Thầy Khiêm hơ hai bàn tay trên bếp, chờ cho bớt run mới đặt ngón vô cổ tay bà Then.

Lửa bếp cháy nhỏ, đỏ ở lõi. Đêm đã khuya, người trong nhà ngủ hết. Toòng cuộn tròn trong góc, Piên nằm ở gian bên, cửa khép hờ. Thầy ngồi xếp bằng trên chiếu, mẹ Piên ngồi đối diện, lưng tựa vách, cây đàn tính nằm ngang đùi.

Mạch yếu. Dưới ngón tay thầy, nó đập như bước chân người đi trên cầu ván mục, bước nào cũng thăm dò. Phổi khò khè, từng tiếng một, thầy nghe không cần áp tai.

Thầy rút tay về. Ngón tay đã không run, vì đã ngừng bắt mạch.

"Ta kê lại thang thuốc," thầy nói. "Thêm vị cho nhẹ đờm."

"Ừ."

"Ta nói thật. Thuốc này cho bà ngủ được." Thầy nhìn thẳng. "Không cho bà hát được."

"Biết."

Chỉ một chữ. Bà không đổi sắc mặt, không cúi đầu, không hỏi thêm. Bà nghiêng người với lấy cái ấm đất trên kệ, rót ra hai cái chén sành nhỏ. Mùi rượu men lá lan lên, ngái và thơm, lẫn khói bếp.

"Uống."

"Ta uống không được nhiều."

"Một chén."

Thầy nhận. Rượu cay nóng, chảy xuống ngực như than hồng. Thầy ho nhẹ. Mẹ Piên cười bằng mũi, vai rung.

"Hôm nay bà ngừng giữa bài," thầy nói, sau khi hết ho.

"Ừ."

"Ta thấy. Không phải ho."

"Không phải ho."

"Vậy là gì?"

"Hết đường." Bà nâng chén nhỏ lên môi, không uống. "Đường hôm qua còn. Hôm nay hết."

"Ở đâu?"

"Chỗ cũ."

Thầy Khiêm không hỏi thêm. Thầy biết những câu trả lời như vậy không có chỗ cho câu hỏi tiếp theo.

"Thầy có sắc?" bà hỏi.

"Có. Giám cấp."

"Chữa được không?"

"Không."

Bà nhìn thầy. Thầy nhìn bà. Rồi bà cười bằng mũi lần nữa, và thầy cũng cười, tiếng cười khô như lá. Cả hai không ai nói gì thêm một lúc. Củi nổ lép bép.

"Ông cụ đi nhẹ," thầy nói. "Tuổi trời."

"Ừ. Bài hôm nay ngắn."

"Ta nghe không ra dài ngắn."

"Ông Tào biết. Ông đọc bù." Bà hớp một ngụm rượu. "Ông ấy thương cụ."

"Còn bà?"

"Tôi hát phần tôi."

"Phần bà ngắn hơn thường lệ."

"Ngắn." Bà gật. "Cũng là hát."

Thầy Khiêm nhìn bà rất lâu. Bà không né.

"Thầy cũ của ta," thầy nói, mắt nhìn than hồng. "Ở Khoa Y. Một người chữa đúng sách, đúng liều, đúng phép."

"Giỏi."

"Giỏi. Bệnh nhân vẫn mất. Ông nói với ta: ta làm đúng." Thầy gõ nhẹ đầu ngón tay lên chiếu. "Ông nói câu đó đến cuối đời."

Mẹ Piên không đáp. Bà nghe.

"Ngày trước ta cũng tưởng ông ấy đúng."

"Giờ?"

Chữ đó rơi xuống giữa hai người như hòn sỏi rơi xuống nước giếng. Thầy Khiêm không trả lời. Thầy cầm que gắp, gắp một cục than đỏ từ rìa bếp, bỏ vào giữa ngọn lửa. Than lún xuống, tàn tro bay lên mấy hạt. Thầy nhìn tay mình, hai ngón tay cầm que gắp. Chúng run. Run nhẹ, đều, từ cổ tay xuống tận đầu ngón. Thầy nhìn chúng một lúc lâu.

