Piên lấy ngô ra khỏi gùi từng bắp một, xếp lên sàn thành hàng thẳng, bắp nào đầu cuống quay về phía cửa. Cô làm chậm. Tới bắp cuối cùng, tay cô chạm vô lớp vải gấp ở đáy.

Cô rụt tay lại. Cô để nguyên cái khăn nằm đó. Cô lấy cái nong tre úp lên miệng gùi, đè xuống thật chặt.

Bữa tối dọn bên bếp. Cơm ngô, măng chua, đậu phụ rán mua ở chợ, vài nhánh rau dớn trụng nước sôi. Thầy Khiêm ngồi cạnh mẹ, thầy Đức ngồi chiếu dưới cùng tấm chăn mới gấp vuông vức cạnh đầu gối. Kình ngồi xa lửa, ít nói.

Mẹ gắp miếng măng, không nhìn Piên.

"Khăn?"

Piên cầm đũa lên. "Bẩn. Mai giặt."

Mẹ không hỏi nữa.

"Em kể chuyện chợ nghe không?" Toòng nhảy bật dậy, đũa còn cầm trong tay. "Hôm nay em trốn đi chợ theo sau, em thấy. Thầy Đức mua chăn. Ông thầy thuốc, bà Dao, cãi cái rễ cây. Anh Kình viết thư, ngồi cạnh ông Chứ. Hai người nhìn nhau, gà chọi, hai con!"

"Ngồi xuống," mẹ nói.

"Em ngồi nhưng em kể!" Nó rụt cổ vô áo, hạ giọng xuống một nấc, nghiêm mặt. "Mắc quá bà ơi. Bớt chút đỉnh."

Thầy Đức đặt đũa xuống. Mặt ông không đổi. Nhưng cái cằm ông nhích một phân.

"Bà bán chăn hỏi: mắc? Mắc vào đâu?" Toòng ngó quanh khắp nhà, tay xoay xoay ra hiệu tìm cái đinh. "Mắc! Mắc vào đâu! Chăn có móc đâu!"

Thầy Khiêm bật cười trước. Rồi Kình, rồi mẹ, bằng mũi. Toòng được thể, nhảy lên, chỉ tay vô chăn thầy Đức, hét: "Mắc đó!"

"Cháu nhại tôi giống," thầy Đức nói.

"Giống không thầy?"

"Giống. Chỉ thiếu một chút."

"Thiếu gì ạ?"

"Thiếu cái chịu không biết."

Cả nhà cười rộ. Mẹ cười, rồi ho một tiếng, nén lại, đưa tay lên ngực. Piên cười theo, miệng cười, vai cười, nhưng ngực cô vẫn nằm yên như hòn đá trong lòng suối.

"Chị Piên cười hoài nhưng chị không ăn," Toòng nói.

"Chị ăn rồi."

"Chị gắp có hai miếng."

"Hai miếng chị gắp to."

"Chị nói dối."

"Chị nói thiệt. Nín đi."

"Mai anh viết cho Toòng một lá thư," Kình nói từ xa lửa, giọng nhẹ.

"Viết gì?"

"Viết rằng Toòng ăn vụng hạt giống."

"Em đâu có ăn!"

"Thư ghi vậy rồi."

Toòng ôm đầu rên rỉ. Cả nhà lại cười. Mẹ nhìn Piên một cái ngắn. Không hỏi.

Đêm. Nhà ngủ. Tiếng ngáy của Toòng đều đều từ góc sàn. Mẹ nằm quay mặt vô vách, hơi thở nhẹ, thỉnh thoảng nín lại ở một chỗ, rồi thở ra. Piên đứng dậy rón rén, nhấc cái nong, lấy cái khăn ra khỏi gùi, ôm trong tay.

Máng nước dưới chân thang lạnh. Nước từ ống tre chảy xuống, từng giọt, từng giọt, trong như nước mưa hứng trên lá. Cô ngồi xổm, nhúng khăn xuống. Nước cắn vào mười ngón tay cô như răng.

Cô vò. Cô chà lên hòn đá phẳng. Cô vò. Không có bồ kết, chỉ có nước và sức. Đế giày in lên mặt vải một vệt hình bán nguyệt, bùn nâu vón thành mảng.

Cái khăn này Giám phát năm đầu, cái ngày cô đứng xếp hàng ở sân Khoa Đồng, tóc còn tết hai bên, mắt không dám nhìn lên. Người ta bảo mặc đồng phục. Người ta gọi nó là khăn chầu. Cô nhớ lần đầu tiên mấy đứa Khoa Bút giẫm lên nó, cười, nói đùa, quẳng nó xuống vũng nước sau chuồng ngựa. Cô nhặt nó lên. Cô tự nhủ, chỉ cần nhịn. Nhịn rồi sẽ hết. Cô đã nhịn.

Lần này là ở bản cô. Cách nhà mười bước.

Cô vò mạnh hơn. Nước bắn lên mặt cô, lạnh buốt.

Cô ngân nhẩm trong cổ, theo thói quen, một đường giai điệu thấp, không lời. Cô vừa cất tiếng thì ngừng. Cô không muốn hát cho cái khăn này nghe. Cô muốn hát cho mẹ, cho cái ống tre cạnh đàn, cho bọc vải đỏ có núm gỗ mòn. Không cho cái khăn.

Cô nhớ một câu. Giọng ông Thạc ôn tồn, tay ông chạm đốt ngón tay, trên đường về từ nhà ông Tào, dưới bóng cây sau sau. Nếu cô cần gì cho mẹ, cô cứ đến tìm tôi.

Câu ấy nằm trong đầu cô như một cánh cửa. Cô chưa bước vô. Cô cũng chưa đóng nó lại.

Cô dìm cái khăn xuống nước. Lâu hơn cần. Nước chảy qua tay cô, tràn ra mép máng, rỏ xuống đất sũng.

Ở một góc nhà sàn, dưới gầm, nơi bóng tối đặc quánh, có người đứng.

Cô biết. Cô không cần ngẩng đầu. Cô nghe thấy hơi thở. Cô nghe thấy tiếng đế dép nhích một phân trên sỏi. Một cái bóng đứng im lìm, dựa vô cột sàn, không bước ra khung sáng, không gọi tên cô, không nói một chữ.

Cô không ngẩng lên. Cô không đuổi.

Cô vò khăn thêm một lúc. Rồi vắt. Nước chảy xuống từng sợi, khăn nhẹ dần trong tay. Cô vắt tới khi không còn một giọt. Bóng người dưới gầm sàn vẫn đứng đó, cho tới tận lúc cô giũ cái khăn ra, kéo căng, nhìn lên ánh trăng.

Cô đứng đó một lúc, tay ướt buông xuôi, nước nhỏ từ ngón tay xuống sỏi. Sương xuống đêm nay lạnh, lạnh tới mức cô thấy hơi thở mình bốc trắng ra trước mặt rồi tan.

Cô phơi nó lên thanh tre đầu cầu thang. Vải chàm xám tối buông xuống, nặng nước. Ở một góc, nơi đế giày đã in, vệt nâu hình nửa vầng trăng vẫn còn, mờ mà không biến mất.

Cô nhìn nó. Cô không chà thêm. Cô để nguyên vệt đó.

Cô leo lên thang. Bước thứ nhất, bước thứ hai. Bước thứ ba, cô nghe phía dưới có tiếng chân. Chậm. Rón rén. Tiếng chân đi vòng ra phía sau nhà, tới chiếc cầu thang phụ.