Uẩn ngồi chồm hổm ở mũi thuyền lớn, khăn len quấn tận mũi, tờ lộ trình mở rộng trên đầu gối. Hắn đọc to cho hai thư lại kia chép.

"Ngược sông Cái, rẽ nhánh, lên Tây Bắc."

Piên đang múc nước ở mạn thuyền, ngay cạnh hắn. Gáo dừa chìm xuống nước đục. Cô không ngẩng lên.

"Không phải Tây Bắc."

Uẩn ngừng. "Gì?"

"Không phải Tây Bắc." Piên kéo gáo lên, nước chảy ròng qua kẽ tay. "Người dưới xuôi kêu đại vậy. Trên đó không ai kêu vậy."

"Ghi trên lộ trình của Giám là Tây Bắc."

"Giám ghi sai."

"Con đồng mà cũng sửa bản đồ."

Mạn thuyền im lại. Hai thư lại kia ngừng bút. Kình đang ngồi giữa thuyền với cuốn sổ bìa lam trên đùi, ngẩng lên.

Thầy Khiêm ngồi trong khoang, lưng dựa vách, hai tay chống gậy. Thầy không đổi tư thế. Thầy chỉ nói một chữ.

"Uẩn."

Chỉ vậy. Giọng thầy không lớn.

Uẩn ngậm miệng. Mặt hắn trắng thêm một nấc, rồi đỏ rần từ cổ lên tai. Hắn cúi xuống tờ lộ trình, bút lướt, đọc tiếp dòng kế. Hắn không xin lỗi. Cũng không nhìn Piên.

Piên đổ gáo nước ra mạn, múc gáo khác.

Chiều tới bến thứ nhất, một bến đá nhỏ ven sông, cọc tre nghiêng nghiêng, đám lau lách xào xạc bên bờ. Mép nước, sát bãi đá, một cây cột gỗ mới dựng. Gỗ còn trắng, nhựa chưa khô. Trên đầu cột đóng một tờ giấy dày, son đỏ tươi, bốn góc đóng đinh đồng.

Thạc bước lên bờ đầu tiên. Ông đứng trước cột, tay chắp sau lưng, nhìn lên tờ giấy như nhìn một đứa con vừa tập đi.

"Cậu Kình, lại đây."

Kình bước tới. Áo bông của thầy Khiêm kéo lê trên đá.

"Cột thứ nhất của năm nay," Thạc nói. "Năm ngoái đoàn đóng mười hai cột, mười hai bến. Năm nay cũng định mười hai. Thần bến có sắc thì mùa nước năm ngoái không bến nào chết đuối người."

"Không bến nào?"

"Không bến nào trong mười hai."

"Năm trước nữa thì sao ông?"

"Năm trước nữa có bảy." Ông không giấu số liệu. "Bảy người chết đuối ở ba bến."

Kình không biết nói gì. Nó ngước lên đọc tờ sắc. Chữ son rõ, nét dày, ngay hàng. Nó dò từng chữ, đọc thầm. Tôn hiệu đủ. Phẩm đủ. Tên bến, tên sông, ngày tháng, chữ ký, con dấu cuối cùng. Đúng thể thức Khuê dạy, từng chỗ một.

"Sắc này đúng thể thức," nó nói.

"Phải. Tôi nhờ Khoa Bút soát ba lượt."

"Thần bến có muốn không ông?"

"Thần nhận sắc thì là muốn." Thạc nhìn nó, mắt không hề ép. "Theo quy định, không nhận thì không đóng."

"Nhưng nếu thần không nói?"

"Thần không nói thì tôi hỏi. Hỏi ba lần."

"Hỏi bằng gì?"

"Bằng hương." Ông chỉ cái lư nhỏ bên chân cột. "Ba nén. Không đáp thì ghi: chưa."

Kình không cãi. Nó không có gì để cãi. Nó không biết thần bến này muốn hay không. Nó chỉ biết có một tờ giấy, một cây cột, và một chỗ ngập nước không còn ai chết.

Cộc trên vai nó nghiêng đầu nhìn tờ sắc, nhìn lâu.

"Thần bến này mập lên rồi đó," nó nói.

Kình nhìn theo mắt nó. Sau chân cột, giữa đám lau, một ông thần nhỏ bằng gốc chuối ngồi chồm hổm, áo xanh rêu, bụng tròn như cái nồi úp. Ông ngó tờ giấy trên đầu cột, ngó Kình, rồi ngó đi chỗ khác, vờ như đang đếm lá lau.

"Cậu có thấy thần bến không?" Thạc hỏi.

Kình khựng. Nó không nói dối được. Nó cũng không biết nói hết.

"Dạ có, thưa ông."

"Thần thế nào?"

"Mập, thưa ông."

"Mập là có lễ ăn đủ?"

"Dạ... chắc vậy."

"Tốt." Thạc mở ống sổ, chấm bút, ghi liền. "Thần bến: mập, ăn lễ đủ." Ông thổi mực. "Tôi ghi theo lời cậu. Cậu thấy, tôi ghi."

"Ông ghi vậy được hả?"

"Sổ cần người thấy. Tôi không thấy." Ông đóng nắp ống. "Cho nên tôi nhờ cậu."

Kình nhìn ông thần sau cột. Ông thần cũng nhìn nó. Mắt ông tròn, đen, không có vẻ vui, cũng không có vẻ giận.

"Mày hỏi nó chưa?" Cộc thì thầm.

"Hỏi gì?"

"Hỏi nó có muốn không."

"Ông Thạc đứng đây."

"Ổng đứng đây thì mày hỏi sau."

Kình không hỏi. Nó thấy ông thần quay lưng, bụng phệ chạy vô đám lau, biến mất.

Chiều xuống thấp. Thuyền lớn rời bến thứ nhất, theo dòng sông Cái ngược lên, mặt nước chuyển từ nâu sang xám đục. Piên ngồi cạnh mạn, mắt ngó nước. Kình ngồi xuống cạnh cô.

"Piên giận hả?"

"Giận." Cô không quay lại. "Giận thì múc nước."

"Múc nước làm gì?"

"Cho tay có việc."

"Gáo bể mất đó."

"Gáo này của thuyền. Bể thì thuyền đền." Cô cười một chút, hơi thở trắng trong khí lạnh. "Gáo ở bản truyền từ bà sang mẹ sang Piên. Cái đó thì Piên không dám múc bừa."

Kình ngồi một lúc rồi mở cuốn sổ bìa lam. Nó ghi một dòng: Bến thứ nhất. Thần bến mập. Chưa hỏi. Chữ xấu, nghiêng nghiêng.

Bến thứ hai hiện ra khi mặt trời xuống thấp. Cũng bến đá nhỏ, cọc tre, lau lách. Cũng một cây cột gỗ trắng cắm sát mép nước. Cũng một tờ giấy dày, son đỏ, bốn góc đóng đinh đồng.

Kình bước lên bờ. Nó đứng trước cột. Nó đọc.

Tôn hiệu khác. Tên bến khác. Ngày khác. Nhưng nét chữ thì không.

Nó đọc lại. Nó nhìn từng nét. Cái nét phẩy ở chữ cuối câu, hất lên, ngọn nét nhọn, độ dài đúng bằng nửa chữ. Chỗ nét ngang đầu chữ thứ tư, không đậm không nhạt, không lệch nửa sợi tóc so với tờ ở bến thứ nhất.

Nó đứng yên lâu. Cộc trên vai nó cũng im.

Nó đưa ngón tay lên, dừng cách nét phẩy chừng một lóng, không chạm.