Kình cầm chùm xóc nhạc ngược đầu, lắc một cái. Cả chùm tuột khỏi tay, rơi xuống sàn tre kêu loảng xoảng. Mấy cái chuông đồng lăn về phía bếp, cái nào cũng kêu thêm một tiếng riêng trước khi nằm yên.

Thằng Toòng ngồi bên bếp cười lăn ra. Nó ôm bụng, chân đạp trúng thanh củi, tàn than bắn lên một chùm sao nhỏ.

"Toòng," Piên chống nạnh. "Coi lửa."

"Anh Kình lắc như đuổi gà!"

"Toòng nói đúng đó." Piên cúi nhặt chùm xóc nhạc, phủi tro, đặt lại vào tay Kình. Cô bẻ ngón tay nó, xoay cho đầu dây hướng lên. "Cái này là cộ mạ. Ngựa đó. Kình cầm kiểu này thì ngựa đi. Cầm kiểu kia thì ngựa chạy mất."

"Tui tưởng cầm sao cũng được."

"Cầm sao cũng được thì Piên đâu có dạy."

Mẹ Piên ngồi trên chiếu bên vách, cây đàn tính đặt ngang đùi. Bà gảy hai dây, mắt không nhìn tay. Trên đầu cần đàn, cái trục dây thứ ba chỉ còn khúc dây đứt cuộn tròn, không căng. Bà nói một tràng tiếng Tày, nhanh, nhẹ như gió lùa qua giát nứa.

"Mẹ nói gì vậy Piên?"

"Mẹ nói Kình lắc đi. Đừng nghĩ."

"Có bấy nhiêu mà dài dữ."

"Tiếng Tày nó dài vậy đó. Nghĩa thì ngắn."

Kình lắc. Chùm nhạc kêu leng keng, chỗ dồn chỗ thưa. Piên nhăn mặt. Toòng lại ôm bụng. Mẹ Piên không cười, cũng không sửa. Bà ngó nó một lúc rồi nói bằng tiếng Kinh, chậm.

"Hát đi."

"Dạ?"

"Hát."

Kình nuốt nước miếng. Nó chỉ thuộc đúng một câu, câu Piên dạy trên ghe lúc neo trong vụng, hai đứa ngồi ở mũi. Nó hít một hơi, mở miệng. Giọng nó lên một nấc thì chẻ đôi, nghe như gà trống tơ tập gáy.

Trên xà bếp, chỗ khói đen bám dày, Cộc ngồi co chân. Nó lấy cái bàn tay duy nhất bịt một bên tai.

"Đừng ngó tao," nó nói to. "Tao dạy nó hồi nào."

"Mày đâu có dạy."

"Thì đó. Nói trước cho khỏi bị đổ thừa."

Toòng bắt chước, nhại đúng cái chỗ giọng chẻ đôi, còn thêm một cái trợn mắt. Cả nhà nín thở một nhịp. Rồi Cộc phá lên cười, cười khàn như ống bễ thủng.

"Thằng nhỏ này nhại giống hơn mày, Kình. Giống hơn hẳn."

"Cộc!" Kình trợn mắt.

"Tao khen chớ bộ."

Kình đặt chùm xóc nhạc xuống đùi. Nó không biết nên giận hay nên cười, nên làm cả hai. Nó quay sang mẹ Piên.

"Dì, con hát sai vậy, thần có giận không?"

Piên mở miệng dịch. Mẹ Piên giơ một ngón tay ngăn lại, bà hiểu rồi.

"Thần không đọc," bà nói. "Thần nghe cái bụng."

Kình chờ thêm. Bà không nói thêm. Bà xoay cây đàn trên đùi, ngón cái lướt qua hai dây, hai cái âm đứng cạnh nhau, không dính vào nhau.

"Bụng Kình nói gì?" Piên hỏi nhỏ, nghiêng đầu.

"Bụng tui kêu đói."

"Vậy hát đói."

