Đầu tháng Chín, gần ba tháng kể từ cái ngày tôi mở chiếc hộp gỗ của bà ngoại, tiệm Vĩnh An bước vào một nhịp sống khác hẳn. Tin về hợp đồng thuê nhà sắp hết hạn, dù ông Bách chưa từng công khai nói với ai ngoài tôi, đã lan ra khắp khu phố theo một cách tôi không ngờ tới.

Sáng hôm đó, khi tôi vừa mở cửa dọn dẹp, thầy Lâm đã tới, được con gái đưa xe tới tận đầu ngõ, dù dáng đi còn chậm nhưng ánh mắt đầy quyết tâm. Ông không mang theo đồ gì cần sửa, chỉ tới để hỏi thăm.

"Chú Bách có nhà không cháu?" Thầy hỏi, giọng vẫn còn hơi khó khăn vì di chứng nhưng rõ ràng từng chữ.

Ông Bách bước ra, hơi bất ngờ khi thấy thầy Lâm, mời ông vào ngồi. Thầy kể, giọng chậm rãi, rằng nghe phong thanh chuyện tiệm sắp gặp khó khăn về mặt bằng qua một người quen chung với Hùng, nên muốn tới hỏi thăm xem có giúp được gì không.

"Bác không cần lo cho tôi đâu ạ." Ông Bách đáp, giọng có phần ngại ngùng. "Chuyện nhà cửa, tôi tự lo được."

Chưa đầy một tiếng sau, Hùng cũng ghé qua, mang theo một túi trái cây, nói tiện đường qua thăm nhưng ánh mắt anh cho thấy rõ đây không chỉ là một chuyến ghé thăm thông thường. Anh đứng nán lại khá lâu, hỏi han đủ điều về tình hình tiệm, về sức khoẻ ông Bách, rồi mới ngập ngừng nhắc tới chuyện hợp đồng, giọng đầy lo lắng thay cho người khác.

"Chú cứ nói thật với cháu, có cần gì cháu giúp không." Hùng nói, tay siết chặt quai túi trái cây. "Cháu với thầy Lâm mang ơn tiệm nhiều lắm, giờ tiệm gặp khó, cháu không giúp được thì áy náy lắm."

Rồi tới trưa, Đạt cũng gọi điện, hỏi thăm tình hình, ngỏ ý muốn giúp đỡ nếu tiệm cần huy động thêm nguồn lực nào đó. Giọng anh qua điện thoại đầy chân thành, không phải kiểu xã giao qua loa, khiến tôi càng cảm nhận rõ hơn sức nặng của những mối quan hệ mà tiệm Vĩnh An đã âm thầm gây dựng suốt bao năm qua.

Ông Bách từ chối khéo mọi đề nghị giúp đỡ về tiền bạc, chỉ nhận lời cảm ơn chân thành, giữ vững thái độ "tự tôi lo được" suốt cả ngày hôm đó, dù tôi có thể thấy rõ sự cảm động ẩn sau vẻ ngoài điềm tĩnh của ông mỗi lần tiễn một vị khách ra về.

"Ông ơi, sao ông không nhận sự giúp đỡ của mọi người ạ?" Tôi hỏi, khi tiệm đã vắng khách trở lại vào cuối buổi chiều. "Ai cũng thật lòng muốn giúp mà."

"Tôi biết." Ông đáp, giọng trầm ngâm. "Nhưng đây là chuyện của tôi, tôi không muốn kéo người khác vào, nhất là chuyện tiền bạc. Họ giúp được bằng tấm lòng là tôi quý lắm rồi."

Ánh chiều muộn hắt qua khung cửa, nhuộm cả tiệm một màu vàng cam ấm áp, và trong khoảnh khắc đó, tôi nhìn ông Bách với một sự thấu hiểu sâu sắc hơn hẳn mọi ngày trước.

Tôi im lặng, không tranh luận thêm, nhưng trong lòng bắt đầu nung nấu một suy nghĩ khác. Tôi nhìn quanh tiệm, nhìn những giá đồ cũ, nhìn cuốn Sổ Bỏ Quên vẫn nằm im trong ngăn kéo có khoá, và nhìn ông Bách đang cúi xuống công việc như thể không có chuyện gì xảy ra.

Suốt cả ngày hôm đó, chứng kiến từng người một tới hỏi thăm, tự nguyện muốn giúp đỡ dù chẳng ai yêu cầu, tôi cảm nhận rõ ràng hơn bao giờ hết cái điều mà ông Bách vẫn luôn nói, rằng những việc tử tế, nếu làm đúng cách, sẽ tự tìm đường quay trở lại theo những cách không ai ngờ tới.

Tối đó, sau khi đóng cửa tiệm, tôi ngồi lại một mình bên bàn thợ, ánh đèn bàn duy nhất còn sáng. Mắt tôi vô tình dừng lại ở ngăn kéo cấm động, giờ đây đã được ông Bách khoá lại kỹ hơn hẳn trước, có thêm một lớp khoá phụ mới.

Tôi nhớ lại buổi chiều hôm ông phát hiện tôi cầm chiếc đồng hồ, cơn giận hiếm hoi vụt qua rồi tắt ngay, thay vào đó là một nỗi cô đơn ông cố giấu nhưng không giấu nổi. Tôi nghĩ tới bảy năm ông giữ chiếc đồng hồ đó trong bóng tối ngăn kéo, không dám để ai chạm vào, không dám tự mình sửa vì luật của chính tiệm mình đặt ra.

Tôi nhìn nó một lúc lâu, trong đầu bắt đầu hình thành một ý nghĩ mơ hồ nhưng ngày càng rõ nét, một ý nghĩ mà tôi biết, nếu thực hiện, sẽ đòi hỏi lòng can đảm lớn hơn bất cứ điều gì tôi từng làm kể từ ngày bước chân vào tiệm này. Luật thứ ba nói rằng thợ không được tự mở đồ của chính mình, nhưng không nói rằng người khác không được sửa hộ. Nếu tôi có thể học đủ kỹ năng, tôi có thể là "người khác" đó, dù việc giấu ông Bách suốt quá trình lại là một chuyện hoàn toàn khác, một ranh giới đạo đức tôi chưa chắc mình có quyền vượt qua.