Kình chu môi, hít một hơi, thổi.

Tiếng phát ra không giống tiếng huýt. Nó giống ấm nước sắp sôi, rít lên một hơi dài, cụt ngủn, rồi tắt như bị ai bịt vòi.

Bãi cỏ dưới nương ngô Pò Fầy xanh đến chói mắt, những con trâu gặm cỏ rải rác như mấy hòn đá đen biết đi. Toòng ngồi chồm hổm trên một gò đất, ôm bụng, cười sặc.

"Anh Kình huýt như nồi cơm sôi!"

"Nồi nào?"

"Nồi nào cũng được. Anh huýt như ấm nước!"

"Vậy dạy tui huýt lại coi."

"Môi chu. Tròn hơn. Không phải miệng cá. Lỗ ống tre, tròn vậy." Toòng làm mẫu, cong lưỡi, và từ miệng nó bật ra một tiếng huýt thanh, dài, uốn như sợi dây mây. Con trâu nâu ở đầu bãi ngẩng đầu lên, nhìn về phía nó.

"Vậy hả?"

"Vậy đó. Anh thử lại đi."

Kình thử lại. Lần này tiếng huýt nghe giống con chim sẻ bị nghẹn hạt cơm. Con trâu nâu vẫn nhìn Toòng, chẳng thèm liếc Kình lấy một cái.

Trên vai nó, Cộc cười khục khục, rồi ngừng, lấy bàn tay lau miệng.

"Hồi tao còn trẻ," Cộc nói, "tao huýt một tiếng, cả đàn vịt chạy theo."

"Xạo!" Toòng gào.

"Tao nói thiệt."

"Vịt đâu có nghe huýt."

"Vịt nghe hết. Tại em chưa gặp vịt biết nghe." Cộc nhảy phắt khỏi vai Kình, tụt xuống đất, leo lên sừng con trâu gần nhất. "Coi đây."

"Cộc! Đừng có..."

Cộc chu môi. Một tiếng huýt sắc lẻm vọt ra, cao hơn của Toòng, tinh hơn, rung ở cuối như có cánh. Con trâu khựng lại. Nó từ từ quay đầu, nhìn Cộc trên sừng mình. Rồi nó lắc cổ, quay lưng đi, bước đều về phía bờ suối.

Cộc ngồi trơ trên sừng, tay còn đưa lên miệng.

"Đó," Toòng nói. "Vịt nghe hết."

"Con này không phải vịt."

"Anh Kình, coi Cộc thua kìa."

"Tao không thua," Cộc quát. "Tao đổi chiến thuật."

Kình ôm bụng cười, cười tới chảy nước mắt. Nó ngồi bệt xuống cỏ. Cái cười dài, rộng, kéo tuốt lên ngực, lâu rồi nó mới cười như vậy.

Đến trưa, Piên mang cơm ra bãi. Cô đặt mo cau đựng cơm nắm xuống gò đất, đẩy về phía Kình, Toòng, Cộc. Cô không nhìn Kình. Mắt cô đi qua vai nó, qua bãi cỏ, qua con trâu nâu đang đứng ở bờ suối.

"Piên."

"Hửm."

"Ăn chung đi."

"Piên ăn rồi."

"Mới sáng..."

"Piên ăn rồi." Cô quay đi. Tay cô buông thõng bên hông, ngón cái tay phải khum vào trong lòng bàn tay. "Lên nương coi ngô."

Cô đeo gùi, đi thẳng lên triền dốc về phía ruộng. Kình gọi với theo một lần.

"Piên!"

"Ừ."

Cô không quay lại. Gùi trên lưng cô lắc lư theo từng bước, nhỏ dần giữa hàng ngô.

Kình ngồi xuống bên Toòng. Nó bóc cơm nắm, nhìn theo bóng cô.

"Chị em sao vậy Toòng?"

