹ Piên ngồi tựa vách, ho nhẹ một tiếng rồi thôi. Bà nhìn Khuê một lượt, đầu đến chân.

"Ăn chưa?"

"Dạ, con chưa ăn ạ."

"Ăn đi. Hỏi sau."

Mâm có thịt vịt, canh măng, một chồng ống tre dài bằng cẳng tay. Khói bốc từ miệng ống. Khuê nhìn nó một lúc, cầm lên cắn thẳng. Cô nhai. Nhai. Rồi nhả ra, nhìn ống tre trong tay mình.

"Như nhai ống tre," cô nói.

Toòng bò lăn ra cười. Piên cười che miệng. Mẹ Piên cười bằng mũi, vai rung.

"Chị Khuê ăn ống tre," Toòng reo.

"Chị tưởng ống tre là cái bát."

"Bát thì không ăn."

"Chị đã nhận ra điều đó." Khuê nhìn nó, mặt nghiêm. "Chị xin ghi nhận."

"Phải bóc," Piên nói, giành lấy ống tre từ tay Khuê, vạch một đường dọc thân. "Vỏ ngoài bỏ. Cơm bên trong mới ăn."

"Xin lỗi, muội chưa biết."

"Ai cũng chưa biết lần đầu. Cộc cũng cắn cả ống."

"Tao không cắn," Cộc nói.

"Cộc cắn."

"Tao liếm."

"Liếm hay cắn thì cũng bị gãy răng." Piên đưa ống tre đã bóc. Khuê ăn từng miếng, gật gật, ăn hết cả ống, rồi đặt xuống mâm.

"Con xin thêm một ống," cô nói, mặt vẫn nghiêm.

Cả nhà phá lên cười. Mẹ Piên đẩy ống thứ hai tới, vẫn cười bằng mũi.

Trong tiếng cười, Khuê thấy một việc. Piên gắp một miếng thịt vịt cho Kình. Lát sau gắp thêm miếng nữa. Rồi thôi. Suốt cả bữa, mắt Piên chỉ nhìn chén của mình, nhìn mẹ, nhìn Toòng, nhìn Khuê. Không một lần nhìn Kình.

Khuê lấy sổ tay, chấm bút, viết một chữ.

Cô nhìn nó, rồi gạch đi.