Thư lại cuộn sắc trục vào ống tre, nút nắp bằng sáp, buộc ống lên lưng con ngựa thồ. Bên cạnh ống tre là con gà trống trói chân, đầu thò ra khỏi lồng, và một bầu rượu quấn rơm. Con gà liếc Kình bằng một mắt, vẻ không tin ai.

Piên đứng đầu đoàn. Khăn chàm quấn đầu, gùi trên lưng, một tay cầm dây cương con ngựa dẫn đường. Cô không nói với ai câu nào từ khi rời bản. Sương mỏng còn bám trên sườn đá, ướt vai áo cô.

Đoàn leo dốc. Núi đá vôi dựng hai bên như răng thú, xám, nhọn, rêu bám chân. Xa xa trên vách cao có mấy bụi cỏ tranh bạc đầu, gió thổi rạp về một phía. Thầy Đức ngồi trên ngựa, quấn chăn bông kín như cái kén, chỉ lòi đôi mắt và cuốn sổ kẹp dưới nách. Thầy Khiêm đi bộ, gậy tre gõ lên đá từng nhịp, tay nải thuốc đeo chéo. Cộc rúc sâu vào cổ áo Kình, chỉ thò hai tai lông.

"Gió gì mà lạnh như gió bấc ngoài Thăng Long," nó càu nhàu.

"Mày ở Thăng Long đâu có mấy bữa."

"Ba bữa cũng đủ nhớ cái lạnh."

"Mày nhớ cái lạnh, không nhớ cơm hả?"

"Tao nhớ cả hai. Tao đa tình."

Thạc đi bộ cạnh Kình, chắp tay sau lưng, đôi giày vải bám đầy bùn nâu. Ông bước đều, không thở dốc. Ngón cái tay phải ông chạm từng đốt ngón trỏ, rồi ngón giữa.

"Cậu biết đèo này năm ngoái lở mấy chỗ không?"

"Dạ không."

"Bảy chỗ. Lở lớn ba chỗ." Ngón tay ông chạm đốt thứ ba. "Chết hai con ngựa thồ. Một người gùi muối gãy chân, nằm giữa dốc hai đêm mới có người tìm thấy."

"Dạ."

"Người đó còn sống. Nhưng không còn đi được."

Kình im. Nó nghe tiếng gậy thầy Khiêm gõ phía sau, đều như nhịp mõ.

"Có sắc thì mùa mưa năm sau có sớ," Thạc nói, giọng bình thản như đọc bản kê. "Sớ xin thần giữ đất, có lễ chính thức, có người chủ lễ, có hương đèn đủ lệ. Thần no, thần giữ. Không sắc thì dân tự cúng, cúng thiếu, thần đói, đất trượt. Cậu thấy phép tính nào khác không?"

"Con..." Kình nghĩ. "Con không thấy."

"Tôi cũng không thấy. Tôi tìm hai năm." Thạc ngoái lại, mắt hiền. "Xin cậu hiểu cho. Tôi không lên đây để lấy cái gì của ai."

"Dạ, con tin ông."

"Cậu tin thật?"

"Con tin ông không lấy gì."

"Còn cậu không tin chuyện gì?"

Kình nhìn dốc đá dưới chân, từng viên sỏi lăn xuống theo bước ngựa phía trước. Nó không biết nói thế nào. Nó nói đúng điều trong đầu.

"Con không tin cái đèo muốn có sắc."

Thạc không cãi. Ông chỉ gật, rồi chạm ngón cái vào đốt ngón tay thứ tư, lặng lẽ.

Kình lách lên, đi qua con ngựa của thầy Đức. Thầy cúi đầu trong đống chăn, hơi thở bốc thành làn khói nhỏ trước mặt.

"Thầy lạnh không thầy?"

"Có."

"Vậy sao thầy không nói?"

"Tôi ghi rồi." Thầy vỗ vỗ cuốn sổ trong chăn. "Lạnh. Dốc. Ngựa thở."

"Thầy ghi con có đi không?"

"Cậu đi. Tôi thấy. Không cần ghi."

"Sao việc nhỏ mới ghi mà việc con đi không ghi?"

"Việc cậu đi tôi nhớ." Thầy Đức nghiêng mặt, mắt chớp một cái dưới lớp chăn. "Việc nhỏ như cái lạnh, tôi hay quên."

Kình cười, lách tiếp. Thầy Khiêm đi sau, hơi thở khò khè, tay nải thuốc đập vào hông theo nhịp. Kình chìa tay.

"Con đỡ thầy."

"Ta tự đi."

"Dốc dữ lắm thầy."

"Ta già, không phải ta hết chân." Thầy hít một hơi sâu, ngực kêu như ống bễ. "Con đi đi."

Kình đi lên tiếp, đi sát ngựa Piên.

"Piên."

"Hả."

"Dì đi qua đèo này bằng đường nào?"

Piên không quay đầu. Cô đưa tay phải chỉ lên vách núi cao hơn đầu họ cả mấy chục trượng, nơi sương cuộn như khói.

"Mẹ đi ở trên kia," cô nói. "Mình đi ở dưới."

"Trên kia là đường gì?"

"Đường của mẹ."

"Dì có chỉ cho Piên không?"

"Mẹ không chỉ. Mẹ nói đường ai nấy đi." Cô siết dây cương. "Piên chỉ nghe, chưa đi."

"Piên muốn đi không?"

"Piên muốn mẹ hết ho." Cô thở ra một hơi, hơi trắng bay mất. "Chuyện khác sau."

Kình không hỏi thêm.

Phía sau, tiếng sột soạt của ai đó đang bò hơn là đi. Uẩn bám đuôi con ngựa thồ, hai tay nắm chặt đuôi, mặt xanh như tàu lá, khăn len quấn ba vòng. Hắn vấp, hắn chùi bùn khỏi giày, hắn vấp lại. Hắn bước cách ngựa chừng một gang, miệng lầm bầm thứ gì, không ra câu.

Hắn không còn sức chế giễu ai. Hắn thậm chí không ngó Piên.

"Uẩn," Kình gọi nhỏ.

"Gì?"

"Cái chân anh bước trúng đá nhọn kìa."

"Biết rồi!"

"Anh bước hụt thì anh té."

"Biết rồi!" Hắn gào, giọng méo. "Cậu... cậu đừng nói chuyện! Hơi tôi hết!"

Kình nín cười. Cộc trong cổ áo khục khục.

Họ nghỉ một lần ở chỗ đất bằng, thầy Khiêm ngồi trên tảng đá nhai cam thảo, thầy Đức xin một ngụm nước, Uẩn nằm vật xuống rêu, không ai bảo hắn đứng dậy. Rồi họ leo thêm một canh giờ. Sương dày dần, trắng như vải. Rồi dốc thoai thoải, rồi ngang, rồi giữa hai tảng đá khổng lồ hiện ra một khe hẹp. Gió dồn qua khe, rít như người thổi sáo bằng lá.

Đoàn vào khe.

Gió ngừng.

"Hết gió rồi," Cộc thì thầm vào cổ áo Kình.

"Ừ."

"Gió đâu bỏ đi như vậy."

Sự im lặng đến đột ngột, như có ai đóng cửa. Sương không động. Lá khô trên đường nằm đứng yên, không một chiếc xoay. Tiếng gậy thầy Khiêm gõ đá lẻ loi, vang lên lạc lõng giữa khoảng không.

Con ngựa đầu đoàn dừng chân. Nó đứng đó, mõm khịt ra hơi, bốn chân ghim xuống đất. Piên vuốt cổ nó, bàn tay xòe, chậm, từ gáy tới vai.

Cô không kéo dây cương.