Mẹ Piên cũng nhìn tay thầy. Bà không hỏi.

Trên xà nhà có tiếng thở khò khè. Cộc nằm ngủ trên thanh gỗ ngang, lông xẹp xuống như chiếc áo cũ vắt hờ, khúc tay cụt kẹp dưới cằm. Thỉnh thoảng nó ngáy, một tiếng nhỏ, rồi trở mình.

"Thằng nhỏ lúc nào cũng hỏi," thầy Khiêm nói, nhìn lên xà. "Hỏi ít, nhưng nghĩ nhiều."

"Nghĩ nhiều thì mệt."

"Ừ. Nó mệt từ hồi ta gặp."

"Ông đó," mẹ Piên chỉ lên xà. "Ông đó ngủ chỗ nào?"

"Chỗ nào có thằng nhỏ. Cả đêm nó không rời."

"Ông đó thương thằng nhỏ."

"Ừ."

"Thầy cũng thương."

Thầy Khiêm mở miệng. Thầy định nói một câu, hay chối một câu. Chữ không ra. Thầy nhìn than đỏ, nhìn Cộc đang ngáy, nhìn cây đàn trên đùi bà. Thầy ngậm miệng lại.

Bà không đòi thầy trả lời. Bà đưa tay vuốt cần đàn, chậm, từ đầu tới thân, như vuốt lưng một con vật nằm ngủ. Ngón tay bà dừng ở chỗ sợi dây thứ ba cuộn lại, cứng, xỉn màu.

"Dây này," bà nói. "Đứt mùa rét."

"Bà chưa thay."

"Chưa."

"Vì tiền?"

"Gạo trước. Dây sau." Bà gõ nhẹ vào dây cuộn. "Hai dây cũng hát."

"Hát được không?"

"Được." Bà nhìn lên. "Hát không hay bằng ba dây. Hát vẫn được."

Thầy Khiêm không nói được gì. Thầy uống nốt chén rượu, nuốt xuống chậm. Ngoài kia gió đổi hướng, luồn qua khe sàn, thổi lửa bếp rạp xuống rồi bật lên.

"Thuốc ta kê," thầy nói sau một lúc. "Bà uống đúng giờ. Lên xuống cầu thang có người đỡ."

"Piên đỡ."

"Nó đỡ giỏi."

"Giỏi. Nhưng nhỏ." Bà liếc vách ngăn gian bên. "Piên đỡ mẹ. Ai đỡ Piên?"

"Thằng nhỏ."

"Thằng nhỏ đỡ ai?"

Thầy Khiêm không đáp được. Thầy gắp thêm một cục than.

"Ta nói bà nghe nữa," thầy nói. "Bà uống đúng giờ, đừng quên."

"Uống."

"Đừng hát lên cao."

"Biết."

"Ta nói bà nghe không?"

"Nghe." Bà cười bằng mũi. "Làm hay không là chuyện khác."

"Ta cũng vậy."

"Thầy làm hay không?"

"Ta làm một nửa."

"Một nửa là nhiều." Bà nâng chén chạm nhẹ chén thầy. "Tôi cũng một nửa."

Hai người ngồi tiếp. Đêm trôi. Lửa cạn dần rồi được bà châm thêm củi, gốc vô trước. Khi tiếng gà đầu tiên gáy ngoài sân, mẹ Piên đã ngủ ngồi, đầu nghiêng về vai, cây đàn trượt dần xuống đùi.

Thầy Khiêm đứng dậy. Hai đầu gối kêu rắc rắc. Thầy lấy tấm chăn chàm vắt trên giá, mở ra, đắp lên vai bà, kéo cao tới cằm.

Sợi dây đàn đứt nằm cuộn trên gối, đầu tua tủa chĩa lên. Thầy cúi xuống, nhón hai ngón tay run, gạt nó sang bên, để khỏi cấn vào má bà.