Khuê xé đôi tờ giấy viết dở. Cô gấp hai nửa lại cho vuông, nhét vô tay áo.

Kình ngồi cách cô một sải tay, đang lột vỏ củ gừng. Nó thấy mảnh giấy biến mất. Nó không thấy cô thả gì xuống sông.

"Sao Khuê không bỏ xuống nước?"

"Giấy có chữ, không vứt xuống nước." Khuê vuốt tay áo cho phẳng. "Thể thức dạy vậy."

"Chữ viết dở cũng tính hả?"

"Chữ viết dở là chữ chưa nói xong. Càng không được vứt."

"Thư gì vậy?"

"Thư thưa cha." Khuê nhìn xuống tráp. "Muội viết câu đầu thì đúng thể thức. Câu thứ hai thì đúng ý muội. Hai câu không đứng chung một tờ được."

"Vậy Khuê bỏ câu nào?"

"Muội chưa bỏ. Muội xé tờ, giữ cả hai."

Kình định hỏi thêm thì nghe tiếng Piên gọi từ giữa khoang. Cô ngồi xếp bằng, hai tay đặt lên đầu gối, mắt chớp chớp như đang đo nó.

"Kình. Qua đây."

Nó qua. Cô nhìn nó từ đầu tới chân.

"Kình nói muốn học Then."

"Tui hỏi thử thôi."

"Then cho lễ thì Piên không dạy người ngoài." Cô nói chậm, từng chữ rõ. "Piên dạy câu mẹ hát ru thằng Toòng."

"Toòng là ai?"

"Em Piên. Mười một tuổi, hay bẫy chim."

Lần đầu Kình nghe tên đó. Nó ngồi xuống đối diện cô. Cộc trên vai nó ngóc đầu dậy.

Piên hít một hơi. Cô hát. Giọng cô thấp, nhẹ, kéo hơi dài ở đuôi câu, tay gõ nhịp lên đầu gối như người gõ cửa nhà quen. Chữ đầu là tiếng của bản cô. Kình không hiểu. Tới chữ cuối cô đổi sang tiếng Kinh, hát trọn câu.

"Sao câu cuối Piên đổi?"

"Piên dịch cho Kình nhớ. Câu của mẹ dài hơn."

"Ngựa trời là ngựa nào?"

"Ngựa của mẹ." Cô nhún vai. "Piên hát cho thằng Toòng ngủ thôi. Hỏi ngựa thì hỏi mẹ."

"Vậy chừng nào tui hỏi mẹ?"

"Chừng nào tới bản."

"Còn xa không?"

"Xa. Piên đếm đậu mới hết tám hạt mà nè."

"Hát lại đi."

Cô hát lại. Kình nhắm mắt nghe. Lần thứ ba nó mở miệng hát theo.

Nó nghe giọng mình cất lên từ cổ họng, khàn, rè. Câu lên cao thì nó không tới, câu xuống thấp thì nó tuột quá, rớt xuống tận đáy lu. Một chữ thì ngân cụt, một chữ thì kéo dài như sợi dây lỏng.

Piên sặc cười.

Cô cười sặc sụa, ôm bụng, nghiêng người ra sau, đập tay xuống ván ghe. Phía sau lưng nó, tiếng cười khác nổi lên. Thầy Khiêm ngồi tựa vách, một tay che miệng, vai run, râu bạc rung theo. Lần đầu trên ghe này thầy cười thành tiếng.

Khuê cắn môi không nổi. Cô úp mặt vô cái tráp, hai vai giật giật.

Ở đuôi ghe, thầy Đức ngồi giữ lái, mắt không rời mặt sông. Thầy nói một chữ.

"Giống."

"Giống ai?" Kình hỏi.

"Giống người nào hát ở chái nhà bà cụ." Thầy Đức chỉnh tay lái. "Tôi chịu không biết ai."

Kình quay đầu. Cộc đang ngồi chết trân trên vai nó, lông xù hết một vòng.

"Tao hát vậy hồi nào?"

"Tao có nói mày đâu."

"Thầy Đức nói. Cái giọng đó của tao."

"Thầy nói giống ai đó."

"Ai đó là tao." Cộc nhảy phắt xuống ván, đi thẳng ra mũi ghe, không ngoái lại. "Tao hát hay. Má mày khen."

"Cộc."

"Khỏi gọi."

Nó ngồi chồm hổm ngay mũi ghe, quay lưng, đuôi lông xù phồng lên. Tới giờ cơm trưa nó cũng không vô. Kình bưng chén cơm với miếng cá kho ra, đặt xuống ván cạnh nó.

"Ăn đi."

"Không ăn."

"Cá kho."

"Tao già, ăn cá kho đau bụng."

"Hồi sáng mày ăn ba miếng."

"Hồi sáng tao còn trẻ."

Kình đứng một lúc nhìn cái lưng lông xù. Gió sông thổi tạt mớ lông trên đầu Cộc, làm nó trông nhỏ hơn mọi bữa. Kình định nói câu gì, rồi thôi. Nó để chén xuống mép ván, xê cái chén sát thêm một gang, đi vô.

Khuê đã ngồi thẳng lại, lau mắt bằng mu bàn tay. Piên còn thở dốc sau tràng cười, vừa quạt tay vừa nói.

"Kình hát ba lần. Ba lần phô ba chỗ khác nhau."

"Ba chỗ?"

"Chỗ lên, chỗ xuống, chỗ ngân." Cô giơ ba ngón. "Mẹ Piên nghe chắc ngất."

"Mẹ Piên không ngất được," Khuê nói. "Mẹ Piên hát cả đời. Mẹ nghe quen rồi."

Piên ngưng cười. Cô nhìn Khuê một cái, không giận, rồi nhìn xuống ba ngón tay mình.

"Khuê nói phải," cô nói. "Mẹ nghe quen."

Khuê xé tờ thứ hai ngay trước mặt hai người. Cô xé cẩn thận từ giữa, đều hai bên, gấp lại nhét vô tay áo như tờ trước.

"Hai tờ rồi," Kình nói.

"Muội đếm."

"Khuê viết gì mà phải xé hoài?"

"Muội viết thật, rồi muội đọc lại." Khuê đóng nắp tráp. "Đọc lại thì thấy đó không phải thư gửi cha. Đó là thư gửi muội."

Kình không biết đáp sao. Nó lặng thinh, đưa mắt ra phía mũi ghe.

Chiều, mặt sông hạ thấp xuống, loang một màu xám bạc. Thầy Khiêm ngủ gục trong khoang. Piên tựa vô gùi, mắt khép. Khuê vẫn ngồi viết, ngòi bút chạm giấy nhẹ như muỗi đậu.

Kình ngồi dựa mạn, hai tay buông, chén cơm ngoài mũi ghe đã vơi một nửa mà nó giả như không thấy. Nó tưởng ai cũng ngủ.

Từ mũi ghe, một giọng nhỏ cất lên. Rất nhỏ. Hơi thở nhiều hơn lời. Không có người nghe, chỉ có nước và mấy con cò trắng sà trên mặt sông.

Cộc ngân câu đó, lên cao thì hụt, xuống thấp thì tuột. Chữ cuối ngân cụt.

Kình nghe từng chỗ. Chỗ lên, chỗ xuống, chỗ ngân. Ba chỗ.

Nó nín thở. Cộc phô đúng ba chỗ đó, y chang.