Đáy ghe cạ lên cát một tiếng sột dài, rồi đứng im.

Nước ròng rút nhanh hơn thầy Đức tính. Chiếc ghe mui lá nằm nghiêng trên một doi cát giữa sông, mũi chúi lên, đuôi còn ngâm dưới nước. Hai bên doi, dòng nước đục chảy vòng qua như chê cái ghe đứng sai chỗ.

Thầy Đức đứng trên mui ngó xuống doi cát một lúc. Rồi thầy rút cây sào tre gác dọc mạn, trao cho Kình.

"Cậu người miệt sông."

"Thầy cũng người miệt sông mà thầy."

"Tôi người miệt sông có sổ. Cậu người miệt sông có sức."

Kình cầm sào, cắm xuống cát, dồn hết sức nặng lên. Cây sào cong như cần câu dính cá lớn. Chiếc ghe không nhúc nhích một li.

"Nó ngủ rồi," Cộc nói trên vai nó. "Ghe này ngủ dai."

"Mày xuống đẩy đi."

"Tao nhẹ. Tao đẩy thì nó tưởng con ruồi đậu."

Cuối cùng cả ghe phải lội xuống. Thầy Đức xắn quần, Piên tháo dép cột vô gùi, Kình nhảy xuống trước. Nước lên tới đùi, lạnh buốt, cát dưới chân lún từng bước. Ba người kê vai vô mạn ghe. Khuê đứng ở mũi do dự một nhịp, rồi đặt cái tráp vô khoang, vén vạt áo lụa, bước xuống theo.

Chỉ có thầy Khiêm với cái tráp ngồi yên trên ghe.

"Ta già," thầy nói. "Cái tráp thì quý."

"Thưa thầy," Khuê nói, vai đã tì vô mạn, "vậy con đứng hàng nào ạ?"

"Con đứng dưới nước. Con còn trẻ."

"Thưa thầy, tráp cũng là của con."

"Thì ta giữ của con. Con giữ ghe." Thầy Khiêm đặt bàn tay run lên nắp tráp, vỗ nhẹ hai cái. "Chia việc vậy là công bằng."

Thầy Đức ở đầu mạn bên kia, không ngẩng lên. "Đúng phép."

"Thầy Đức," Kình thở hắt ra, "đúng phép thì thầy ghi sổ đi, cho Giám biết bốn người đẩy một cái ghe."

"Ghi rồi." Thầy Đức dồn vai. "Ghi trong bụng. Lên bờ chép ra."

Bốn người đẩy. Ghe nhích một gang, rồi một gang nữa. Tới lúc nước dâng thêm chút đỉnh thì nó trượt khỏi doi cát, nhẹ hều, nổi lên như chưa hề mắc.

Kình đứng dưới nước tới đùi, thở hồng hộc. Trong khoang ghe nước sông tràn vô cả vũng. Cộc đã leo lên mui từ lúc nào, ngồi chồm hổm, tay cầm cái gáo dừa múc nước giành của ai đó.

Kình chìa tay lên.

"Cha, đưa..."

Chữ ra được nửa chừng thì nghẹn. Không phải tại cổ họng nó đau. Giống như có ai đặt tay lên cổ họng nó, không bóp, chỉ đặt đó, và chữ thứ hai không chịu đi qua.

Nó nuốt xuống. Nó đổi.

"Cộc. Đưa tao cái gáo."

Cộc đưa cái gáo xuống. Kình cầm lấy. Nó thấy cái vai lông xù của Cộc xẹp xuống một chút, như con mèo vừa thả lỏng sau khi xù lông. Rồi Cộc đứng dậy trên mui, chống một tay, nói to hơn mọi khi.

"Cái doi cát này mọc ra để hành người Nam Kỳ. Tao ở miệt dưới mấy chục năm, chưa thấy doi nào mọc ngay giữa đường mà không báo trước. Ở trển người ta làm ăn vậy đó. Cát cũng không có giấy tờ."