"Chị em hay vậy." Toòng nhồm nhoàm. "Mẹ ốm, chị đi nương. Một mình. Mặt không cho ai thấy."

"Hồi trước vậy hả?"

"Hồi chị chưa đi Giám, mẹ ốm. Chị đi nương, ba ngày liền. Về, mặt xấu lắm."

"Vậy hả."

"Vậy đó."

Kình gật. Nó nghĩ về cái đêm dì Lường ho ra máu, nghĩ về cái đèn nó giữ trên cầu thang, nghĩ về Piên chân trần chạy trong sương. Nó gật lần nữa.

"Thôi để cô yên," nó nói.

"Cộc nói người buồn thì không ai nên lại gần."

"Cộc nói bậy nhiều lắm."

"Nhưng lần này Cộc nói đúng," Cộc lên tiếng từ sừng trâu. "Tao thấy mặt con nhỏ. Mặt đó muốn một mình."

Chiều, Kình ghé nhà trưởng bản. Thầy Khiêm ngồi sau nồi thuốc đất trên một cái bếp phụ, quạt lửa bằng cái quạt mo, râu bạc dính tro.

"Thưa thầy," Kình nói. "Thầy chỉ con sắc thuốc cho dì Lường được không?"

Thầy ngẩng lên. Thầy nhìn nó một lúc, nhìn lâu, nhưng không hỏi vì sao.

"Ngồi."

Kình ngồi xổm cạnh bếp. Thầy đặt vào tay nó cái quạt mo.

"Lửa nhỏ. Quạt đều. Đừng để sôi bùng."

"Dạ."

"Nước vừa ngập thuốc, thêm một chén. Sắc tới khi còn một chén."

"Một chén."

"Đúng. Ngày hai lần. Sáng, tối."

Kình quạt. Nó quạt mạnh quá, lửa bùng lên liếm nồi, thầy Khiêm đưa tay đè quạt xuống, nhẹ, bàn tay run run trên mu bàn tay nó.

"Nhẹ."

"Dạ."

"Lửa là người ốm. Đừng đánh thức nó dậy."

Nó quạt lại, chậm hơn. Nồi đất sủi tăm li ti, mùi thuốc đắng bốc lên thơm nồng. Thầy Khiêm không nói thêm câu nào. Thầy không nhắc chuyện ở đèo, và Kình cũng không hỏi lại.

Bước ra khỏi bếp phụ, nó gặp thầy Đức ngồi trên thềm, sổ mở trên gối, bút kẹp giữa hai ngón.

"Cậu."

"Thầy."

"Hôm nay có cần ghi gì vào sổ không?"

Kình nghĩ. Nó nghĩ về bãi cỏ, về Cộc trên sừng trâu, về tiếng huýt ấm nước.

"Hôm nay con chăn trâu," nó nói.

Thầy Đức gật. Ông chấm bút, viết một dòng, nét đều. Kình liếc xuống.

Chạng vạng, nó đi về nhà Piên. Mặt trời xuống sau núi, sương mỏng bò dưới chân. Tới chân cầu thang, nó thấy máng nước gỗ, và Piên ngồi xổm bên đó.

Cô đang chà ngón cái tay phải bằng tro bếp. Chà mạnh, cùng một chỗ, cứ chà. Dưới ánh chạng vạng, trên da cô có một vệt đỏ nhạt, mờ, chưa phai.

Kình đứng nhìn.

Máu dì Lường, nó nghĩ. Máu từ cái đêm đó, chưa sạch.

Nó đi vòng ra sau máng nước, nhấc cái gáo khô treo trên cọc, múc đầy nước sạch từ ống tre. Nó đặt gáo xuống đất, cạnh đầu gối cô, nhẹ tay, không để nước sánh.

Piên không ngẩng đầu.

Kình quay đi, bước lên cầu thang. Nó không hỏi. Tới bậc trên cùng, nó nghe sau lưng tiếng gáo nước khẽ chạm đất.