Thạc ngồi xếp bằng trên sàn nhà trưởng bản, hơ cục sáp đỏ trên ngọn đèn, nhỏ một giọt tròn lên nắp ống thư. Ông ấn con dấu xuống, ngón cái ép chặt, đếm trong đầu mười nhịp, rồi nhấc lên. Vết dấu hiện ra sắc nét, đỏ như hột lựu.

Người lính trạm đứng chờ dưới chân cầu thang, mũ nan rộng vành, dây đeo ống thư vắt chéo ngực. Thạc đưa ống thư ra, người lính nhận bằng hai tay, cúi đầu, quay đi. Kình đứng ở cửa nhìn anh ta xuống dốc, bóng nhỏ dần giữa sương.

"Mời cậu ngồi," Thạc nói.

Kình ngồi. Sàn tre còn ấm hơi bếp. Thạc rót hai chén nước, đặt một chén trước mặt nó, mắt ông không rời cái chén như thể rót lệch là mất mặt.

"Xin cậu hiểu cho. Từ nay các cửa còn lại, đoàn tự làm. Cậu không phải theo."

"Dạ."

"Theo quy định, người tùy hành phải giúp việc kiểm kê. Cậu đã làm ngược."

"Dạ, con biết."

"Tôi không trách cậu."

"Ông ghi con vô sổ chưa?"

"Ghi rồi." Thạc nhấp một ngụm. "Tôi ghi điều tôi nghe chắc. Một chữ."

"Một chữ thôi hả?"

"Một chữ. Tôi không nghe được ông ấy nói gì. Tôi không thấy ông ấy." Ông ngừng. "Tôi chỉ nghe cậu."

"Ống thư đi đâu vậy ông?"

"Về Giám. Báo việc." Ông gõ nhẹ lên thành chén. "Tháng nào tôi cũng gửi."

"Con còn được ở lại bản không?"

"Cậu ở đâu cũng được. Giấy Giám chưa thu hồi, cậu vẫn là người tùy hành." Thạc đặt chén xuống. "Chỉ là không còn việc."

"Không còn việc mà vẫn là người tùy hành."

"Theo quy định là vậy."

Trên vai Kình, Cộc khịt mũi rất khẽ. "Ổng nói nghe như đang cho mày nghỉ phép."

Kình giữ mặt không đổi. Nó không trả lời Cộc.

Kình cầm chén nước lên, uống. Nước ấm, có mùi lá chè rừng. Nó nhìn quanh sàn: tấm bản đồ đã cuốn gọn, mấy cái sổ xếp thẳng hàng, ống bút lông đứng trong ống tre. Mọi thứ đều có chỗ của nó.

"Cửa Hai thì sao ông?"

Thạc nhìn nó, hơi ngạc nhiên rồi mỉm cười, nụ cười của người gặp một đối thủ cờ đáng nể.

"Thác Nặm Tẩu, phía trên thung lũng." Ngón cái ông chạm đốt ngón tay. "Thần thác hai năm nay không ai cúng nổi một con gà."

"Sao không?"

"Mất mùa. Bản gần thác nhất năm kia có mười bảy nóc nhà. Nay còn mười hai." Ông không nhìn Kình, ông nhìn ngọn đèn. "Ông ấy đói thật, cậu Kình. Tôi không bịa ra cái đói."

Kình im.

"Cậu có nói được gì không?"

"Con không biết nói gì." Nó cúi nhìn chén. "Ông nói đúng."

"Tôi không cần cậu đồng ý. Tôi cần cậu hiểu."

"Con hiểu."

"Cậu hiểu rồi mà vẫn nói không."

"Dạ."

"Vì sao?"

Kình mở miệng. Nó định nói câu gì đó dài, đầy đủ, như Khuê sẽ nói. Nó thấy mình không có câu đó.

"Vì ổng hỏi thiệt," nó nói. "Con trả lời thiệt."

Thạc nhìn nó một lúc. Rồi ông gật, một cái gật rất chậm, như người nhìn tờ giấy chép sai mà không nỡ gạch.

"Đó là điều tôi không giải thích được," ông nói. "Tôi không giải thích, tôi ghi."

Tiếng bước chân nặng, chậm, vang lên trên cầu thang gỗ. Trưởng bản Tẳng bước vào, áo chàm đẫm hơi sương, tay chắp trước ngực. Ông chắp tay thật thấp trước Thạc, cúi gập người.

"Học chính," ông nói bằng tiếng Kinh chậm. "Tôi xin."

"Mời ông ngồi."

"Không ngồi. Tôi xin một việc." Ông Tẳng ngẩng lên, mắt khô, sâu. "Thần nương của bản. Trước mùa cấy. Xin vô sổ."

"Thần nương?"

"Thần giữ nương. Ở Pò Fầy. Bốn đời nhà tôi cúng."

Thạc lấy một cuốn sổ, mở ra, cầm bút. Ông viết một dòng, nét đều. Ông ngước lên, hai bàn tay đặt thẳng trên sổ.

"Tôi ghi tên rồi. Sắc sẽ có trước khi nước đổ ruộng."

"Cảm ơn Học chính."

"Không cần cảm ơn. Đó là việc của tôi."

Ông Tẳng chắp tay lần nữa, cúi chào. Ông quay ra, bước tới cửa, ngang qua Kình. Ông dừng lại, đặt bàn tay lên vai nó. Bàn tay nặng, thô, mùi khói thuốc.

"Cháu đừng giận," ông nói, từng chữ rơi chậm. "Bản này đói hai năm rồi."

"Dạ," Kình nói. "Con không giận chú."

Nó đứng dậy, cúi đầu chào ông, thật thấp. Ông gật. Rồi ông bước xuống cầu thang, chân nặng, mỗi bậc gỗ kêu một tiếng. Thạc đã quay lại cuốn sổ, ngòi bút trượt trên giấy, ghi tên thần nương bằng nét tròn.

Kình cũng xin phép Thạc, chắp tay, bước ra cửa. Vừa đặt chân lên bậc đầu tiên thì Thạc gọi với theo.

"Cậu Kình."

"Dạ."

"Phiền cậu nhắn cô Piên. Mai cô qua sớm, giờ Thìn, đối chiếu tên mấy con suối cho sổ. Đó là việc của người dẫn đường."

"Dạ, con nhắn."

Nó xuống hết bậc thang. Đi được nửa con đường, Cộc lên tiếng.

"Ổng thương mày đó."

"Sao mày nói vậy?"

"Ổng rót nước cho mày. Rót thẳng tay, không đổ giọt nào." Cộc rúc cằm vào cổ áo. "Người ta rót nước cho kẻ thù thì tay run."

"Mày nói như đã bị rót nhiều lần."

"Tao thấy nhiều."

Nó đi men con đường đất, tay rút vô túi áo bông rồi lại rút ra, không biết để đâu cho yên. Hôm qua nó còn có việc cho đôi tay này. Tới máng nước dưới chân cầu thang nhà Piên, nó dừng lại, lau hai bàn tay vào gấu áo dù chúng không ướt. Piên đang ngồi xổm rửa rau, tay đỏ lên vì nước lạnh, bó rau cải rừng nằm gọn trong chậu gỗ.

"Piên."

"Hả."

"Học chính nhắn Piên mai qua sớm, giờ Thìn, đối chiếu tên mấy con suối cho sổ. Việc của người dẫn đường."

Piên không ngẩng đầu. Cô vẩy nước khỏi tay, nhặt một cọng rau dập, vứt sang bên. Rồi cô gật.

Cô không hỏi gì.