Sáng hôm sau, bà Yên tỉnh dậy thấy Gióng đã tự ngồi được, lưng thẳng, tựa vào vách nhà, đôi mắt mở to nhìn ra khoảng sân trước cửa. Ba năm nay, đây là lần đầu tiên con trai bà ngồi dậy mà không cần ai đỡ.

"Con đói," Gióng nói, giọng vẫn còn non nhưng rõ ràng như hôm qua.

Bà lặng người một lúc, rồi vội vàng đi nấu cháo, tay run run vì vừa mừng vừa sợ. Mừng vì con đã biết nói, biết ngồi, những điều bà từng cầu mong suốt ba năm ròng. Sợ vì bà không hiểu nổi mọi chuyện đang thay đổi nhanh tới mức nào, và thay đổi ấy sẽ dẫn tới đâu.

Ngoài ngõ, đã có vài người tụ tập từ sớm, đứng thì thầm bàn tán, thỉnh thoảng liếc nhìn về phía nhà bà. Bà nghe được vài câu lọt qua vách nứa: "nghe nói đứa trẻ nói được rồi", "chắc lại bịa chuyện để xin xỏ gì đây", "biết đâu là thần thánh giáng trần".

Trưởng làng, một ông già gần bảy mươi tuổi tên Vũ Bân, đích thân tới thăm vào buổi trưa, mang theo một giỏ trứng gà nhỏ, vẻ mặt vừa tò mò vừa thận trọng.

"Nghe nói cháu nhà chị nói được rồi," ông Bân nói, ngồi xuống chiếc ghế đẩu bà mời, mắt không rời khỏi Gióng đang ngồi trong góc nhà. "Cả làng xôn xao từ sáng tới giờ."

"Dạ, đúng vậy," bà Yên đáp, giọng vẫn còn chưa hết bàng hoàng.

"Chuyện thằng bé đòi đánh giặc," ông Bân hạ giọng, "chị nghĩ sao? Có thật không, hay chỉ là..." Ông ngập ngừng, không tìm được từ phù hợp để diễn tả sự hoài nghi của mình mà không nghe quá phũ phàng.

"Con không biết nói dối," Gióng lên tiếng trước khi mẹ kịp trả lời, giọng bình thản như đang nói về một chuyện hiển nhiên. "Con cần được ăn no, ăn nhiều, để lớn nhanh. Càng lớn nhanh, con càng sớm đủ sức đánh giặc."

Ông Bân nhìn thằng bé chằm chằm, không nói gì trong một lúc lâu. Là trưởng làng lâu năm, ông đã chứng kiến đủ chuyện lạ trong đời để biết khi nào một lời nói xuất phát từ sự chân thật, dù người nói ra nó chỉ là một đứa trẻ ba tuổi.

"Nếu là thật," ông nói chậm rãi, "thì đây là chuyện lớn hơn một mình làng ta có thể lo liệu được. Nhưng ta cũng không dám khinh suất bỏ qua."

Ông Bân ngồi thêm một lúc, hỏi han thêm vài câu về cuộc sống của hai mẹ con, rồi đứng dậy ra về, để lại giỏ trứng trên bàn. Trước khi bước ra cửa, ông quay lại nhìn Gióng một lần nữa, ánh mắt vừa dò xét vừa có phần nể trọng.

"Nếu cháu nói thật," ông nói với Gióng, "thì cháu sẽ cần rất nhiều người tin cháu, không chỉ một mình mẹ cháu. Cháu hiểu điều đó chứ?"

Gióng gật đầu, đôi mắt vẫn giữ nguyên vẻ bình thản lạ thường của nó. "Con hiểu ạ. Con sẽ cần rất nhiều người."

Buổi chiều, tin tức lan nhanh khắp làng, một vài gia đình bắt đầu mang tới trước cửa nhà bà Yên những thứ nhỏ nhặt: một nắm gạo, vài quả trứng, một tấm vải cũ. Không ai nói rõ lý do, chỉ lặng lẽ để lại rồi đi, như một cách vừa tò mò thử xem có chuyện gì xảy ra, vừa phòng hờ nhỡ đâu chuyện thần thánh là thật.

Bà Yên đón nhận những món quà nhỏ ấy với lòng biết ơn lẫn bối rối, không hiểu hết ý nghĩa thật sự đằng sau chúng, chỉ nghĩ đơn giản đó là lòng tốt của người làng dành cho một gia đình khó khăn.

Một người hàng xóm già, bà Tám, ghé qua lâu hơn những người khác, ngồi lại trò chuyện một lúc trong lúc bà Yên đang xếp lại mấy thứ vừa nhận được.

"Chị đừng nghĩ nhiều," bà Tám nói, giọng ấm áp hơn hẳn những lời xì xào bà Yên vẫn nghe được suốt mấy năm qua. "Người làng mình vẫn thương chị, chỉ là không biết nói ra sao thôi. Giờ có cớ để giúp, họ mừng lắm."

"Cháu sợ," bà Yên thú nhận, giọng nhỏ hẳn, "sợ mọi chuyện đi quá xa, tới lúc không còn kiểm soát được nữa."

Bà Tám vỗ nhẹ vai bà Yên, không nói gì thêm, chỉ để cái im lặng ấy làm công việc an ủi mà lời nói không làm được.

Nhưng ngay tối hôm đó, khi bà nấu chỗ gạo mới xin được thành một nồi cơm đầy hơn hẳn mọi khi, và Gióng ăn hết sạch, bà nhìn con dưới ánh đèn dầu, chợt thấy có gì đó khang khác trong dáng ngồi của nó, dù không thể nói chính xác là gì, chỉ là một cảm giác mơ hồ rằng con mình đang lớn nhanh hơn hẳn một đứa trẻ bình thường nên lớn.

"Con thấy khỏe hơn rồi," Gióng nói, giọng có phần hài lòng, không hề tỏ ra bối rối như mẹ.

Bà Yên không nói gì, chỉ ngồi lặng nhìn con, lòng dấy lên một nỗi bất an chưa rõ hình dạng, như thể có một điều gì đó rất lớn đang bắt đầu, mà bà chỉ vừa mới nhìn thấy cái bóng của nó, chưa thấy được toàn bộ hình hài.