Diệu mang tấm ảnh ra ánh sáng nơi cửa sổ, nhìn kỹ hơn. Cô không nhầm. Phía sau cụ Lành và Lan, ở cuối khu vườn cúc, lẫn vào màn sương mỏng giữa những thân thông, là một người đàn ông. Không ai trong gia đình. Không một người khách. Anh ta đứng quá xa và quá tách biệt để là người tình cờ lọt vào khung hình. Anh ta đứng đó như một phần của bức ảnh đã được sắp đặt — một chứng nhân lặng lẽ ở rìa khoảnh khắc hạnh phúc của hai cha con, mà không ai trong hai người tỏ ra biết đến sự có mặt của anh ta.

"Anh xem cái này đi," cô gọi Tuấn, đưa tấm ảnh.

Tuấn cầm lên, nheo mắt. "Ai vậy? Bà con của họ à?"

"Em không nghĩ vậy." Diệu nói chậm rãi, một cảm giác kỳ lạ dâng lên trong cô, vừa lạnh vừa không hẳn là sợ. "Anh có nhớ ngày đầu mình đến không? Lúc em đứng ở cửa sổ ngắm sương, em thấy một bóng người đứng cuối con đường, áo khoác sẫm, đội mũ rộng vành. Em tưởng mình hoa mắt. Rồi hôm qua, dưới giếng, trong cơn mộng... em lại thấy anh ta. Đứng ở cuối con đường khu phố không đèn, nhìn Lan, không tới cứu, chỉ đứng nhìn. Và bây giờ là trong tấm ảnh này, chụp ba mươi năm trước."

Tuấn đặt tấm ảnh xuống bàn, im lặng một lúc lâu. "Cùng một người à?"

"Em không biết là người không," Diệu đáp. "Nhưng cùng một... cái bóng. Cùng một sự hiện diện."

Cô cầm lại tấm ảnh, ngắm gương mặt bị khuất dưới vành mũ. Cô không thấy nét nào của nó. Nhưng cô có cảm giác rõ ràng rằng nếu cô có thể nhìn thấy, gương mặt ấy sẽ không độc ác, cũng không hiền từ — chỉ là điềm tĩnh, vô cùng điềm tĩnh, như gương mặt của một người đã chứng kiến quá nhiều để còn giật mình trước bất cứ điều gì. Anh ta không tới cứu Lan đêm cô gái chết bên giếng. Anh ta không đẩy cụ Lành tới chỗ siêu thoát. Anh ta không làm gì cả. Anh ta chỉ có mặt, ở rìa, ghi nhận. Như thể công việc duy nhất của anh ta là đứng đó, nơi ranh giới giữa người sống và người chết mỏng đi, và lặng lẽ trông coi cái ranh giới ấy.

"Em nghĩ anh ta là gì?" Tuấn hỏi, giọng đã không còn vẻ hoài nghi của một kỹ sư nữa.

Diệu lắc đầu chậm rãi. "Em không biết. Một người canh cổng, có lẽ. Một người chép sử của những chuyện như thế này. Một người không thuộc về bên nào, không sống không chết, đi từ câu chuyện này sang câu chuyện khác, đứng ở góc khuất mà nhìn." Cô ngẫm nghĩ một lúc, lật lật tấm ảnh trong tay. "Anh có để ý không — anh ta không bao giờ ở giữa khung hình. Lúc nào cũng ở rìa. Cuối vườn, cuối đường, cuối con dốc. Như thể chỗ của anh ta là cái ranh giới, chứ không phải bên trong câu chuyện. Anh ta không tham gia. Anh ta chỉ trông coi." Cô đặt tấm ảnh úp xuống bàn, như để cái nhìn vô hình kia thôi dõi theo mình. "Và em có cảm giác... anh ta không chỉ ở đây, ở căn nhà này, ở Đà Lạt này. Anh ta ở khắp nơi. Ở bất cứ đâu có một người mắc kẹt giữa hai cõi, có một nỗi đau chưa được giải. Và anh ta đã ở đó rất, rất lâu rồi — lâu hơn cả cụ Lành, lâu hơn cả những lá thư."

Đêm đó, Diệu mơ. Không phải giấc mơ của Lan, không phải ký ức của ai khác. Một giấc mơ của riêng cô. Cô mơ thấy mình đứng giữa khu vườn cúc dưới ánh trăng, và người đàn ông áo khoác sẫm đứng ở cuối vườn, như trong tấm ảnh. Lần này anh ta không quay đi. Anh ta khẽ nghiêng vành mũ về phía cô — đúng cái cử chỉ trong cơn mộng bên giếng — và Diệu nghe một giọng nói, trầm và xa, không rõ vang lên từ đâu: "Cô đã làm tốt. Không phải ai cũng chịu lắng nghe người chết. Cảm ơn cô đã đưa họ về với nhau."

"Ông là ai?" Diệu hỏi trong mơ.

Người đàn ông không trả lời. Anh ta chỉ quay lưng, bước về phía hàng thông cuối vườn, và mỗi bước chân của anh ta, sương lại khép lại sau lưng, xóa đi dấu vết. Trước khi tan hẳn vào màn trắng, anh ta dừng lại, không quay đầu, và nói một câu cuối cùng vọng lại qua sương, khẽ đến mức Diệu không chắc mình có nghe đúng hay không: "Rồi sẽ có ngày cô hiểu. Nhưng chưa phải bây giờ. Còn vài câu chuyện nữa, trước khi tất cả nối lại làm một."

Diệu tỉnh dậy trong căn phòng ngập nắng sớm, câu nói ấy vẫn vang trong đầu, không rõ ràng nhưng không sao quên được. Cô không hiểu nó nghĩa là gì. Nhưng cô biết, bằng một trực giác lạnh sống lưng, rằng người đàn ông trong bóng tối ấy sẽ còn xuất hiện — không phải trong câu chuyện của cô, mà ở rìa những câu chuyện khác, những nơi khác, những người khác. Và rằng một ngày nào đó, tất cả những cái bóng ở rìa kia sẽ chụm lại thành một hình.