Thầy Đức tháo cây mái chèo khỏi cọc chèo, ngay trên ghe của mình, vác lên vai. Vai kia quấn tấm chăn bông Giám vừa cấp cho người đi ngược.

Mồng hai tháng Ba, bến sông Cái. Sương sớm còn bám trên mui lá. Ghe mui lá nằm sát bờ, dây neo thắt ba vòng quanh cọc, và trên bến, một chiếc thuyền lớn của Giám mui gỗ đậu chờ, cờ nhỏ phất phơ. Cháu bà Tư Hến, thằng nhỏ chừng mười hai tuổi, đứng nghiêm bên mạn ghe, tay cầm sợi dây trao lại.

"Ông gởi ghe cho con?" thằng nhỏ hỏi.

"Trông giùm. Không cho ai mượn."

"Dạ. Bà nội dặn con ngủ trên ghe."

"Ngủ cũng được." Thầy Đức vác mái chèo, bước lên cầu ván. "Đừng đốt lửa trong khoang."

Uẩn đứng trên bến, tráp đeo chéo, khăn len đã đổi sang cái dày hơn. Hắn nhìn cây mái chèo trên vai thầy Đức, nhìn thêm lần nữa.

"Thầy đem mái chèo lên núi làm gì?"

"Đồ của tôi."

"Núi có sông không?"

"Tôi chịu không biết." Thầy Đức bước ngang qua hắn. "Tới thì biết."

Uẩn mở miệng, rồi khép lại. Hắn kéo khăn lên cao thêm một nấc.

Ở giữa bến, một người đứng đợi. Người vừa tầm, mặt tròn hiền, râu mép tỉa gọn. Áo dài Khoa Bút màu lam sẫm, đai lưng đeo một ống tre đựng sổ, mũ nhỏ đen. Ông đứng nghiêm chỉnh, không quá thẳng, tay chắp trước bụng.

Kình biết ông là ai. Uẩn đã nói với nó đêm trước.

"Học chính Lưu Đình Thạc," ông nói khi cả đoàn đã tụ lại, giọng ôn hòa. "Hân hạnh."

Ông chào từng người, đúng tên, đúng chức, không sót. Thầy Khiêm, y quan. Thầy Lâm Thế Đức, tuần vùng. Ba thư lại, Uẩn đứng đầu. Ông quay sang Piên, nghiêng đầu nửa vái.

"Cô Nông, người dẫn đường."

Piên gật, hai bàn tay giữ quai gùi.

"Xin cô chỉ đường cho đoàn," Thạc nói.

"Đường nào?"

"Đường cô thấy gần nhất."

"Đường gần nhất là đường về nhà Piên."

"Vậy xin cô chỉ đường đó."

"Đường đó dài nửa tháng."

"Tôi đã tính nửa tháng." Ông mỉm cười, ngón cái chạm đốt tay. "Tôi tính thêm ba ngày, đề phòng mưa."

Piên ngó ông, mắt chớp một nhịp, như chưa chắc có nên tin người này.

Học chính Thạc đứng thẳng lên. Ngón cái bàn tay phải ông chạm vào đốt ngón trỏ, rồi đốt ngón giữa, rồi đốt ngón nhẫn, đều như đếm nhịp.

"Miền ngược Giám đã kê tên hai trăm lẻ sáu vị thần," ông nói. "Bốn mươi chín vị có sắc. Năm nay đoàn lên mười một vị."

Ngón cái chạm từng đốt theo từng con số. Kình nhìn móng tay cái của ông: dưới lớp móng, có một vệt xanh chàm mờ, như vết mực rửa mãi không sạch.

"Hai trăm lẻ sáu," Kình nói. "Bốn mươi chín có sắc. Còn một trăm năm mươi bảy vị chưa?"

"Chưa." Ông gật, vui vẻ. "Cậu tính nhanh."

"Thầy Khiêm bắt con đếm thuốc hoài."

"Thầy Khiêm dạy tính?" Thạc quay sang thầy.

"Ta dạy đếm thuốc." Thầy Khiêm chống gậy. "Nó tự suy ra phần còn lại."

Thạc bước lại gần Kình. Ông nói với nó bằng giọng người cùng làm việc, nhỏ vừa đủ.

"Tôi đọc tờ trình của cậu về ông Gò. Ba lần."

Kình nghe con số ba. Nó nhớ lời Học chính Vũ kể về Tế Tửu, cũng một con số như thế. Nó không nói.

"Thưa ông," nó nói. "Tờ trình đó con không viết hay."

"Chữ cậu chưa đẹp. Việc cậu làm thì rõ." Thạc rút ống sổ ra, mở nắp. "Cho tôi hỏi một việc để ghi danh sách. Cậu không có họ. Tôi để trống, hay ghi chữ không?"

"Để trống."

"Xin cậu hiểu cho, theo quy định thì ô nào cũng phải có chữ." Ông nói chậm, giọng áy náy thật. "Tôi ghi: không."

"Dạ."

"Tôi đọc lại cho cậu nghe." Ông viết. Đọc. "Kình, họ: không."

"Dạ, đúng ạ."

"Không phải ý nói cậu không có." Ngón cái ông chạm đốt ngón tay, một cái. "Là ý nói ô đó không có chữ để điền. Hai chuyện khác nhau."

Kình ngó ông. Nó không nói gì. Nó không biết đáp sao.

Khi Thạc quay sang kiểm đồ của hai thư lại kia, Uẩn lách tới gần Kình, thì thầm sau lớp khăn len.

"Lương Học chính ba mươi quan một tháng."

"Sao ông nói với tui?"

"Nghe tôi nói." Uẩn nhìn quanh. "Ngài tự trả tiền cơm. Hôm qua ngài trả bằng tiền túi, không ghi công tác phí. Tôi hỏi, ngài nói: tiền ăn của tôi thì tôi trả."

"Ổng có ghi cái gì khác không?"

"Không. Ngài không ghi gì khác." Uẩn tròn mắt, mắt hơi lồi càng lồi thêm. "Tôi chưa gặp Học chính nào như vậy."

Cộc trên vai Kình ghé tai nó, thì thầm. "Ông này đếm giỏi."

"Ừ."

"Đếm giỏi hơn bà Ba Khô."

"Bà Ba đếm bằng tiền."

"Ổng đếm bằng ngón." Cộc rụt cổ vô áo bông. "Tao ưng ngón hơn tiền. Ngón khỏi ai ăn cắp."

"Mày nói gì kỳ vậy?"

"Tao nói đếm giỏi. Mày nghe sao thì nghe." Cộc nhún vai. "Tao khen đó."

Kình nhìn theo bóng ông Thạc, đang cúi xuống kiểm túi vải của một thư lại. Ông nói nhỏ, chỉnh một cái nút buộc, cười, gật đầu. Kình muốn ghét người này.

Nó ghét không nổi.

Thạc quay về lại giữa vòng, vỗ nhẹ vạt áo. Ông rút trong ống tre ra một cuốn sổ nhỏ, bìa lam, mỏng như tờ giấy dó gấp, đưa cho Kình bằng hai tay.

"Cậu tùy hành, cậu cần một cuốn sổ riêng. Mở ra xem."

Kình mở.

Trang giấy đã kẻ sẵn bốn cột bằng thước, nét mực đều đặn, không một vệt run. Đầu mỗi cột một hàng chữ ngay ngắn. Tên thần. Chỗ ở. Có sắc hay không. Ý nguyện.

Ba cột đầu hẹp, vừa đủ vài chữ. Cột cuối rộng gấp đôi ba cột kia.