Hai ngày sau, Đạo Khang tìm cách sắp xếp để ông Lang Đình có thể tới gặp bà Yên riêng, tại một khoảng rừng nhỏ cách nơi hai mẹ con dừng chân không xa, trong lúc Gióng đang mải luyện roi sắt cùng vài người dân địa phương tò mò ghé xem.

"Ông ấy đồng ý gặp bà," Đạo Khang nói, dẫn bà Yên tới điểm hẹn. "Nhưng ông ấy dặn, bà cần chuẩn bị tinh thần trước khi nghe những gì ông ấy sắp nói."

Ông Lang Đình đã đứng chờ sẵn dưới một gốc cây lớn, gương mặt mang một vẻ nặng nề khác hẳn lần gặp trước. Khi thấy bà Yên, ông cúi đầu chào, rồi đi thẳng vào vấn đề, không vòng vo.

"Bà muốn biết sự thật," ông nói. "Ta sẽ nói, nhưng xin bà nhớ, ta nói ra không phải để làm bà đau lòng, mà vì ta tin bà xứng đáng được biết, với tư cách một người mẹ."

Bà Yên gật đầu, tim đập nhanh hơn, chuẩn bị tinh thần cho những gì sắp tới. Bà nhìn về hướng xa xa, nơi tiếng roi sắt vung lên trong lúc Gióng luyện tập vẫn còn văng vẳng vọng lại, một âm thanh quen thuộc giờ đây bỗng mang một sắc thái nặng nề khác hẳn trong tai bà.

"Cơ chế nuôi lớn con trai bà," ông Lang Đình bắt đầu, giọng chậm rãi từng chữ, "chỉ có một chiều duy nhất. Một khi cơ thể đã lớn lên nhờ lòng tin, nó sẽ không bao giờ nhỏ lại được nữa, dù sau này lòng tin có cạn kiệt tới đâu. Cậu ấy sẽ chỉ dừng lớn thêm, chứ không bao giờ trở lại như trước."

Bà Yên đứng sững, cảm giác như mặt đất vừa sụp xuống dưới chân mình. "Ý ông là... con trai tôi sẽ không bao giờ có thể trở lại là một đứa trẻ bình thường nữa, dù chiến tranh có kết thúc thế nào đi nữa?"

"Đúng vậy," ông Lang Đình đáp, giọng trầm xuống, không né tránh sự thật trần trụi ấy. "Đây là quy luật cứng của cơ chế, không có ngoại lệ, không có cách nào đảo ngược."

"Nhưng tại sao?" bà Yên hỏi, giọng vừa đau đớn vừa mang một chút giận dữ vô định. "Tại sao một cơ chế được tạo ra để cứu người lại phải mang theo một cái giá tàn nhẫn tới vậy?"

Ông Lang Đình im lặng một lúc, như đang cân nhắc câu trả lời. "Ta không có câu trả lời thỏa đáng cho câu hỏi đó, thưa bà. Có lẽ, mọi sức mạnh lớn lao đều đòi hỏi một cái giá tương xứng, và đây là cái giá của loại sức mạnh này. Ta chỉ là người gìn giữ quy luật, không phải người đặt ra nó."

Bà Yên lùi lại một bước, tay ôm ngực, cảm giác như không thể thở nổi trong giây lát. Bao lâu nay, trong sâu thẳm, bà vẫn nuôi một hy vọng mơ hồ rằng sau khi mọi chuyện kết thúc, dù thế nào, con trai bà rồi cũng sẽ được trở về làm một chàng trai bình thường, sống một cuộc đời bình thường bà từng mơ ước cho nó từ trước cả khi nó chào đời.

"Vậy tất cả những gì nó đang trải qua," bà nói, giọng run rẩy, "tất cả sự lớn lên này, là vĩnh viễn? Nó sẽ không bao giờ được trở lại làm chính mình như trước sao?"

"Cậu ấy vẫn là chính mình," ông Lang Đình đáp, cố an ủi phần nào. "Chỉ là cơ thể cậu ấy sẽ không bao giờ trở lại kích thước cũ. Đó là một sự thật khắc nghiệt, nhưng nó không thay đổi con người thật sự của cậu ấy."

Bà Yên ngồi thụp xuống gốc cây, cố kìm nén những giọt nước mắt đang chực trào ra, đầu óc quay cuồng với hàng loạt câu hỏi không có lời đáp. Ông Lang Đình đứng lặng bên cạnh, không nói thêm gì, để bà có không gian riêng đối diện với sự thật vừa nhận được.

"Con trai tôi có biết chuyện này không?" bà hỏi sau một lúc lâu, giọng đã bình tĩnh hơn đôi chút.

"Không," ông Lang Đình đáp. "Ta chưa từng nói với cậu ấy, và ta để quyết định có nói hay không hoàn toàn tùy thuộc vào bà, người mẹ của cậu ấy."

"Tại sao lại là tôi quyết định?" bà Yên hỏi, giọng còn chưa hết bàng hoàng. "Đây là chuyện của con tôi, không phải nên để chính nó biết và tự quyết định sao?"

"Có lẽ vậy," ông Lang Đình đáp, "nhưng ta cũng biết, đôi khi, sự thật tới không đúng lúc có thể gây tổn hại nhiều hơn là ích lợi, đặc biệt với một người sắp phải bước vào một cuộc chiến sinh tử. Ta không dám đưa ra lời khuyên chắc chắn cho bà, chỉ có thể nói, đây là một quyết định không có đáp án đúng tuyệt đối, dù bà chọn cách nào."

Bà Yên gật đầu, dù trong lòng biết rõ, quyết định này sẽ đè nặng lên vai mình từ giờ trở đi, một gánh nặng mới cộng thêm vào tất cả những gì bà đã mang theo suốt hành trình dài đã qua.