Người đầu tiên hai mẹ con gặp ở làng Đông Viên là một người phụ nữ đứng tuổi tên bà Vọng, đang ngồi trước cửa nhà vá lại tấm áo cũ. Nhìn thấy người lạ, bà ngẩng lên, ánh mắt thoáng qua vẻ cảnh giác quen thuộc của người làng quê trước khách lạ.

"Hai người tìm ai?" bà hỏi, giọng không mấy niềm nở.

Bà Yên chào hỏi, rồi kể vắn tắt câu chuyện, từ việc con trai bà bỗng cất tiếng nói sau ba năm câm lặng, tới việc nó đòi đi đánh giặc Ân, cần được mọi người giúp đỡ để lớn nhanh đủ sức chiến đấu.

Bà Vọng sống một mình trong căn nhà nhỏ cuối xóm, mảnh vườn sau nhà bỏ hoang một nửa vì không còn ai phụ bà cày xới. Hàng xóm kể lại, trước kia nhà bà từng đông vui, có tiếng cười trẻ con vang khắp ngõ, giờ chỉ còn tiếng chó sủa vu vơ mỗi khi có người lạ ghé qua.

Bà Vọng nghe xong, im lặng một lúc lâu, tay vẫn cầm kim khâu nhưng không còn đưa lên đưa xuống nữa.

"Chồng tôi chết ba năm trước, trong một trận giặc Ân tràn qua vùng biên," bà nói, giọng chợt nghẹn lại. "Con trai lớn của tôi cũng đi lính, tới giờ vẫn chưa có tin tức gì, không biết còn sống hay đã chết."

Bà nhìn Gióng một lúc lâu, ánh mắt đổi khác hẳn so với lúc đầu, không còn cảnh giác, mà thay vào đó là một tia hy vọng mong manh bà cố giấu đi nhưng không giấu nổi.

"Nếu cháu thật sự có thể đánh lui giặc Ân," bà nói, giọng run run, "thì tôi sẽ cho cháu bất cứ thứ gì tôi có."

Bà Vọng vào nhà, mang ra một bát gạo, phần lớn số gạo còn lại trong nhà bà, đưa cho Gióng không chút do dự. Gióng nhận lấy, cúi đầu cảm ơn, rồi ăn ngay tại đó theo lời mời của bà.

Chỉ trong khoảnh khắc ngắn ngủi sau khi ăn xong, trước ánh mắt kinh ngạc của bà Vọng và vài người hàng xóm vừa kịp tới xem, vai Gióng rộng thêm một khoảng rõ rệt, chiều cao của nó cũng nhích lên đôi chút, như thể chính bát gạo vừa ăn đã trực tiếp biến thành một phần cơ thể nó.

"Trời ơi," bà Vọng lùi lại một bước, tay ôm ngực, vừa sợ hãi vừa kinh ngạc. "Tôi vừa thấy gì vậy?"

"Con lớn lên rồi ạ," Gióng nói, giọng vẫn giữ nguyên sự bình thản quen thuộc, dù chính nó cũng có phần ngạc nhiên trước tốc độ thay đổi ngay trước mắt mọi người.

Đây là lần đầu tiên nó cảm nhận rõ ràng đến vậy, ngay khi đang có người khác đứng nhìn, cái cảm giác cơ thể mình đang thay đổi theo một nhịp không phải của riêng nó. Nó nhìn xuống đôi tay mình, hơi run, không hẳn vì sợ, mà vì lần đầu hiểu ra bát gạo của một người xa lạ vừa trở thành một phần thân thể nó, thật đến mức không thể chối cãi.

Tin tức lan nhanh khắp làng Đông Viên chỉ trong chốc lát. Người ta kéo tới xem, ban đầu còn nghi ngờ, nhưng khi tận mắt chứng kiến cảnh một người khác mang cơm tới, Gióng ăn xong, rồi lớn lên thêm một chút ngay trước mắt họ, sự nghi ngờ dần chuyển thành kinh ngạc, rồi thành một điều gì đó gần như tôn kính.

"Đây đúng là điềm trời," một ông già trong đám đông nói, giọng xúc động. "Bao năm nay dân làng ta khổ vì giặc giã, giờ trời đã thương mà gửi xuống một vị cứu tinh."

Có người trong đám đông vẫn còn dè dặt, một người đàn ông trung niên đứng khoanh tay ở phía sau, chưa vội tin ngay chỉ vì một lần chứng kiến. Nhưng khi thấy bà Vọng, người vừa mất chồng mất tin con, sẵn lòng dốc gạo nhà mình ra trước tiên, ông cũng lặng lẽ quay vào nhà, một lúc sau mang ra một nắm khoai, đặt xuống cạnh chỗ Gióng đang ngồi mà không nói thêm lời nào.

Bà Yên đứng nhìn cảnh tượng ấy, lòng vừa nhẹ nhõm vừa nặng trĩu. Nhẹ nhõm vì cuối cùng cũng có người tin, có người sẵn lòng giúp đỡ. Nặng trĩu vì giờ đây, chính mắt bà đã nhìn thấy rõ ràng hơn bao giờ hết: mỗi phần đóng góp thật lòng của người khác, dù nhỏ tới đâu, đều trực tiếp biến thành một phần thân thể con trai bà, và bà không biết hành trình này sẽ còn đòi hỏi bao nhiêu lòng tin nữa mới đủ.

Đêm đó, làng Đông Viên tổ chức một bữa cơm chung, mời hai mẹ con ở lại, mỗi nhà góp một chút, không nhiều nhặn gì nhưng đủ để Gióng ăn no. Khi màn đêm buông xuống, dưới ánh trăng sáng rõ hiếm hoi, người ta có thể thấy rõ Gióng đã cao lớn hơn hẳn buổi chiều mới bước vào làng, một sự thay đổi mà không ai trong số họ từng chứng kiến trong đời, và cũng không ai trong số họ, kể cả bà Yên, biết được nó sẽ dừng lại ở đâu.