Khuya, mẹ Piên ngồi một mình bên bếp, lấy giẻ lau hòn đá kê cạnh khung bếp. Hòn đá xám, tròn, mòn bóng ở chỗ nhiều bàn tay đã chạm. Than trong bếp đỏ âm ỉ, hắt lên mặt bà một màu cam đục. Cả nhà ngủ say, tiếng Toòng thở khò khè sau tấm phên, tiếng trâu nhai lại dưới gầm sàn, chậm như nhịp đàn.

Kình trở mình trên sàn, nghe bà gọi.

"Con."

Nó ngồi dậy, bước tới, ngồi xổm đối diện bà qua bếp lửa, hai tay chìa ra hơ. Bà lau hết một vòng hòn đá rồi mới ngẩng lên.

"Đi?"

"Dạ?"

"Đi."

Kình giả bộ không hiểu, gãi tai. "Dì hỏi con đi đâu hả dì?"

Bà nhìn nó, không nói. Bà gập giẻ lại, đặt xuống sàn.

"Hôm qua," bà nói. "Đi tới đâu?"

Kình im một lúc. Than nổ lách tách. Nó liếc lên vách, chỗ đàn tính treo nghiêng, rồi liếc về phía Piên đang ngủ, quay lưng ra ngoài, bóng gùi nằm cạnh.

"Con nghe tiếng ngựa," nó nói, nhỏ. "Nghe vó, không thấy ngựa. Con đi theo. Có con dốc đá. Rồi có cái cửa, hai tảng đá dựng lên, giữa đóng ván. Trên ván có tờ giấy son, đinh bốn góc. Sau cửa có ông già."

"Già sao?"

"Lưng còng. Mặt buồn."

"Nói gì?"

"Ổng hỏi con ăn chưa."

Mẹ Piên cười bằng mũi. Vai bà rung trước, tiếng sau.

"Ngồi xó bếp mà thấy biển," bà nói.

"Dì nói con xạo hả?"

"Không." Nụ cười tắt đi. Bà nhìn than. "Cửa đó bên kia núi. Năm ngoái người dưới xuôi lên đóng." Bà ngừng, hít một hơi ngắn. "Dì đứng trước nó từ Tết."

Kình ngồi sững. Than nổ thêm một tiếng.

"Dì biết con đi?"

"Ngựa của dì chạy." Bà gõ nhẹ một ngón tay lên hòn đá. "Lâu rồi không chạy."

"Con không biết con làm sao đi được."

"Dì không hỏi."

"Dì không hỏi thiệt hả?"

"Không." Bà nhìn thẳng vào nó. "Không kể Piên. Piên lo."

Kình gật. Nó gật mạnh, hơi quá. "Dạ. Con hứa."

Bà gật lại, một cái. Bà không nói gì thêm về chuyện đó. Bà nhặt giẻ, lau tiếp hòn đá, và Kình hiểu là nó có thể đi ngủ.

Sáng hôm sau, sương còn bám cỏ ven đường thành từng giọt nhỏ như hạt mè, ướt gấu quần nó. Piên đang vò quần áo ở máng nước, tay đỏ lên vì lạnh. Cô ngẩng lên khi nghe chân nó.

"Đêm qua Kình nói chuyện với mẹ hả?"

"Hổng có."

"Piên nghe tiếng."

"Tui đi tiểu. Rồi tui nói chuyện với con chuột."

"Con chuột nói gì?"

"Nó nói Piên ngủ ngáy."

"Piên không ngáy."

"Con chuột nói vậy chớ tui đâu nói." Kình lách người qua, vẫy tay. "Tui đi gặp ông Học chính. Piên giặt đi."

Cô nhìn theo nó một lúc, đôi mắt hơi nheo, rồi cúi xuống vò tiếp. Nó thấy mình đi nhanh hơn cần. Hồi nhỏ nó nói dối bà ngoại chuyện đi bắt dế, ngoại nhìn là biết, còn Piên thì chỉ nheo mắt, nheo xong là xong, và nó không biết cái nào đáng sợ hơn.

