Rời làng Đông Viên được hai ngày, hai mẹ con tới một ngôi làng lớn hơn hẳn, tên Cẩm Hà, nằm cách xa vùng biên nên chưa từng nếm mùi giặc giã trực tiếp. Đường vào làng rộng rãi, ruộng lúa xanh tốt trải dài hai bên, khác hẳn cảnh xác xơ của Đông Viên.

Trưởng làng Cẩm Hà, một người đàn ông tên Đặng Khoát, ngoài năm mươi tuổi, tiếp hai mẹ con ở sân đình nhưng giữ thái độ dè dặt suốt buổi nói chuyện.

"Bà kể chuyện con trai bà lớn nhanh nhờ người ta cho ăn," ông nói, giọng không hẳn nghi ngờ, cũng không hẳn tin, "nhưng làng tôi chưa từng thấy tận mắt. Chúng tôi ở xa vùng biên, giặc Ân chưa từng bén mảng tới đây, dân làng không có lý do gì phải vội vàng góp của cải cho một chuyện chưa kiểm chứng."

Bà Yên hiểu ngay đây sẽ là một cuộc thuyết phục khó khăn hơn nhiều so với Đông Viên. Ở đó, mỗi gia đình đều mang một vết thương chiến tranh riêng, sẵn sàng tin vào bất cứ điều gì có thể mang lại hy vọng. Còn ở Cẩm Hà, sự no đủ và bình yên khiến người ta thận trọng hơn, không dễ bị lay động bởi lời kể của một người đàn bà xa lạ.

"Tôi không xin ông tin ngay," bà nói, cố giữ giọng bình tĩnh. "Tôi chỉ xin ông cho con tôi một cơ hội, để những ai muốn thử, được tự mình chứng kiến."

Ông Đặng Khoát nhìn Gióng từ đầu tới chân, ánh mắt dừng lại hơi lâu ở vóc dáng đã cao lớn hơn hẳn một đứa trẻ bình thường cùng tuổi, dù chưa tới mức khiến người ta phải sợ hãi ngay lập tức. Ông thở dài, có vẻ như đang cân nhắc giữa sự thận trọng của một người đứng đầu làng và một phần tò mò không thể phủ nhận.

"Được," ông nói sau cùng, "tôi cho phép hai mẹ con ở lại sân đình một ngày, ai muốn góp gì thì tùy tâm, tôi không ép buộc cả làng, cũng không ngăn cản ai."

Nói xong, ông quay sang dặn thêm người giữ đình, chuẩn bị chỗ trú tạm cho hai mẹ con, giọng vẫn giữ khoảng cách nhưng không còn lạnh nhạt như lúc mới gặp.

Kết quả không như Đông Viên. Chỉ chừng một phần ba số nhà trong làng mang đồ ăn tới, phần lớn là những nhà có con trai tới tuổi đi lính, lo sợ một ngày nào đó giặc Ân cũng sẽ tràn tới vùng đất yên bình của họ. Số còn lại đứng nhìn từ xa, có người tò mò, có người dửng dưng, cũng có người thẳng thừng nói không tin.

Gióng vẫn lớn lên, dù chậm hơn hẳn so với buổi tối ở Đông Viên, mỗi lần ăn chỉ nhích thêm một chút, không còn tạo ra cảnh tượng gây sốc như trước, vì số người góp không đông và không dồn dập.

"Nửa lòng tin cũng là lòng tin," Gióng nói với mẹ vào buổi tối, khi ngồi nghỉ bên đống lửa nhỏ dân làng cho mượn chỗ trú. "Con không trách những người chưa tin. Con chỉ mong họ đừng ngăn cản những người muốn cho."

Đêm đó, một người phụ nữ trẻ trong làng, tên Cẩm Nhi, lặng lẽ tới tìm bà Yên, mang theo một ít trứng gà giấu trong vạt áo.

"Chồng tôi không đồng ý," cô nói khẽ, "anh ấy bảo chưa chắc chắn thì đừng phí của. Nhưng tôi tin bà. Tôi có một đứa em trai đang đóng quân ngoài biên, tôi chỉ mong nó về nhà an toàn."

Bà Yên cảm ơn cô, nhận lấy phần trứng, lòng vừa ấm áp vừa chua xót. Ngay cả ở một nơi bình yên như Cẩm Hà, chiến tranh vẫn len lỏi vào từng gia đình theo những cách âm thầm hơn, không ồn ào như ở Đông Viên nhưng không kém phần nặng nề.

"Bà đừng nói với ai chuyện tôi tới đây," Cẩm Nhi dặn thêm, giọng lo lắng. "Chồng tôi mà biết, thế nào cũng giận."

Bà Yên gật đầu hứa, nhìn theo bóng cô gái trẻ khuất dần trong bóng tối, lòng chợt nghĩ tới chính mình những năm trước, khi còn phải giấu giếm từng quyết định nhỏ trong nhà vì sợ người làng dị nghị một bà góa nuôi con một mình. Có những nỗi sợ, dù ở đâu, dù hoàn cảnh nào, vẫn mang chung một hình dạng.

Sáng hôm sau, trước khi rời làng, ông Đặng Khoát tìm gặp hai mẹ con lần cuối. "Tôi chưa hoàn toàn tin," ông nói thẳng, "nhưng tôi sẽ không ngăn ai trong làng góp thêm nếu họ muốn, kể cả sau khi bà đã đi khỏi đây."

Đó không phải một lời hứa chắc chắn, nhưng với bà Yên, đó đã là nhiều hơn bà dám hy vọng khi bước chân vào một ngôi làng chưa từng nếm mùi chiến tranh.

Trên đường rời khỏi Cẩm Hà, Gióng im lặng khá lâu, rồi hỏi mẹ một câu khiến bà bất ngờ. "Mẹ nghĩ có bao nhiêu làng như Cẩm Hà trên đường mình đi tiếp, những nơi chưa từng bị đánh, sẽ khó tin hơn Đông Viên?"

Bà Yên không trả lời ngay. Bà nhìn con, nhận ra nó đang dần hiểu ra một điều bà chưa muốn nói thẳng: không phải mọi nơi đều sẵn lòng như Đông Viên, và hành trình phía trước sẽ còn nhiều lần khó khăn hơn thế nữa.

"Mẹ không biết," bà đáp thật lòng, "nhưng dù có bao nhiêu, mình cũng sẽ đi hết, từng làng một."