Bếp tranh sáng sớm hôm sau đầy khói, và tôi ho sặc sụa ngay khi bước qua cửa.

"Vụng thế," một giọng con gái vang lên sau lưng. "Chưa gì đã khói mắt khói mũi."

Tôi quay lại. Một cô gái trạc tuổi tôi, áo yếm nâu, đang ngồi xổm bên bếp lửa, tay thoăn thoắt cời than. Đây hẳn là người tối qua tôi nghe giọng vọng ra từ bếp.

"Cám," tôi nói, không chắc mình có đang đoán đúng hay không.

Cô ta ngước lên, hơi ngạc nhiên. "Gọi không đủ lễ phép à? Chị Cám."

"Chị Cám," tôi sửa lại, cố giữ giọng bình thản, dù trong đầu đang chạy đua với hàng chục câu hỏi. Trong dị bản phổ biến nhất, Cám là em. Ở đây có vẻ Cám tự nhận là chị. Tôi ghi chú lại điều đó, như thể đang cầm bút đỏ khoanh vào một trang sách.

"Còn đứng đó nhìn gì, lại đây vo gạo." Cám hất cằm về phía một cái rá đầy gạo lẫn trấu để cạnh chum nước.

Tôi ngồi xuống, bắt đầu vo gạo theo đúng kiểu tôi từng thấy bà ngoại làm hồi nhỏ, mò mẫm hơn là thành thạo. Nước lạnh làm tay tê buốt.

"Chậm thế," Cám nói, không nhìn tôi, "cứ đà này tới trưa chưa xong."

"Từ từ mà chắc," tôi đáp, cố pha chút hài hước vào giọng, "hư gạo còn khổ hơn chậm."

Cám khịt mũi, không đáp, nhưng khóe miệng hơi nhếch lên, như thể suýt bật cười mà kìm lại kịp.

Tôi tranh thủ lúc hai tay bận rộn để quan sát. Căn bếp nhỏ, vách đất, một ông táo đất nung kê ở góc, vài cái nồi đất xếp chồng. Không có gì trong tầm mắt gợi ý về năm tháng cụ thể, nhưng cái mùi khói un, mùi rơm ẩm, mùi cám heo trộn cơm thừa, tất cả đều quen thuộc đến kỳ lạ, như thể tôi đã đọc mô tả này ở đâu đó hàng trăm lần và giờ đang bước thẳng vào trang giấy.

"Này," dì ghẻ xuất hiện ở cửa bếp, giọng sắc như dao. "Mày vo gạo xong chưa? Còn phải ra đồng bắt cá nữa."

"Xong ngay đây ạ," tôi đáp, đúng kiểu một đứa cháu ngoan biết điều.

"Ừ," bà liếc tôi một cái dò xét, rồi quay sang Cám. "Con thì cứ ngồi đó mà sai vặt em, để nó làm hết."

Tôi giật mình trong đầu. Không phải vì câu nói, mà vì cách bà gọi Cám là "con" còn gọi tôi là "mày", đơn giản vậy thôi. Không cần bài phân tích nào để hiểu cả. Nó chỉ giống một cái tát khác, chỉ là không cần chạm tay.

Tôi nuốt xuống cái gì đó đang chực trào lên, tiếp tục vo gạo.

Buổi trưa, tôi được giao giỏ ra đồng bắt cá cùng Cám, mỗi người một giỏ, ai đầy trước thì được về sớm.

"Không phải thi đua gì đâu," Cám nói khi cả hai lội xuống ruộng, "má chỉ thích nhìn ai nhanh hơn ai thôi."

"Chị không thích thi à?" tôi hỏi, tay mò mẫm dưới bùn tìm cá.

"Thích chứ," Cám cười, lần đầu tiên tôi thấy nụ cười thật trên mặt cô ta, không phải khịt mũi chế giễu. "Chỉ là năm nào em cũng thua, nên hết hứng."

"Năm nay chưa chắc," tôi nói, vừa tóm được một con cá nhỏ, thả vào giỏ.

Cám nhìn tôi, ánh mắt có gì đó khó đoán, rồi bật cười thành tiếng. "Bữa nay ăn nói lạ ghê. Bộ hôm qua ngã giếng đập đầu à?"

Tôi khựng lại nửa giây. "Sao chị biết?"

"Đoán vậy thôi," Cám nhún vai, tiếp tục mò cá, "chứ bình thường em đâu dám cãi tay đôi với má."

Tôi không trả lời, chỉ cúi xuống mò tiếp, trong đầu thầm nghĩ rằng nếu đây thật sự là một câu chuyện tôi từng đọc qua không biết bao nhiêu dị bản, thì có một chi tiết tôi chưa từng gặp ở đâu cả. Chưa bản nào tôi biết mà Cám cười thật với Tấm, dù chỉ một lần, giữa buổi bắt cá.

Tôi ghi nhớ điều đó, không nói ra, cất nó vào cùng chỗ với chuyện Cám tự nhận là chị.

Đến xế chiều, giỏ tôi đầy hơn hẳn, cá quẫy loạn xạ bên trong. Cám nhìn vào giỏ mình, chỉ lơ thơ vài con, mặt xịu xuống.

"Đưa em," tôi nói, không nghĩ ngợi nhiều, đổ non nửa giỏ cá của mình sang giỏ Cám.

"Làm gì vậy?" Cám trợn mắt.

"Về sớm có gì hay đâu," tôi cười, "với lại chị thua hoài chắc cũng chán."

Cám nhìn tôi một lúc lâu, không nói gì, rồi quay đi, giọng hơi nghẹn. "Rảnh."

Nhưng tôi thấy cô ta ôm cái giỏ đầy hơn về nhà với một vẻ mặt tôi không dịch được, nửa như ngại, nửa như thứ gì đó gần với biết ơn.

Tối đến, tôi nằm trên chiếc chõng tre kê góc bếp, nơi tôi đoán là chỗ ngủ của mình trong nhà này, toàn thân ê ẩm vì một ngày lao động mà cơ thể mượn tạm chưa quen.

Tôi nhìn lên mái tranh, đếm lại mọi chuyện đã xảy ra từ sáng đến giờ. Cám không hẳn là ác. Dì ghẻ thì đúng là cay nghiệt, nhưng theo một kiểu rất người, không phải kiểu phản diện phẳng lì trong sách tôi từng đọc. Còn tôi, tôi vẫn chưa hiểu vì sao mình lại ở đây, chỉ biết rằng tôi không còn hoài nghi việc này có thật hay không nữa.

Nó có thật. Cơ thể ê ẩm của tôi xác nhận điều đó rõ hơn bất kỳ lý luận nào.

Tôi vừa định nhắm mắt ngủ thì một cơn buồn ngủ kỳ lạ ập tới, nặng nề hơn mức bình thường, như có ai đó đang kéo tôi xuống một cái hố sâu không đáy.

"Chờ đã," tôi lẩm bẩm, cố mở mắt, "tôi chưa..."

Nhưng bóng tối đã nuốt trọn câu nói, và tôi rơi thẳng vào một nơi không còn tiếng côn trùng đêm, không còn mùi rơm, chỉ còn một khoảng lặng đặc quánh đang chờ sẵn.