Nhà trưởng bản ở đầu bản, chỗ đất cao, mười một bậc thang. Kình leo lên, thấy sàn nhà đã trải một tấm bản đồ vẽ tay trên giấy dó, mép giấy đè bốn viên đá cuội. Trưởng bản Tẳng ngồi xếp bằng một bên, áo chàm, ống điếu để bên đầu gối. Thạc ngồi bên kia, ống tre đựng sổ đặt cạnh.

"Mời cậu ngồi," Thạc nói. "Xin cậu xem."

Kình ngồi. Nó nhìn tấm bản đồ. Núi vẽ bằng nét cong như vảy cá, sông vẽ một nét lượn, chữ nhỏ ghi tên mấy chỗ. Nó đọc được hết. Thạc đặt ngón tay lên một chỗ giữa tờ giấy.

"Đèo Khau Lồm, dưới núi Phja Moóc. Cửa Một, theo cách gọi của dân trong bản. Đúng việc Tế Tửu giao cho cậu."

"Con đâu có nhận."

"Cậu ký nhận cả lệnh Giám rồi."

"Lệnh Giám là ra Thăng Long. Con ra rồi."

"Phải, đúng." Thạc không cãi. Ông nhẹ nhàng rút từ ống tre một cuộn sắc, mở ra một nửa. "Sắc đã viết sẵn. Chỉ còn chỗ tôn hiệu. Tôi cần biết tên thần đèo để điền cho đủ thể thức. Không ai trong bản chịu nói tên ông ấy cho tôi." Ông ngẩng lên, mắt hiền. "Xin cậu hỏi giùm."

"Sao ông nghĩ con hỏi được?"

"Tôi không nghĩ. Tôi chỉ biết các thần nói chuyện với cậu." Thạc ngừng một nhịp. "Tôi không đòi cậu giải thích vì sao."

Kình nhìn trưởng bản. Ông Tẳng hút một hơi điếu không châm lửa, nói tiếng Kinh chậm, từng chữ nặng như đá.

"Đèo. Năm ngoái lở. Chặn đường ngựa."

"Dạ."

"Bà con gùi muối, gùi gạo. Đi đường khác, xa. Hai ngày." Ông đưa hai ngón tay lên, rồi hạ xuống. "Có sắc thì có người lo đường. Tôi muốn đèo vô sổ."

"Chú không sợ thần giận hả?"

"Sợ." Ông Tẳng gật. "Đường lở cũng sợ. Sợ cái nào gần hơn?"

Kình không trả lời được. Nó cúi nhìn đầu ngón tay Thạc đặt trên tờ bản đồ, ngón cái chạm đốt ngón trỏ, rồi đốt ngón giữa, đếm.

"Con đi," nó nói. "Nhưng con nói trước, con không hứa gì."

"Cậu chỉ cần hỏi tên."

"Con hỏi. Ổng nói hay không là chuyện của ổng."

"Đúng phép," Thạc nói. Kình chớp mắt. Câu đó nó quen nghe từ miệng thầy Đức.

Tối đó, nó ngồi cạnh mẹ Piên ở bậc cửa, hai người chia nhau củ khoai nướng. Bà ăn ít, nhai lâu.

"Dì."

"Ừ."

"Ông thần đèo tên gì dì?"

Bà nhai xong miếng khoai, nuốt, mới lắc đầu.

"Tên ông," bà nói, "ông cho ai, người đó gọi. Không cho giấy."

Kình ngồi im. Nó nhớ nguyên câu, từng chữ.

Sáng sau nó qua nhà trưởng bản, nói lại đúng như vậy. Thạc nghe hết, gật. Ông cầm bút lông, chấm mực, viết vào khoảng trống giữa dòng sắc, nét tròn đều.

Mực còn ướt. Thạc thổi một hơi cho khô.