"Hát đói sao hát?"

"Hát hơi ngắn một chút." Piên cười, lần đầu từ sáng. "Đói thì hơi ngắn, thần nghe ra là Kình thiệt."

"Hát đói nghe có giống hát thiệt không?" Kình hỏi.

"Giống hơn hát no," Cộc nói từ trên xà. "Hát no là hát cho người ta khen. Hát đói là hát cho ai đó cho ăn."

"Mày nói như từng hát."

"Tao hát hồi nào." Cộc rụt tay về, chùi vô lông. "Tao nghe thiên hạ hát đói nhiều rồi."

Mẹ Piên nói một câu tiếng Tày, ngắn, dứt khoát. Piên dịch, lần này đỏ mặt trước khi dịch.

"Mẹ hỏi Kình lên tới trên đó, Kình muốn nói gì với thần."

Kình ngồi im. Nó nhìn ngọn lửa. Toòng cũng im, Cộc cũng im, chỉ còn tiếng củi nổ lách tách. Nó nghĩ lâu hơn nó tưởng.

"Con hỏi ông ăn chưa."

Piên đỏ tới tận mang tai. "Kình! Đó là Mường Trời, đâu phải cái bếp nhà Kình."

"Thì ông cũng cần ăn."

"Piên bảo Kình hỏi chuyện lớn."

"Ăn là chuyện lớn."

Piên giơ tay lên định gõ đầu nó. Mẹ Piên cười. Bà cười bằng mũi, vai rung trước khi ra tiếng, cười một hơi ngắn rồi gật.

"Đúng," bà nói. "Hỏi vậy."

Piên hạ tay xuống, miệng hé, nhìn mẹ như nhìn người lạ mới quen. Toòng kéo tay áo Kình, thì thầm rất to rằng mẹ nó hiếm khi khen ai. Cộc trên xà làu bàu rằng ở cái nhà này hỏi chuyện ăn thì được khen, còn nó xin ăn thì bị mắng.

"Dì không giận con hả?" Kình hỏi.

"Giận gì?"

"Con hỏi chuyện ăn với thần."

"Thần cũng ăn." Bà nhún vai, nhẹ như nhún một cái khăn. "Dì cũng ăn. Con cũng ăn. Sao giận."

Bà đặt ngón tay lên dây thứ nhất, gảy một tiếng, rồi dây thứ hai. Bà hát một câu ngắn, không lời. Giọng bà thấp, ấm, đi lên từng bậc như người leo thang.

Tới bậc cao nhất giọng bà gãy.

Gãy sạch, không còn gì. Bà ho. Ho một cái, rồi một cái nữa, đưa tay áo chàm lên miệng. Bà quay mặt vô vách, vai khom lại, ngón tay còn nằm trên dây đàn chưa nhấc.

Piên đứng dậy nửa chừng. Mẹ giơ bàn tay kia ra sau, không quay đầu, bàn tay mở ra rồi úp xuống, chậm. Piên ngồi xuống lại.

Không ai nói gì. Toòng ngoan ngoãn xúc thêm hai thanh củi vào bếp.

Một lúc sau mẹ Piên thở đều lại. Bà quay mặt ra, nhấc cây đàn khỏi đùi. Mặt bà khô ráo, bình thường. Bà chìa cây đàn cho Kình bằng hai tay.

"Dì," Kình lùi nhẹ. "Con đâu có..."

"Cầm."

Kình đón lấy. Cây đàn nhẹ hơn nó tưởng, bầu nậm ấm hơi tay người, mặt gỗ mòn bóng ở chỗ ngón cái bà đặt mấy chục năm. Mẹ Piên chỉ vào khúc dây đứt cuộn quanh cái trục ở đầu cần, chỗ dây thứ ba lẽ ra phải căng.

"Cái này," bà nói. "Đừng gảy. Nó nhớ."

Kình ôm cây đàn trên hai tay, không dám đặt ngón nào xuống dây.