Cuốn sổ bìa chàm đặt xuống sàn trước mặt Kình, mép giấy quăn như lá khô, gáy sờn tới lộ chỉ.

"Sổ của đoàn năm ngoái," Thạc nói. Ông ngồi đối diện, tay vẫn còn đặt trên bìa. "Cậu chép giùm tôi trang này sang sổ mới. Chữ cậu dễ đọc hơn chữ thư lại."

"Ông không nhờ anh Uẩn?"

"Cậu Uẩn chép nhanh. Cậu Kình chép rõ." Thạc đẩy cuốn sổ mới tinh, bìa chàm còn thơm mùi hồ, sang bên cạnh. "Hôm nay tôi cần rõ."

Chiều muộn, nhà trưởng bản vắng. Ông Tẳng đi nương, hai thư lại còn lại đã lên chợ Nà Slấy, Uẩn đi theo. Sàn nhà chỉ còn tiếng gió luồn qua khe vách và tiếng kẽo kẹt của cây cột nhà. Kình mài mực, nhúng bút, mở trang đánh dấu.

Chữ viết chen chúc, mực nhạt, nét bút nghiêng hơi quá về phải. Trang này ghi thung lũng bên kia Phja Moóc. Bốn dòng, bốn vị thần, bốn cửa trên đường núi. Mỗi dòng có tên, có tôn hiệu, có ngày cấp sắc. Nó chép dòng đầu, dòng hai, dòng ba.

Bên lề là bốn tờ sao lục đóng ấn son. Kình liếc từng tờ. Nó nhìn kỹ nét chữ trên bốn tờ ấy. Nét sổ, nét móc, nét hất cuối, cái chấm đặt trên đầu chữ. Bốn tờ giống nhau quá.

Nó dừng bút ở dòng thứ tư. Cấp sắc tháng Mười một năm Thái Ninh mười sáu.

Tháng Mười một.

Nó nhớ lá thư của mẹ Piên nó đọc đi đọc lại trên ghe. Ho từ tháng Chạp. Nó nhớ cái sáng thầy Khiêm bắt mạch cho bà Then. Thầy ra bếp ngồi với nó, kể lại chậm rãi: bà chỉ tay ra phía núi, nói "cửa xa, bên kia núi".

Nó ngước lên. Thạc đang cúi xuống sổ riêng của mình, ngón cái chạm từng đốt.

"Thưa ông."

"Gì?"

Kình hỏi giọng như hỏi chuyện chép sổ, nhẹ như hỏi nét sổ nên đưa xuống tới đâu.

"Thần vô sổ rồi thì bà Then đi ngang có phải trình giấy không?"

Thạc đặt bút xuống. Ông không giấu. Ông không tránh.

"Theo quy định, thần đã vào sổ thì mọi việc qua cửa phải có giấy. Người nào đi qua cửa của ngài, mang theo việc gì, nhờ việc gì, đều phải có giấy. Thần cho qua người không giấy là thần mất sắc." Ông nhìn Kình, thẳng. "Thần nào cũng sợ mất sắc, cậu Kình. Tế Tửu nói cậu từng thấy một vị thần đói ba mươi mốt năm vì không có tên trong sổ."

"Dạ. Con thấy."

"Vậy cậu hiểu sắc là gì."

"Con hiểu... một nửa."

"Nửa nào?"

"Nửa là sắc giữ cho thần có cơm ăn."

"Còn nửa kia?"

"Nửa kia là sắc cũng trói thần."

Thạc không cãi. Ông gật rất nhẹ, như người nghe một nhận xét đúng mà ông không muốn nói ra.

"Cả hai nửa đều đúng," ông nói. "Tôi chưa thấy cách nào bỏ nửa này mà giữ nửa kia."

Cộc ngồi trên vai Kình, lông xẹp, không nói gì. Kình cảm thấy bàn tay duy nhất của nó siết vào cổ áo.

