Vài ngày sau hội làng, bà Yên vẫn không thôi suy nghĩ về cuộc trò chuyện của nhóm thanh niên trẻ, dù đã cố gạt nó sang một bên để tiếp tục cuộc sống thường nhật. Một buổi chiều, khi đang ngồi trong sân bên khóm tre, bà nhìn thấy vài đứa trẻ trong làng chạy ngang qua, dừng lại tò mò nhìn vào hàng rào bao quanh khóm tre như đã từng làm không biết bao nhiêu lần trước đây.

"Bà ơi," một đứa trong nhóm hỏi, giọng hồn nhiên, "sao khóm tre này lại có màu vàng lạ vậy ạ? Con nghe nói nó liên quan tới ông Gióng, nhưng chưa ai kể cho con nghe rõ cả."

Bà Yên nhìn đứa trẻ, một khoảnh khắc do dự thoáng qua trước khi bà quyết định. "Cháu muốn nghe không? Ngồi xuống đây, bà kể cho nghe."

Bọn trẻ ngồi quây quần xung quanh bà, ánh mắt háo hức chờ đợi, và lần đầu tiên sau rất nhiều năm, bà Yên bắt đầu kể lại câu chuyện, không phải theo cách trang trọng, khô khan như những gì được đọc trong các nghi lễ chính thức, mà theo cách của một người mẹ kể chuyện về con mình: những chi tiết nhỏ nhặt, những khoảnh khắc hài hước xen giữa những phần đau lòng, cách Gióng từng đòi ăn tới mức cả làng phát hoảng, cách nó ngại ngùng khi lần đầu cưỡi ngựa sắt.

Bà kể về những ngày đầu tiên, khi Gióng còn là đứa trẻ ba tuổi không nói không cười, cả làng từng lo lắng thay bà, rồi khoảnh khắc nó bất ngờ cất tiếng nói đầu tiên khiến cả nhà chấn động. Bà kể về hành trình đi xin từng bát gạo, từng tấc vải khắp các làng, về những lần bị từ chối, những lần được giúp đỡ bất ngờ từ những người xa lạ. Đám trẻ chăm chú lắng nghe từng chi tiết, thỉnh thoảng xen vào những câu hỏi ngây thơ khiến bà không khỏi bật cười, dù trong lòng vẫn còn nguyên vẹn nỗi nhớ khôn nguôi.

Đám trẻ cười khúc khích ở những đoạn hài hước, rồi im lặng lắng nghe chăm chú khi bà kể tới đoạn Gióng phải rời xa mẹ mãi mãi, một vài đứa còn rơm rớm nước mắt dù cố giấu đi. Khi câu chuyện kết thúc, một đứa hỏi: "Vậy bà có buồn không, khi phải xa ông Gióng như vậy?"

"Có chứ," bà Yên đáp thật lòng, không né tránh. "Bà buồn nhiều lắm. Nhưng bà cũng tự hào, vì con trai bà đã làm được một điều lớn lao, và vì tất cả mọi người, kể cả các cháu bây giờ, vẫn còn được sống bình yên nhờ điều đó."

Sau buổi chiều hôm đó, đám trẻ bắt đầu thường xuyên ghé qua, mỗi lần lại xin bà kể thêm một chi tiết mới, một câu chuyện nhỏ khác mà bà chưa từng kể. Dần dà, tin tức lan ra khắp làng, và không chỉ trẻ con, một vài người lớn cũng bắt đầu ghé qua vào những buổi chiều rảnh rỗi, ngồi nghe bà kể lại, hỏi những câu hỏi mà trước đây họ chưa từng nghĩ tới hỏi.

Ngay cả nhóm thanh niên từng khiến bà buồn lòng ở hội làng cũng tìm tới, có phần ngượng ngùng, xin bà kể lại câu chuyện từ đầu. "Bọn con xin lỗi vì hôm đó nói vậy," một người trong nhóm nói. "Bọn con không có ý coi thường, chỉ là chưa từng được nghe kể đầy đủ như thế này." Bà Yên mỉm cười, không trách móc gì, chỉ vui vẻ bắt đầu kể lại từ đầu, lần này với một sự kiên nhẫn còn lớn hơn cả những lần trước, vì bà hiểu, đây chính xác là điều bà cần làm, thay vì chỉ ngồi buồn bã trách móc một thế hệ chưa từng được trao cơ hội để hiểu.

Bà Yên nhận ra, có lẽ vấn đề không nằm ở nghi lễ hay lễ hội, những thứ vốn dĩ luôn có xu hướng trở nên hình thức theo thời gian, mà nằm ở việc liệu có còn ai sẵn lòng kể lại câu chuyện bằng chính giọng nói sống động của mình hay không. Và chừng nào bà còn đủ sức, bà quyết định, mình sẽ tiếp tục là người kể chuyện ấy, từng chút một, cho tới khi không còn kể được nữa.

Bà cũng bắt đầu để ý dạy lại vài đứa trẻ lớn hơn trong làng cách kể chuyện theo đúng cách bà từng kể, không phải để chúng học thuộc lòng từng câu chữ, mà để chúng hiểu được cái hồn cốt cần giữ lại, phần cảm xúc thật đằng sau mỗi chi tiết, để một ngày nào đó khi bà không còn nữa, vẫn sẽ có người tiếp tục kể lại câu chuyện theo đúng cách nó xứng đáng được kể, thay vì chỉ còn lại một nghi lễ trống rỗng lặp đi lặp lại mỗi năm.