Hai cái gùi úp xuống, một tấm ván gác lên trên, thế là xong hương án.

Lính dựng nó trên phiến đá ướt dưới chân thác Nặm Tẩu, ngay chỗ nước bắn lên thành hạt nhỏ. Họ trải vải đỏ, bày ba mâm đồng, cắm bó hương lớn vô cái chén cát. Con lợn đen của trưởng bản Tẳng bị khiêng lên cuối cùng, bốn chân cột vô đòn tre, kêu inh ỏi đến khi người ta bịt mõm.

Kình đứng sau lưng Thạc, đúng chỗ ông chỉ, cách hương án ba bước. Cộc trên vai nó dựng lông.

Thác Nặm Tẩu mỏng như lá. Hai bên lòng đá lộ rêu khô, nâu và nứt, giống da trâu phơi nắng. Dòng chính chỉ bằng ba sải tay, rơi từ vách xuống, tan thành bụi trắng. Kình nhìn mãi vẫn không thấy ai.

Rồi nó thấy.

Ông già ngồi trên mỏm đá giữa dòng, gầy như một sợi nước. Áo ướt rách, dán vô xương sườn, cái bụng hóp lại thành vết lõm. Ông không nhìn lính, không nhìn Thạc. Ông nhìn con lợn. Mắt ông không chớp.

Thạc đứng quay lưng về phía ông, hai tay chắp, nhìn chăm chú vô tấm vải đỏ. Với ông, trên mỏm đá chỉ có nước.

"Cậu kia." Tiếng gọi khàn, ướt, như vọng từ đáy giếng. "Lại đây."

Kình nhìn Thạc. Thạc đang cúi xuống sắp mâm. Nó bước lên hai tảng đá nhô, ngồi xổm gần mỏm, nghiêng người.

"Cậu là thằng nhỏ ông đèo nói đó hả?"

"Dạ."

"Ông đèo ăn gió được. Tôi thì ăn cá." Thần thác nuốt khan. "Hai năm ruộng chết. Người ta không có gì cúng. Cá trong suối cũng bỏ đi."

"Dạ."

"Cậu có biết đói là gì không?"

"Con biết chút."

"Chút là bao nhiêu?"

"Con từng bụng réo tới không ngủ được."

Thần thác gật. "Vậy cậu biết."

Kình đưa mắt nhìn con lợn, nhìn dòng nước, nhìn ông già gầy như nan. Nó hỏi, đúng câu mà ông thần đèo đã hỏi nó hồi tháng trước.

"Vô sổ rồi, ông có còn cho bà Then qua không?"

"Có giấy thì qua."

"Bà không có giấy."

Thần thác im lâu. Nước rơi xuống, rì rầm, đều đều. Môi ông mấp máy mấy lần.

"Thì cậu nói tôi làm sao." Giọng ông nhỏ hẳn. "Tôi đói."

Cộc cựa mình trên vai Kình, khúc tay cụt chạm vào cổ nó, lạnh. Nó không nói gì.

"Ông có muốn cái giấy của họ không?" Kình hỏi.

"Tôi muốn ăn. Giấy là thứ đi kèm."

"Nếu ông không nhận?"

"Thì con lợn kia người ta khiêng về."

"Rồi sao?"

"Rồi tôi đói tiếp." Thần thác nhún vai, cái nhún nhẹ như hơi nước. "Tôi già rồi. Đói quen. Nhưng mà quen không phải là không đau."

Kình ngồi xổm trên đá ướt. Gió từ thác thổi ra, lạnh buốt, làm nó run. Ông thần không giận nó. Không cầu xin. Ông chỉ ngồi đó, bụng hóp, mắt dán vô con lợn đang giãy.

Nó thấy cổ họng nghẹn lại, rồi thông ra.

"Ông chọn," nó nói.

Thần thác nhìn nó lần đầu. Mắt ông đục, sâu, nhưng không lạc. "Cậu không bảo đừng?"

"Không."

"Cậu không bảo vô?"

"Cũng không."

"Vậy cậu bảo gì?"

"Con bảo ông chọn."

Thần thác nhìn Kình một lúc nữa, rồi ngó con lợn, ngó Thạc đang đứng thẳng lưng sau hương án. Ông không nói gì thêm.

Thạc rút cuộn sắc từ ống tre, mở ra, giọng đều, đủ thể thức.

Thái Ninh năm thứ mười bảy, phụng sắc: phong Nặm Tẩu thủy thần, hưởng lễ hằng năm, y phẩm mà thi hành.

Chỉ một dòng, rồi ông đọc tiếp phần còn lại, nhưng Kình không nghe nữa. Nó nhìn thần thác. Ông già đứng dậy. Từ từ, rất từ từ, hai tay ôm lấy hông, như người ngồi lâu quá nên khớp đóng gỉ. Ông cúi đầu nhận.

Nước thác dày lên.

Không phải mưa, không phải tiếng sấm. Chỉ là dòng chính phình ra, từ ba sải thành bốn, thành năm, bọt trắng tràn khắp lòng đá, nuốt hết rêu khô hai bên. Tiếng ào ào dội vô vách đá. Lính reo lên, ngả mũ. Tẳng chắp tay, mắt nhắm lại, miệng lẩm nhẩm. Uẩn lùi khỏi bờ, ôm sổ sát ngực, miệng há hốc.

Thạc đếm bằng đốt ngón tay, mắt không rời dòng nước. "Hai năm," ông nói. "Mười bảy thửa dưới thác. Sang tuần này sẽ có nước."

"Ông Học chính làm được!" Tẳng kêu, nắm hai tay Thạc lắc mạnh. "Tôi nói không sai. Ông đúng là người mang nước."

"Sắc làm được." Thạc dừng một chút. "Tôi chỉ đọc."

"Ông đọc hay lắm. Thác nghe hết."

"Xin ông Tẳng đừng nói vậy. Theo quy định, thác nghe hay không, sổ không ghi."

"Sổ không ghi thì tôi ghi." Tẳng vỗ ngực. "Ghi trong bụng."

Thạc quay lại, tìm Kình, gật đầu rất nhẹ. Kình gật lại. Trên mặt ông Học chính không có câu hỏi nào.

"Thung lũng ba cửa," ông nói với thầy Đức đang đứng bên với cuốn sổ. "Một không nhận. Một đã nhận. Cửa Ba chưa ai tìm ra thần để đọc. Sang năm."

Thầy Đức ghi.

"Học chính," Uẩn lắp bắp, bút run trong tay. "Nước... nước lên thật. Tôi ghi sao?"

"Ghi: nước dâng sau lễ."

"Chỉ vậy thôi ạ?"

"Chỉ vậy. Sổ ghi điều thấy, không ghi điều tin."

Hai người lính khiêng tấm biển gỗ lên gần thác, chọn một gốc cây bên bờ. Một người giơ búa. Kình đứng nhìn, thấy tay mình đang nắm chặt vạt áo.

"Cha," nó nói nhỏ.

"Ờ."

"Con làm đúng không?"

Cộc không đáp ngay. "Con hỏi tao hả?"

"Con hỏi cha."

"Tao không biết." Cộc dựa đầu vô má nó. "Nhưng ông già đó đứng dậy được."

Tiếng búa nện xuống. Cây đinh đầu tiên đóng vô gỗ, tiếng dội vào vách đá, vang ra xa. Trên mỏm, thần thác ngồi lại xuống, quay lưng về phía tấm biển, và bắt đầu ăn.