"Tôi nhìn thấy tất cả," người đàn ông lặp lại, và giọng ông giờ đây mang một sự xa xăm khác, như thể ông đang kể không phải cho Minh mà cho chính mình, ôn lại một con đường đã đi quá lâu đến mức quên mất nó bắt đầu từ đâu. "Đứng trên ranh giới, tôi thấy cả hai bên cùng một lúc. Bên này, người sống vội vã, chen chúc, yêu và ghét, sinh và mất, không hề biết rằng ngay cạnh họ, trên cùng những con phố ấy, có một lớp thực tại khác đang tồn tại song song. Bên kia, những người bị bỏ lại — không phải ma quỷ, không phải những thứ đáng sợ trong phim ảnh, mà chỉ là những con người đã chết nhưng chưa được ai tiễn đưa cho trọn."

Minh siết chặt cuốn sổ trong lòng. Anh nghĩ đến tất cả những gì mình vừa đọc — Linh, cô bé trên chuyến xe, bé Lan trong sương Đà Lạt, ông Năm, ông cụ trong khu phố không có sáng. Tất cả họ. Tất cả đang ở đó, ngay bên cạnh, suốt thời gian này.

"Lúc đầu tôi sợ," người đàn ông nói. "Tôi tưởng mình lạc vào một địa ngục nào đó. Nhưng càng đứng lâu trên ranh giới ấy, tôi càng hiểu ra. Những người bị bỏ lại không ác. Họ không ở lại để hại ai. Họ ở lại vì một sợi dây cuối cùng nào đó chưa đứt — một người chưa kịp gặp, một lời chưa kịp nói, một nỗi cô đơn chưa ai xoa dịu. Và đáng sợ nhất, đáng thương nhất, là họ đang tan đi. Từ từ. Lặng lẽ. Mỗi ngày một mờ hơn. Mỗi năm một ít người nhớ đến họ hơn. Cho đến khi không còn ai nhớ nữa — và đó là lúc họ biến mất hoàn toàn, như chưa từng tồn tại."

"Cái chết thứ hai," Minh thì thầm.

"Cái chết thứ hai." Người đàn ông gật đầu chậm rãi. "Cái chết thật sự. Cái chết của thể xác chỉ đưa người ta sang ranh giới. Nhưng cái chết của ký ức — khi người cuối cùng còn nhớ ta cũng nhắm mắt, hoặc đơn giản là quên — cái chết ấy mới xóa ta khỏi vũ trụ. Và tôi, đứng trên ranh giới, đã chứng kiến nó xảy ra hàng nghìn lần. Tôi nhìn một con người tan đi ngay trước mắt mình, mờ dần, mờ dần, rồi không còn gì cả. Không một dấu vết. Không một âm vọng. Như thể cả cuộc đời họ — những đêm họ thức, những người họ yêu, những điều họ sợ — chưa từng diễn ra."

Ông đưa tay lên, ngón tay run nhẹ, chỉ vào cuốn sổ trong lòng Minh. "Tôi không chịu nổi điều đó. Tôi, kẻ đã mất con vì người ta đến muộn, kẻ hiểu hơn ai hết cái giá của việc một sinh mệnh biến mất — tôi không thể chỉ đứng nhìn. Nhưng tôi cũng không thể cứu họ. Tôi không có quyền năng đó. Tôi không thể trả họ về cõi sống, không thể bắt người ta nhớ, không thể nối lại những sợi dây đã đứt. Tôi chỉ có một thứ. Một thứ duy nhất."

"Cuốn sổ," Minh nói.

"Cuốn sổ." Người đàn ông khẽ cười, một nụ cười buồn không chạm tới mắt. "Tôi tìm thấy nó trong tiệm của chính mình, trong đống đồ cũ. Một cuốn sổ trống mà tôi từng định dùng để ghi sổ sách. Tôi bắt đầu ghi. Người đầu tiên tôi ghi là một bà cụ bán xôi ở đầu chợ, người đã chết mà con cháu ở xa không hay, người cứ mỗi sáng lại dọn gánh xôi vô hình ra đúng chỗ cũ, đợi những người khách không bao giờ tới nữa. Tôi ghi tên bà. Ghi món xôi bà bán. Ghi câu bà hay rao. Và khi tôi ghi xong..." Ông ngừng, mắt nhìn xa. "...bà nhìn tôi. Lần đầu tiên trong nhiều năm, có ai đó nhìn thấy bà. Bà mỉm cười. Rồi bà tan đi — nhưng không phải cái tan đi của sự lãng quên. Đó là cái tan đi của một người cuối cùng đã được tiễn. Bà đi trong bình yên, vì bà biết, ít nhất, có một dòng chữ trên đời này còn ghi rằng bà từng tồn tại."

Minh ngẩng lên, mắt cay xè. "Vậy đó là việc của ông. Suốt từng ấy năm. Ông đi tìm những người sắp bị quên, và ghi họ lại, để họ được tiễn đưa cho trọn."

"Đó là việc của tôi." Người đàn ông nhìn xuống bàn tay mình, những bàn tay từng sửa đồng hồ, từng ôm một đứa con trong mưa, giờ chỉ còn ghi chép. "Tôi không cứu được con gái mình. Tôi đến muộn. Nhưng từ đó đến giờ, tôi cố không bao giờ đến muộn với một ai khác nữa. Mỗi cái tên tôi ghi là một lần tôi chuộc lại cái đêm mưa ấy. Một lần. Và lại một lần. Mãi mãi không đủ."

Anh hiểu ra, và sự hiểu ấy làm tim anh thắt lại: người đàn ông này không phải một thực thể cổ xưa lạnh lùng canh giữ luật lệ hai cõi. Ông là một người cha tan vỡ, đã biến nỗi đau của mình thành một lời thề không bao giờ kết thúc.