Khuê đứng bên mạn trái, Piên đứng bên mạn phải. Cả hai đã nghe. Không ai nói gì.

Piên quay đi, cúi xuống múc nước sông vốc lên mặt. Khuê lau hai bàn tay vô vạt áo, lau hai lần, dù tay đã khô.

Chiều, ghe chạy êm trở lại. Thầy Đức giữ lái. Khuê ngồi trong khoang viết thư, cái tráp làm bàn. Piên ngủ ngồi. Thầy Khiêm bóc một gói cam thảo, nhai.

Kình tụt xuống chiếc xuồng ba lá kéo theo đuôi ghe. Cộc theo xuống. Xuồng nhỏ, chòng chành theo sóng ghe lớn, dây kéo căng rồi chùng. Hai đứa ngồi hai đầu xuồng, đối mặt.

Cộc nói trước.

"Kêu Cộc được rồi. Tao quen."

"Tao kêu cha một lần rồi."

"Ờ. Một lần đủ xài lâu."

"Lâu cỡ nào?"

"Cỡ tao chưa tính."

Kình nhặt một cọng rơm trôi dạt trong lòng xuồng, xoắn quanh ngón tay.

"Hôm qua mày kêu tao là con."

"Lỡ miệng."

"Lỡ sao lỡ?"

"Già thì lỡ."

"Bữa trước mày nói già thì quên."

"Quên cũng có. Lỡ cũng có." Cộc gãi cái khúc tay cụt bằng cằm. "Già nhiều món lắm. Mày chưa già mày không biết."

"Món nào nữa?"

"Món ngủ gục. Món ăn không no. Món nghe con nít nói nhiều thấy nhức đầu."

Kình cười. Nó cười khục khục trong cổ họng, cọng rơm rơi khỏi ngón tay. Cộc không cười. Cộc ngó nó cười, ngó một lúc lâu. Rồi khóe miệng lông xù của Cộc kéo lên, lệch một bên, và Cộc cũng cười, cười khàn như ống bễ thủng.

"Cộc."

"Gì."

"Tao kêu vậy được không?"

"Thì kêu. Tên tao mà."

"Tên mày là gì?"

Cộc ngưng cười. Nó nhìn thẳng vô mặt Kình, rồi nhìn xuống cái bọc vải nâu giắt sau lưng Kình, chỗ hai nút chỉ đỏ.

"Tên tao là Cộc," nó nói. "Cái tên kia để trong bọc. Mày giữ."

"Ờ."

"Giữ cho kỹ. Đừng đem ra đóng bậy nữa."

"Tao đóng có một lần."

"Một lần đủ xài lâu."

Phía trên ghe lớn, Piên thức dậy, mò mẫm tìm cơm. Cộc nghe tiếng nồi khua, dựng tai. Nó nhảy phắt từ xuồng lên dây kéo, đu dây leo lên đuôi ghe, chạy dọc mui về phía khoang.

"Con nhỏ kia! Chừa phần tao!"

"Cộc ăn rồi mà nè!"

"Ăn hồi trưa. Giờ chiều!"

Piên giơ cao chén cơm qua đầu. Cộc nhảy lên, chụp hụt, lộn một vòng trên mui lá. Thầy Khiêm ngồi trong khoang lắc đầu, nhai cam thảo.

Kình ngồi lại một mình dưới xuồng. Nó nhúng ngón tay trỏ xuống sông. Nước lạnh, đục. Nó rút ngón tay lên, viết lên mạn ván xuồng một chữ Nho. Hai nét chấm ở trên. Hai nét bắt chéo ở dưới. Nét đứng, không run. Chữ phụ, là cha.

Nắng chiều xiên ngang mặt sông, rọi lên mạn ván. Nét cuối khô trước. Rồi nét giữa. Rồi nét đầu.

Trên ghe lớn, Cộc giành được nửa chén cơm, đang ngồi trên mui ăn, ngoái lại ngó xuống xuồng.

Mạn ván đã khô trơn.