Ông Cả Xuyên xuất hiện không lâu sau đó, chống gậy bước tới chỗ Nghi đang ngồi bên gốc cây vừa dọn xong, nhìn cô với ánh mắt dò xét quen thuộc. "Nghe nói con vừa gặp một khảo đề kỳ lạ."

"Ông cũng biết chuyện đó à?" Nghi hỏi, không còn ngạc nhiên nhiều như những lần trước về việc tin tức trong khảo trường này lan nhanh tới đâu.

"Ta để ý tới những đứa biết đặt câu hỏi." Ông lão đáp, ngồi xuống phiến đá gần đó, thở dài nhẹ nhõm như một người vừa được nghỉ chân sau một đoạn đường dài. "Bốn sao cho một cây đổ không gây hậu quả gì, con thấy lạ, đúng không?"

"Rất lạ." Nghi thừa nhận, đưa cho ông xem những gì cô đã ghi chép được, dù không chắc liệu ông có nhìn thấy được cuốn sổ vô hình chỉ hiện ra trong tầm mắt riêng của cô hay không.

Ông Cả Xuyên gật gù, không tỏ vẻ ngạc nhiên trước những gì cô kể, như thể đây không phải lần đầu tiên ông nghe một khảo sinh nhắc tới những con số không khớp. "Ta sẽ không nói cho con biết vì sao độ khó lệch, vì bản thân ta cũng không chắc chắn hoàn toàn, và nói ra những điều mình không chắc chỉ khiến con thêm rối. Nhưng ta sẽ dạy con một điều khác, quan trọng hơn nhiều so với việc đoán xem tại sao một con số lại sai."

Nghi ngồi thẳng dậy, chú ý lắng nghe.

"Mọi khảo đề, dù độ khó cao thấp ra sao, dù ghi chú viết mập mờ hay rõ ràng, đều có một cách hoàn thành không cần ai phải hy sinh điều gì cả." Ông nói, giọng chậm rãi, từng chữ như được cân nhắc kỹ lưỡng trước khi thốt ra. "Không cần bỏ lỡ điểm số như con đã làm với con mèo. Không cần chọn giữa tốc độ và sự chắc chắn như con đã làm ở vườn rau bà Sáu. Luôn có một con đường thứ ba, khó tìm hơn, đòi hỏi nhiều công sức hơn để nhìn ra, nhưng nó tồn tại."

"Con đường thứ ba đó, ông đã từng tìm ra chưa?" Nghi hỏi, tò mò xen lẫn hy vọng.

"Vài lần." Ông Cả Xuyên đáp, khóe miệng nhếch lên một nụ cười hoài niệm. "Có một lần, ta phải giữ một đoạn đê trong khi cứu một đứa trẻ bị mắc kẹt gần đó, giống hệt tình huống của con với con mèo, chỉ là quy mô lớn hơn nhiều. Ta tưởng mình phải chọn, đê hoặc đứa trẻ, không thể có cả hai. Nhưng rồi ta nhận ra, nếu ta bế đứa trẻ chạy dọc theo đúng hướng dòng nước đang chảy, thay vì chạy ngược lại, ta vừa cứu được nó, vừa không phải rời khỏi vị trí cần gia cố quá lâu. Một chi tiết nhỏ, tưởng chừng không đáng kể, nhưng đã thay đổi cả kết quả."

"Ông nghĩ ra điều đó bằng cách nào?"

"Bằng cách không hoảng loạn đủ lâu để nhìn rõ toàn cảnh." Ông lão đáp. "Phần lớn khảo sinh, khi đối diện một tình huống ngặt nghèo, chỉ nhìn thấy hai lựa chọn trước mắt, vì nỗi sợ thu hẹp tầm nhìn của họ lại. Con đường thứ ba luôn ở đó, nhưng nó thường nằm ngoài rìa tầm nhìn hẹp ấy, chỉ hiện ra khi người ta đủ bình tĩnh để nhìn rộng hơn một chút."

"Vậy sao hệ thống không chỉ cho khảo sinh biết con đường đó ngay từ đầu?" Nghi hỏi, một chút bực bội cũ quay trở lại trong giọng cô.

"Vì hệ thống không có nghĩa vụ phải làm việc đó." Ông Cả Xuyên đáp thẳng, không né tránh. "Nó chỉ có nghĩa vụ nói thật những gì nó buộc phải nói. Tìm ra con đường không ai phải hy sinh, đó là việc của khảo sinh, không phải của hệ thống. Nghe có vẻ bất công, nhưng con nghĩ mà xem — nếu mọi thứ đều được bày sẵn, mọi lựa chọn tốt nhất đều được chỉ ra rõ ràng, thì Thiên Khảo còn ý nghĩa gì để thử thách ai nữa?"

Nghi im lặng, ngẫm nghĩ về điều đó. Cô nhớ lại nhiệm vụ dọn tường rào, lúc cô phải chọn giữa cứu con mèo và hoàn thành trọn vẹn khảo đề — liệu có một cách nào đó, nếu cô nhanh tay hơn, khéo léo hơn, có thể làm được cả hai mà không đánh đổi điều gì không? Cô không biết chắc, nhưng ý nghĩ đó, thay vì khiến cô nản lòng, lại thắp lên một sự tò mò mới, một động lực để nhìn mỗi khảo đề tiếp theo không chỉ như một bài toán hai lựa chọn, mà như một câu đố có thể có một lời giải trọn vẹn hơn nếu cô đủ tinh ý.

"Cảm ơn ông." Cô nói, thật lòng.

Ông Cả Xuyên khẽ gật đầu, rồi ánh mắt ông trầm xuống một chút, nghiêm túc hơn hẳn. "Ta nhắc lại một lần nữa, để con không quên: bài học hôm nay, cũng như những gì ta đã dạy trước đó, đều nằm trong khoản nợ ân tình giữa con và ta. Ta chưa đòi, vì thời điểm chưa tới. Nhưng khi nó tới, ta mong con nhớ lời mình đã hứa."

"Tôi nhớ." Nghi đáp, dù trong lòng vẫn còn một chút lo lắng mơ hồ về việc không biết khoản nợ ấy, cuối cùng, sẽ đòi hỏi điều gì ở cô.

Ông lão đứng dậy, chống gậy, chuẩn bị rời đi, nhưng dừng lại một nhịp, quay đầu nhìn cô lần cuối. "Một điều nữa, con gái ạ. Con để ý những con số lệch lạc là tốt. Nhưng đừng để việc đi tìm câu trả lời khiến con quên mất lý do ban đầu con bắt đầu quan tâm tới nó — không phải vì tò mò, mà vì con không muốn ai phải trả giá oan uổng. Giữ lấy cái lý do đó. Nó sẽ dẫn con đi đúng hướng hơn bất cứ manh mối nào con tìm được."

Nói xong, ông quay lưng bước đi, để lại Nghi ngồi một mình giữa con hẻm vắng, mang theo cả một bài học mới lẫn một câu hỏi cũ về khoản nợ chưa rõ hình dạng, và cảm giác rằng, dù chưa hiểu hết mọi thứ, cô đang dần tìm ra được nhịp điệu riêng của mình giữa cái thế giới kỳ lạ này.