Cái máng gỗ khoét từ nửa thân vầu nằm dưới chân thang, nước từ ống tre trên khe chảy về từng giọt, đầy tới mép. Kình nhúng chân xuống. Nước buốt tới gối, buốt tới răng.

"Lạnh vầy mà Piên nói trên này ấm," nó rít qua kẽ răng.

"Piên nói ấm hồi nào?" Piên đứng cạnh máng, gùi đã tháo xuống, tay vịn cột thang.

"Hồi dưới ghe. Piên nói nhà Piên có bếp."

"Có bếp thì ấm. Chân Kình có ở trong bếp đâu."

Hôm qua qua một cái đèo, gió quất rát mặt từ đầu tới cuối. Ngang một tảng đá đặt lễ cũ bên lối, Thạc dừng lại, đếm ngón tay, ghi vô sổ hai chữ "Cửa Một". Kình đứng cạnh nhìn tảng đá một lúc. Nó không thấy gì ngoài gió. Giờ Thạc đã dẫn ba thư lại tới nhà trưởng bản ở đầu bản, để lại thầy Khiêm, thầy Đức, Kình, Cộc, và Piên.

Trên sàn nhà thò ra một cái đầu cắt ngắn lởm chởm, má nẻ đỏ.

Cái đầu thụt vô. Rồi cả thân người lao xuống, chân đạp lên chín bậc thang nghe thình thịch, bên hông đeo cái bẫy chim bằng tre và dây gai. Thằng nhỏ phanh lại ở bậc thứ ba, ngó Piên một cái, ngó Kình, rồi ngó thẳng lên vai trái Kình.

"Con... chó?"

"Chó cái đầu mày," Cộc nói.

Thằng nhỏ đứng sững một nhịp. Rồi nó ôm bụng cười ngặt nghẽo, cười tới ngồi phịch xuống bậc thang.

"Me ơi! Có con gì biết chửi! Me ơi!"

"Toòng!" Piên la. "Xuống chào khách!"

"Chị Piên về! Chị Piên có con biết chửi!"

"Là ông. Không phải con." Piên chộp vai nó, xoay lại. "Chào ông Cộc. Chào anh Kình. Chào thầy Khiêm, thầy Đức."

"Chào." Toòng nín cười được nửa chừng. "Ông chửi bằng gì, ông?"

"Bằng mồm," Cộc nói.

"Mồm ông bé xíu."

"Bé mà đủ xài."

"Ông biết chửi con trâu không?"

"Biết. Con trâu nào cũng biết. Mày muốn học không?"

"Muốn!"

"Không được," Piên nói. "Toòng, đi xách nước."

"Chị Piên..."

"Đi."

Thằng nhỏ chạy mất, bẫy chim đập vào hông kêu lách cách. Piên ngẩng đầu lên, và mặt cô đổi.

Ở đầu thang đứng một người đàn bà, tóc búi quấn khăn chàm, áo dài chàm thắt lưng vải, hai tay buông xuôi. Bà gầy hơn lá thư, má hóp, mắt sáng. Gió thổi tà áo bà phất phất như lá cờ.

"Me," Piên nói.

Bà nhìn Piên lâu, không đổi sắc mặt. Mắt bà đi từ khăn xuống dép, từ dép lên khăn.

"Ăn chưa?"

"Dạ... chưa."

"Ăn đi." Bà quay mặt, nhẹ như lau một giọt nước ở khóe mắt. "Hỏi sau."

Rồi bà cười, cười bằng mũi, vai rung lên trước khi ra tiếng. Bà nhìn qua Kình, qua thầy Khiêm đang khom lưng chào, qua thầy Đức quấn chăn kín tới cằm. Rồi bà nhìn lên vai trái Kình. Bà nhìn Cộc thẳng, không lạ, như nhìn một người đàn ông đang bước lên cầu thang.

"Mời vào," bà nói. "Mời cả ông."

Kình nghiêng vai. Cộc không nhúc nhích.

"Sao mày không vô?" Kình thì thào.

"Bả mời tao."

"Ừ. Rồi sao?"

"Bả mời tao. Như người ta."

"Thì vô đi."

Cộc chần chừ thêm một nhịp, rồi tuột xuống tay áo, từ tay áo xuống bậc thang. Nó leo lên sau lưng Kình, chậm hơn mọi khi.

Gian giữa nhà sàn tối và ấm. Bếp lửa nhỏ đỏ giữa sàn, giàn gác bếp treo hạt ngô sấy, nắm lá men, vài xâu ớt. Bà Then ra bếp, rót rượu men lá vàng nhạt từ ống tre vô một cái chén, bưng bằng hai tay tới chỗ chiếu trên, đặt xuống.

"Mời ông," bà nói với khoảng không trước chiếu.

Không ai nói gì. Kình nhìn Cộc. Cộc ngồi cứng trên bậc sàn, khúc tay cụt giấu dưới cằm.

"Ê," Kình nói nhỏ. "Chỗ mày đó."

"Biết."

"Mày đi đi."

"Biết rồi."

Nó bước tới. Từng bước, qua mép bếp, qua chiếu dưới, qua đôi dép của thầy Đức. Nó ngồi xuống đối diện chén rượu, đặt bàn tay duy nhất lên đầu gối. Không đùa. Không ho.

Thầy Đức ngồi chiếu dưới, nhìn cái chén. Ông mở sổ, đưa bút lên, rồi gấp lại, không ghi. Thầy Khiêm nghiêng người chào bà Then, khom thấp hơn mức cần, như chào một người cùng nghề.

"Bà là thầy Then?"

"Tôi hát." Bà cười mũi. "Ông là thầy thuốc?"

"Ta chữa người."

"Tôi cũng chữa người. Khác chỗ."

"Ta mong được học chỗ khác đó của bà."

"Ông ngồi đi." Bà Then chỉ chiếu. "Học thì từ từ. Ăn trước."

Toòng xách ống nước chạy vô, đặt xuống bếp cái rầm, rồi nhào tới ngồi xổm trước mặt Kình.

"Anh Kình biết bắn chim không?"

"Anh biết bắn cá."

"Cá bắn sao?"

"Cầm chĩa, đứng im, đợi nó bơi qua."

"Chim cũng vậy." Toòng gật gù như thầy dạy. "Đứng im. Đợi nó đậu."

"Mày đợi được bao lâu?"

"Một buổi."

"Anh đợi được nửa buổi."

"Vậy anh thua em nửa buổi."

"Toòng," bà Then nói, không quay lại. Thằng nhỏ im như tắt đèn.

Piên ngồi gần bếp, tháo khăn ra, hai tay nắm chặt trên đầu gối. Cô không nhìn mẹ. Cô nhìn lửa.

"Me ho còn không?"

"Hết rồi."

"Piên nghe me ho trong thư."

"Thư viết lâu." Bà Then rót nước vô bát, đẩy về phía con. "Uống đi."

Piên cầm bát, không uống. Thầy Khiêm nhìn bà, nhìn Piên, rồi ngó đi chỗ khác, giả vờ ngắm giàn gác bếp. Thầy Đức ngồi im, mắt thầy dừng ở Cộc, ngồi lọt thỏm giữa chiếu trên bên cái chén.

Kình ngồi xuống cạnh thầy Đức. Trước mặt nó, trên vách gian giữa, treo một cây đàn bầu nậm, cần dài hơn cánh tay người lớn, không phím. Hai dây căng thẳng, bóng dầu. Sợi thứ ba không còn căng, đầu dây đứt được xoắn thành một cái nút nhỏ, kéo gọn vô thân cần cho khỏi cào vào mặt đàn.