Thạc rút từ ống sổ ra một tấm giấy gấp, trải lên sàn giữa hai người. Tấm bản đồ thung lũng Khuổi Tính, nét mảnh, suối chảy, đèo uốn. Ông chỉ ngón cái vô ba vòng tròn rỗng trên đường núi.

"Bảy cửa," ông nói. "Bốn đã vào sổ. Ba còn lậu."

"Bốn là bên kia núi."

"Bốn là bên kia Phja Moóc. Ba còn lại nằm trong thung lũng này." Ngón cái ông di chuyển, từ vòng tròn thấp nhất lên vòng tròn cao nhất. "Cửa Một, dưới núi, đèo Khau Lồm. Cửa Hai, thác Nặm Tẩu. Cửa Ba, nguồn Bó Khoăn."

"Ông đã đi qua Cửa Một."

"Tôi mới đếm. Tôi chưa nói chuyện."

"Còn ba cái này chưa có sắc."

"Chưa. Năm nay đoàn lên để đóng nốt." Thạc nhìn bản đồ, nói như đọc một bài toán quen thuộc. "Xong thì cả đường núi từ đây tới bên kia đều có sổ. Không còn thần nào đứng ngoài. Không còn thần nào đói."

"Ba cửa này," Kình nói, chậm, "là đường của bà Lường."

"Tôi biết."

Thạc không né. Ông nhìn thẳng vô mắt Kình, mắt ông nâu, mệt, không có ác ý.

"Tôi biết ba cửa này là đường bà Then đi lên. Tôi biết bà Then, bà Moóc, bà Đeo đều hát ngang qua đó. Cho nên tôi nói trước với cậu, vì tôi không muốn cậu biết sau." Ngón cái ông chạm đốt thứ ba. "Then nào chịu vào sổ, Giám sẽ cấp giấy đi đường. Hạng thấp, nhưng có. Xin cậu hiểu cho. Không ai bị bỏ lại."

"Nếu bà không chịu?"

"Thì đường đó khó đi hơn." Thạc nói thẳng, không nặng giọng. "Tôi không nói dối cậu."

Kình nhìn ba vòng tròn rỗng. Nó thấy ba cái miệng giếng khô. Nó nghĩ về mẹ Piên ngồi bên bếp, hơi gừng bốc lên che mắt bà.

"Ông muốn con làm gì?"

"Đầu tháng Năm, khi đường đèo khô, cậu đi với tôi lên Cửa Một." Thạc đẩy cuốn sổ phân việc sang. "Nói chuyện với thần đèo. Cậu nói được, tôi không nói được. Tôi đọc sắc, ngài nghe tôi; nhưng ngài chỉ nhận khi cậu nói."

"Ông chắc ngài chịu?"

"Tôi không chắc. Cho nên tôi nhờ cậu."

"Nếu ngài không chịu vô sổ?"

"Thì tôi đợi." Thạc ngẫm nghĩ. "Tôi chưa gặp ngài nào từ chối lâu. Đói lâu thì ai cũng nghe."

"Ông nói vậy mà ông không thấy tội?"

"Có." Ông trả lời thẳng. "Tôi thấy tội. Tôi vẫn làm. Cậu hỏi thì tôi nói thật."

Cuốn sổ phân việc mở sẵn, một dòng ghi tên Kình, bên cạnh là một khoảng trống chỗ ký. Thạc đẩy cây bút tới.

Kình cầm bút. Đầu bút lơ lửng trên khoảng trống, mực nhỏ xuống một giọt đen sệt. Cộc nghiêng đầu nhìn giọt mực, rồi nhìn Kình.

Kình không ký.

Thạc đưa tay ra, nhẹ nhàng rút cây bút khỏi tay nó, cắm vô ống.

"Không cần cậu ký," ông nói. "Lệnh Tế Tửu ký rồi."

Ông gấp cuốn sổ lại. Bìa sổ đè lên dòng có tên Kình, che kín cái khoảng trống nó chưa ký.