Piên quàng cái khăn bạc màu lên vai. Giám gọi nó là khăn chầu. Ở bản không ai gọi vậy, nhưng cô quàng nó vì hôm nay cô đi gặp người của Giám, và người của Giám cần thấy thứ họ phát.

Cô bước xuống cầu thang chín bậc. Tới bậc thứ bảy cô dừng, tháo khăn khỏi vai. Vết nâu hình nửa đế giày nằm ở một góc, giặt mãi không ra. Cô gấp khăn làm tư, làm tám, đặt lên bậc gỗ, vuốt cho phẳng.

Rồi cô đi, không ngoái lại.

Nhà trưởng bản hôm nay yên. Thạc ngồi giữa sàn, sổ mở trước mặt, ánh sáng lọt qua khe cửa rọi một dải bụi lên chiếu. Bên cạnh ông là một cái án thư thấp, nghiên mực, hộp son, cây bút lông.

"Mời cô," Thạc nói. "Tôi nói cô kể. Có người chép."

Người được gọi vào là Uẩn.

Hắn bước vào, khăn len quấn cổ, áo lụa lam nhạt thẳng nếp. Hắn nhìn Piên. Một nụ cười nửa miệng nhích lên bên khóe môi. Thạc nhìn hắn. Chỉ nhìn. Nụ cười tắt đi như ngọn đèn bị bịt. Hắn ngồi xuống án thư, mài mực, không nói.

Piên nhìn tờ giấy trắng trải trước Uẩn. Cô biết mặt vài chục chữ, đủ để thấy chữ "mẫu", chữ "ích", tên mẹ mình. Cô không viết được tờ dài. Cô ngồi thẳng lưng, hai bàn tay đặt trên đùi.

"Bắt đầu," Thạc nói. "Cô có thể dừng bất cứ lúc nào."

"Piên không dừng."

Uẩn chấm bút. "Họ tên?"

"Nông Thị Piên."

"Tuổi?"

"Mười tám."

"Cư ngụ?"

"Khuổi Tính."

"Nghề?"

"Người dẫn đường."

Hắn chép từng dòng. Giọng hắn không cộc cũng không mềm, giọng người đọc tên người khác từ một danh sách.

Piên hít một hơi. Cô nói bằng tiếng Kinh, câu ngắn, đúng như cô thấy.

"Lễ cầu an nhà chị Slương. Mẹ Piên ngồi hát. Kình ngồi gần. Kình ngủ."

Uẩn chấm bút. "Ngủ lúc nào?"

"Lúc mẹ Piên hát đầu bài."

"Rồi?"

"Lúc Kình ngủ, tiếng mẹ lên cao. Cao hơn mọi lần. Lần đầu từ Tết."

Uẩn ngừng bút. "Cao là cao thế nào?"

"Cao hơn trước. Không gãy."

"Có phải do cậu Kình không?"

"Piên không biết. Piên chỉ nói Piên thấy."

"Chép," Thạc nói nhẹ.

Bút lông chạy sột soạt. Tay Uẩn trắng, ngón dài, bám mực ở đầu.

"Đèo Khau Lồm," cô nói. "Thần đèo hỏi một câu. Hỏi, vào sổ rồi, ông có còn cho bà Then qua không. Kình nói một chữ. Không."

"Chữ không," Uẩn lặp. Bút đưa nét. "Rồi?"

"Rồi Kình nói nhỏ với thần."

"Nói gì?"

Piên im. Cô thấy bờ vai mình cứng lại. Trong tai cô vang lên một câu, nhỏ, sát, như thể nó vẫn đang được nói bên cạnh cô, cách chỉ một sải tay, lúc cô quỳ xếp lễ và hai tay không dám nhấc khỏi bát gạo.

"Nói lại nguyên văn," Uẩn nói.

Cô nhìn Thạc. Thạc không nhìn cô, nhìn sổ.

"Ông không muốn vô thì thôi, con không để ai ép ông."

Bút lông chạy, ngừng, chạy. Uẩn ngẩng lên.

"Nói lần nữa. Cho chắc."

"Ông không muốn vô thì thôi, con không để ai ép ông."

"Không sai chữ nào?"

"Không."

"Cô chắc?"

"Piên nhớ."

Uẩn nhìn cô. Mắt hắn hơi lồi, trong ánh sáng khe cửa thấy rõ hai quầng tím dưới mí. Hắn cúi xuống giấy, và cô thấy bàn tay hắn chững lại trước khi hạ bút, chững lại một nhịp rất ngắn, như người sắp bước qua vũng nước.

Hắn chép tiếp.

Khi xong, hắn thổi cho mực khô, cầm tờ giấy lên. Hắn đọc lại bằng giọng Hán Việt, đều, trầm, lên bổng xuống trầm như đọc sớ. Piên ngồi nghe. Từng tiếng rơi như sỏi qua nước. Cô không nhận ra câu nào của mình trong đó. Chữ này nối vào chữ kia, vòng vo, bóng bẩy, giống tiếng của người ta nói từ trên cao xuống.

Rồi cô nghe chữ ấy. Mẫu thân. Hắn đọc, chữ này rơi nhẹ, nằm giữa một dòng dài. Mẫu thân của khai nhân. Mẫu thân của khai nhân lâm bệnh.

Cô siết hai bàn tay trên đùi. Chữ mẹ sợ nhất cô sẽ gọi.

"Ông chép mẹ Piên là gì?" cô hỏi.

"Mẫu thân."

"Mẹ Piên không gọi vậy."

"Đó là chữ trong bản khai."

"Piên biết."

"Đúng chưa?" Uẩn hỏi. Giọng hắn không còn cộc. Có một khoảng lúng túng ở đầu câu. "Tôi đọc lại cho cô nghe. Có chỗ nào không đúng thì sửa."

"Piên không biết."

"Cô nhớ từng chữ, mà cô không biết?"

"Piên nhớ lời Piên. Lời của ông, Piên không biết."

Hắn không đáp. Hắn đẩy hộp son qua mặt án thư, nhỏ, nắp mở. Son đỏ tươi, bóng nhờn.

"Điểm chỉ."

"Chỉ gì?"

"Ngón cái. Tay phải." Hắn lúng túng chỉ vào bản chép. "Bản khai phải có dấu người khai. Quy định."

Piên nhìn hộp son. Cô nhìn bản khai. Cô nhìn Thạc, ông gật rất khẽ.

Cô nhúng ngón cái phải vào son, ấn xuống giấy, ngay dưới dòng chữ của Uẩn.

"Ấn mạnh vào," Uẩn nói. "Không thì mờ."

Cô ấn mạnh hơn. Vân tay cô hiện lên đỏ, tròn, từng đường.

Thạc đứng dậy. Ông cầm cuộn giấy dây đỏ đặt trên án thư, gói giấy dầu bọc ngoài, và đưa cho cô bằng hai tay.

"Sắc Then hạng thấp," ông nói. "Xin cô nhận."

Piên nhận bằng hai tay. Cuộn giấy nhẹ, nhẹ hơn cô tưởng.

Cô đi xuống dốc. Gió từ thung lũng thổi lên mát lạnh, chạm vào ngón cái đỏ. Cô chà nó lên vạt áo chàm, một lần, hai lần, ba lần. Son không phai. Nó chỉ đổi màu, từ đỏ tươi sang đỏ sẫm, dính vào vải như chính nó là vết nhuộm.

Cô nắm bàn tay phải lại, giấu ngón cái vào trong nắm. Tay kia ôm cuộn giấy sát ngực.

Tới chân cầu thang nhà mình, cô dừng. Trên bậc thứ bảy, cái khăn gấp tám nằm yên. Cô cúi xuống nhặt nó, vắt hờ lên cánh tay, và không quàng.